II OSK 2441/14

Dnia 9 czerwca 2016 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jacek Chlebny sędzia NSA Zofia Flasińska /spr./ sędzia NSA Barbara Adamiak Protokolant asystent sędziego Katarzyna Miller po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej P. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 marca 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 2693/13 w sprawie ze skargi P. S. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 28 marca 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 2693/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. S. na postanowienie Wojewody M. z dnia [..] września 2013 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. na podstawie art. 4 w związku z art. 12 ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska (Dz. U. Nr 220, poz. 1414), Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego [...] orzekł o zmianie nazwiska P. K. L., syna P. S. i J. zd. G. na nazwisko G.. Odwołanie od tej decyzji wniósł P. S., kwestionując podanie przez organ w decyzji, iż P. K. L. jest synem P. S., gdy w dacie urodzenia wnioskodawcy jego ojciec nazywał się Z. L.. Postanowieniem z dnia [...] września 2013 r. Wojewoda M. stwierdził niedopuszczalność odwołania albowiem przymiot strony postępowania o zmianę imienia i nazwiska ma wyłącznie wnioskodawca. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na to postanowienie wniósł P. S., powołując się m. in. na art. 227 k.p.a., art. 32 ust. 1, art. 45 oraz art. 177 Konstytucji RP, a także art. 21 ust. 1, art. 32 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych. Skarżący stwierdził, że organ I instancji w decyzji z [...] listopada 2012 r. zmienił dane ojca P. G. ze "Z. L." na "P. S.", bezprawnie przetwarzając jego dane osobowe. Z wyjaśnień i dołączonych do skargi kopii dokumentów wynika, że P. K. L. urodził się [...] sierpnia 1994 r. W akcie urodzenia jako ojca wpisano Z. P. L., jako matkę J. G. Wyrokiem z dnia [...] kwietnia 1997 r. Wojewódzki Sąd w R. unieważnił związek małżeński zawarty przez Z. P. L. i J.L. z domu G., zawarty w dniu [...] stycznia 1994 r. Decyzją z dnia [...] października 1997 r. Kierownik Urzędu Rejonowego w M. zmienił nazwisko oraz imiona Z. P. L. na imię i nazwisko P. S., a następnie Starosta Powiatu M. decyzją z dnia [...] września 1999 r. ustalił pisownię nazwiska na S.. Wyrokiem zaocznym z dnia [...] września 2001 r. Sąd Rejonowy [...] zobowiązał Z. L. do ponoszenia kosztów utrzymania P. K. L.. Tytuł wykonawczy został wystawiony przeciwko Z. P. L., a nie P. S.. Zdaniem skarżącego, P. K. L., występując o zmianę nazwiska na G. w istocie dąży do osiągnięcia korzyści materialnej od osoby niewymienionej w tytule wykonawczym wyroku zasądzającego alimenty. Ponadto skarżący stwierdził, że w odpisie zupełnym aktu urodzenia złożonym wraz z wnioskiem o zmianę nazwiska przez P. K. L. bezprawnie umieszczono wzmianki o zmianie imion i nazwiska Z. P. L. na imię i nazwisko P. S.. Jego zdaniem, aby można było wpisać w akcie urodzenia dziecka zmianę nazwiska jego ojca potrzebne jest orzeczenie sądu, a nie kierownika urzędu stanu cywilnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Sąd wskazał, że w myśl art. 127 § 1 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie. W myśl art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynność organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przedmiotem odwołania skarżącego była decyzja Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego [...] z dnia [...] listopada 2012 r. o zmianie nazwiska P. K. L. na nazwisko G. wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska (Dz. U. Nr 220, poz. 1414). Zgodnie z art. 9 ust. 1 tej ustawy, zmiana imienia lub nazwiska następuje na pisemny wniosek osoby ubiegającej się o zmianę a w przypadku małoletniego dziecka – na pisemny wniosek jego przedstawiciela ustawowego. Natomiast art. 11 ust. 1 i ust. 2 stanowi, że wniosek o zmianę imienia lub nazwiska zawiera: 1) dane osoby, której zmiana dotyczy: a) imię (imiona), nazwisko oraz nazwisko rodowe, b) adres