I SA/Wa 1420/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędzia WSA Gabriela Nowak Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi E. L., J. J., J. J., K. F. i A. C. na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. E. L., J.J., J.J., K.F. i A. C. złożyli skargę na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody [...] znak: [...] z [...] grudnia 2011 r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, w części dotyczącej działki nr [...] decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] września 1980r. nr [...] o oddaniu w użytkowanie wieczyste na rzecz [...] Spółdzielni Mieszkaniowej terenu stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w K. przy ul. [...], obejmującego działki nr [...], nr [...] nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] o łącznej pow. [...] ha. Powyższa decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym. Aktem notarialnym umową sprzedaży z dnia [...] października 1977r., zawartą na podstawie art. 6 ustawy z dnia 15 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94 ze zm.), J. S. , K. S. , B. S. , E. M. i S. S. zbyli na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w K. przy ul. [...], składającą się z działek nr [...] i nr [...], z przeznaczeniem do zajęcia przez K. [...] w K., pod budowę osiedla mieszkaniowego w rejonie ulic [...] - [...]. Następnie decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...] września 1980r. nr [...] orzeczono o oddaniu w użytkowanie wieczyste na rzecz [...] Spółdzielni Mieszkaniowej terenu stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w K. przy ul. [...], obejmującego działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] o łącznej pow. [...] ha. W wykonaniu powyższej decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] września 1980r. zawarto akt notarialny umowę użytkowania wieczystego i sprzedaży gruntu z dnia [...] listopada 1980r. rep. [...] nr [...]. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego K. z dnia [...] maja 2008r. sygn. akt [...] spadek po zmarłym K. S. nabyli H. S. , J.J. i J. S. , spadek po zmarłej H. S. nabył J.J., zaś spadek po B. S. nabyli K. S. , J. S. , E. M. i S. S. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] października 1995r. sygn. akt [...] spadek po J. S. nabyły E. S. i E. L.. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] sierpnia 2011r. sygn. akt [...] spadek po E. S. nabyła E. L.. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] listopada 1998r. sygn. akt [...] spadek po E. M. nabyła A. F. (C. ). Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] lipca 2003r. sygn. akt [...] spadek po S. S. nabyła K. F. Pismem z dnia 16 grudnia 2010r. E. S. , E. L., J.J., J.J., K.F. i A. C., wystąpili do Wojewody [...] z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] września 1980r. w części orzekającej o oddaniu w użytkowanie wieczyste działki gruntu oznaczonej nr [...]. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011r. [...] Wojewoda [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, w części dotyczącej działki nr [...], decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] września 1980r. o oddaniu w użytkowanie wieczyste na rzecz [...] Spółdzielni Mieszkaniowej terenu stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w K. przy ul. [...], obejmującego działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] o łącznej pow. [...] ha. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ orzekający podniósł, iż wnioskodawcy nie wykazali przysługiwania im interesu prawnego w niniejszym postępowaniu. Pismem z dnia 3 stycznia 2012r. E. L., J.J., J.J., K. F. , A. C. i J. S. wnieśli zażalenie na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2011r., kwestionując rozstrzygnięcie organu wojewódzkiego oraz podnosząc, że decyzja o oddaniu nieruchomości w użytkowanie wieczyste uniemożliwia uzyskanie zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] znak: [...] z [...] grudnia 2011 roku. Organ odwoławczy wskazał, że wnioskodawcy są spadkobiercami byłych właścicieli, którzy zbyli ją na rzecz Skarbu Państwa umową z dnia [...] października1977r. i pismem z dnia 21 kwietnia 2008r. wystąpili z wnioskiem o zwrot nieruchomości, m. in. działki nr [...] (powstałej z podziału wywłaszczonej działki nr [...]). Decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [...] marca 2010r. nr [...] odmówiono zwrotu nieruchomości położonej w K., przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] (powstałej z podziału działki nr [...]). Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2010r. nr [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] marca 2010 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 13 stycznia 2011r. sygn. akt II SA/G1 1279/10 odrzucił skargę stron na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2010 roku. Organ odwoławczy wskazał, że zakończenie postępowania w sprawie zwrotu spornej nieruchomości ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] października 2010r. oznacza, że skarżącym nie przysługuje określone w art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 1997 r. Nr 261 poz. 2603 ze zm.), prawo do żądania zwrotu spornej nieruchomości. E. L., J.J., J.J., K.F. i A. C. złożyli skargę na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody [...] znak: [...] z [...] grudnia 2011 roku. Skarżący podnosili, że wydanie postanowienia z dnia [...] grudnia 2011 r. o odmowie wszczęcia postępowania, z uwagi na brak legitymacji do domagania się stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. jest zupełną niedorzecznością. Wystąpienie z dnia 21 kwietnia 2008 r. o zwrot wywłaszczonej i zbędnej działki nr [...] nie doczekało się pozytywnych orzeczeń, gdyż nierzetelna, wadliwa decyzja z 1980 r., z okresu PRL, nie mogła być weryfikowana w postępowaniu administracyjnym o jej zwrot. Zaś postępowanie o stwierdzenie nieważności tej decyzji, wydanej z rażącym naruszeniem prawa, nie zostało wszczęte. W odpowiedzi na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga, jako niezasadna podlegała oddaleniu w całości. Wszczęcie postępowania, o którym mowa w art. 157 § 2 k.p.a. wymaga uprzedniej kontroli ze strony organu administracji, czy zachodzą przesłanki formalnoprawne warunkujące jego dopuszczalność. Na tym etapie postępowania organ administracyjny m.in. dokonuje badania legitymacji procesowej strony, która występuje z wnioskiem o stwierdzenie nieważności, a więc ustala, czy przysługuje jej przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej może nastąpić - zgodnie z treścią art. 157 § 2 k.p.a. - na żądanie strony, bądź z urzędu. Przymiot strony postępowania ustala się w oparciu o przepis art. 28 k.p.a. który stanowi, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Organ przyjął, że zakończenie postępowania w sprawie zwrotu spornej nieruchomości ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] października 2010r. oznacza, że skarżącym nie przysługuje określone w art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 1997 r. Nr 261 poz. 2603 ze zm.), prawo do żądania zwrotu spornej nieruchomości, a wniosek pochodził od osoby nieuprawnionej. Zgodnie z treścią art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 1997 r. Nr 261 poz. 2603 ze zm.) poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137 u.g.n., stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Organ ustalił, że decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [...] marca 2010r. odmówiono skarżącym zwrotu nieruchomości położonej w K., przy ul. [...] oznaczonej, jako działka nr [...], powstałej z podziału działki nr [...]. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2010r. nr [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] marca 2010 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 13 stycznia 2011r. sygn. akt II SA/G1 1279/10 odrzucił skargę stron na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2010 roku. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 grudnia 2006r. I OSK 193/06 wskazał, że: Jeśli nieruchomość została wykorzystana na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, to wygasła przysługująca byłemu właścicielowi ekspektatywa prawa żądania jej zwrotu i w ten sposób ostatecznie ustała więź prawna pomiędzy poprzednim właścicielem a Skarbem Państwa - czy jednostką samorządu terytorialnego, który odtąd mógł korzystać z tej nieruchomości i rozporządzać nią bez jakichkolwiek ograniczeń, mających swe źródło w wywłaszczeniowej drodze nabycia nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że o tym czy nieruchomość wywłaszczona została użyta na cel wywłaszczenia czy też stała się na ten cel zbędna, rozstrzyga właściwy organ w postępowaniu, w którym bada czy wystąpiły przesłanki uzasadniające zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Organem takim nie był żaden z organów orzekających w sprawie wszczęcia postępowania o stwierdzenia nieważności, w części dotyczącej działki nr [...] decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] września 1980r. nr [...] o oddaniu w użytkowanie wieczyste na rzecz [...] Spółdzielni Mieszkaniowej terenu stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w K. przy ul. [...], obejmującego działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] o łącznej pow. [...] ha. Ponadto, nawet samo wystąpienie poprzedniego właściciela o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie daje mu jeszcze podstawy do kwestionowana wszystkich decyzji dotyczących tej nieruchomości, wydanych po jej wywłaszczeniu. Żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości musi, bowiem znaleźć potwierdzenie w ustaleniach organu administracyjnego, że wystąpiły normatywne przesłanki do zwrotu nieruchomości, dopiero wówczas były właściciel uzyskuje legitymację do czynnego występowania również w postępowaniach dotyczących aktów związanych z dysponowaniem nieruchomością po jej wywłaszczeniu. Prawidłowo, zatem w niniejszym postępowaniu organ przyjął, że zakończenie postępowania w sprawie zwrotu spornej nieruchomości ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] października 2010r. oznacza, że skarżącym nie przysługuje określone w art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 1997 r. Nr 261 poz. 2603 ze zm.), prawo do żądania zwrotu spornej nieruchomości, a wniosek pochodził od osoby nieuprawnionej, bowiem skarżący nie mieli interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] września 1980r. o oddaniu w użytkowanie wieczyste na rzecz [...] Spółdzielni Mieszkaniowej terenu stanowiącego własność Skarbu Państwa. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), orzekł jak w sentencji.