miejsca zameldowania na pobyt stały lub ostatni pobyt stały, c) w przypadku braku miejsca zameldowania na pobyt, o którym mowa w lit. b, adres pobytu czasowego trwającego ponad 3 miesiące, d) numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności, zwany dalej "numerem PESEL"; 2) imię i nazwisko, na jakie ma nastąpić zmiana; 3) uzasadnienie. Do wniosku o zmianę nazwiska dołącza się: 1) odpis zupełny aktu urodzenia; 2) odpis zupełny aktu małżeństwa; 3) odpisy zupełne aktów urodzenia małoletnich dzieci, jeżeli zmiana nazwiska rozciąga się na dzieci; 4) inne dokumenty uzasadniające zmianę nazwiska. Z analizy treści powyższych przepisów wynika, że podmiotem upoważnionym do wystąpienia z wnioskiem o zmianę imienia lub nazwiska jest wyłącznie osoba ubiegająca się o zmianę lub – w przypadku dziecka – jego przedstawiciel ustawowy, działający w imieniu małoletniego. Również w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażono pogląd, że w sprawach dotyczących zmiany nazwiska prawa strony nie przysługują osobom trzecim, poza zainteresowanym dokonaniem zmiany (wyrok NSA z dnia 9 lutego 2011 r., II OSK 334/10, LEX nr 992554). W rozpatrywanej sprawie o zmianę nazwiska wystąpił P. K. L. (obecnie G.), który jest pełnoletni i tylko jemu przysługuje status strony w postępowaniu dotyczącym zmiany jego nazwiska. Sąd podkreślił, że wbrew twierdzeniom skarżącego, organ, decyzją z dnia 12 listopada 2012 r. o zmianie nazwiska P. K. L., nie zmienił nazwiska skarżącego "w akcie stanu cywilnego". Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu zupełnego aktu urodzenia P. K. L. wydanego w dniu [...] października 2012 r. przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w K. w punkcie II "Dane dotyczące rodziców" jako ojca wpisano L. Z. P., jako matkę - L. J., nazwisko rodowe G.. Zamieszczono w tym odpisie także dodatkowe wzmianki: o decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w M. z dnia [...] października 1997 r. o zmianie imienia i nazwiska Z. P. L. na imię i nazwisko P. S. oraz o decyzji Starosty Powiatu M. z dnia [...] września 1999 r. o zmianie nazwiska P. S. na nazwisko "S.". Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 29 września 1986 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2011 r., Nr 212, poz. 1264 ze zm.) akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych; ich niezgodność z prawdą może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym. Jeżeli skarżący kwestionuje dane zawarte w akcie urodzenia syna, potwierdzające zmiany imion i nazwiska ze Z. P. L. na P. S., powinien zainicjować stosowne postępowanie przed sądem powszechnym. Kwestionowanie natomiast tych danych zamieszonych (zgodnie z aktem urodzenia) w decyzji o zmianie nazwiska P. K. L. na nazwisko G. jest bezprzedmiotowe i nie uzasadnia przyznania skarżącemu statusu strony tego postępowania. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 21 ust. 1 i ust. 2 ustawy – Prawo o aktach stanu cywilnego jeżeli po sporządzeniu aktu stanu cywilnego nastąpią zdarzenia, które mają wpływ na jego treść lub ważność, zmiany z nich wynikające wpisuje się do aktu w formie wzmianki dodatkowej; podstawę do wpisania wzmianki, o której mowa w ust. 1, stanowią prawomocne orzeczenia sądów, ostateczne decyzje, odpisy z akt stanu cywilnego oraz inne dokumenty mające wpływ na treść lub ważność aktu. Niewątpliwie zmiana imion i nazwiska jest zdarzeniem, które ma wpływ na treść lub ważność akt stanu cywilnego i powinna zostać wpisana do aktu w formie wzmianki dodatkowej. Podstawą takiego wpisu może być, wbrew twierdzeniom skarżącego, również ostateczna decyzja administracyjna, a nie tylko orzeczenia sądowe. Skarżący zaś niewątpliwie zmienił imiona i nazwisko "Z. P. L." na imię i nazwisko: "P. S.", co musiało znaleźć odzwierciedlenie również w akcie urodzenia jego syna. Sąd uznał za nietrafne zarzuty skargi, że umieszczenie nazwiska "P. S." w decyzji z dnia [..] listopada 2012 r. stanowi bezprawne przetwarzanie danych osobowych skarżącego, na które nie wyraził on zgody. Przepis art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm.) wyraźnie stanowi, że przetwarzanie danych osobowych może mieć miejsce z uwagi na dobro publiczne, dobro osoby, której dane dotyczą lub dobro osób trzecich w zakresie i trybie określonym ustawą. Zgodnie z art. 23 ust 1 pkt 2 powołanej ustawy, przetwarzanie danych jest dopuszczalne, jeśli jest to niezbędne dla zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa. W rozpatrywanej sprawie organ działał na podstawie przepisów ustawy o zmianie imienia i nazwiska, dysponując m. in. dokumentem, wymaganym przy złożeniu wniosku o zmianę nazwiska, tj. odpisem zupełnym aktu urodzenia wnioskodawcy, zawierającym wzmianki dodatkowe. W ocenie Sądu, nie doszło zatem do bezprawnego przetwarzania danych osobowych skarżącego przez organ I instancji. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł P. S., podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 134 k.p.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy przymiot strony postępowania przysługuje skarżącemu nie ze względu na twierdzenie o naruszeniu przepisów ustawy o zmianie imienia i nazwiska, a ze względu na twierdzenie o naruszeniu przepisów ustawy o ochronie danych osobowych, - art. 134 p.p.s.a. poprzez nierozpatrzenie skargi w granicach sprawy administracyjnej, podczas gdy granice podmiotowe i przedmiotowe sprawy wskazują, iż skarżący jest stroną postępowania ze względu na możliwe zastosowanie przepisów ustawy o ochronie danych osobowych. Powołując się na te zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż istotą zarzutu skarżącego nie jest kwestia samej zmiany imienia i nazwiska przez jego syna, co do okoliczności tej skarżący nie zgłaszał bowiem zastrzeżeń, lecz zagadnienie użycia w treści decyzji jego imienia i nazwiska, zatem jego danych w rozumieniu ustawy o ochronie danych osobowych. Sąd nie rozstrzygnął kwestii uzyskania statusu strony przez skarżącego z punktu widzenia przepisów o ochronie danych osobowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Niezasadne są zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd I instancji art. 134 k.p.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez nierozpoznanie skargi w granicach sprawy i pominięcie kwestii uzyskania statusu strony przez skarżącego z punktu widzenia przepisów o ochronie danych osobowych. W myśl art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynność organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Sąd I instancji prawidłowo wskazał, że w postępowaniu o zmianę nazwiska interes prawny posiada wyłącznie osoba ubiegająca się o zmianę lub – w przypadku dziecka – jego przedstawiciel ustawowy, działający w imieniu małoletniego. Zgodnie bowiem z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska (Dz. U. Nr 220, poz. 1414), zmiana imienia lub nazwiska następuje na pisemny wniosek osoby ubiegającej się o zmianę, a w przypadku małoletniego dziecka – na pisemny wniosek jego przedstawiciela ustawowego. Inne osoby nie mogą być stroną tego postępowania, gdyż zmiana nazwiska przez wnioskodawcę nie może dotyczyć ich interesu prawnego. Kontrolowane przez Sąd I instancji postępowanie nie dotyczy więc w żaden sposób interesu prawnego skarżącego P. S., albowiem jego przedmiotem jest wyłącznie zmiana nazwiska P. K. L. na nazwisko G.. Ta zmiana nie ma żadnego wpływu na sytuację prawną P. S. i - jak wskazano w uzasadnieniu skargi kasacyjnej - skarżący nie kwestionuje decyzji organu w zakresie samej zmiany nazwiska, lecz w zakresie podania w tej decyzji jego aktualnego imienia i nazwiska jako danych osobowych ojca wnioskodawcy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący bezpodstawnie wywodzi swój interes prawny w postępowaniu o zmianę nazwiska wnioskodawcy z przepisów dotyczących ochrony danych osobowych. W decyzji wskazano dane osobowe wnioskodawcy w celu jego dokładniejszej identyfikacji (imiona i nazwiska rodziców, datę i miejsce urodzenia, miejsce stałego pobytu), w tym imię i nazwisko P. S. jako jego ojca. Skarżący nie ma interesu prawnego w tym postępowaniu, gdyż postępowanie administracyjne w tej sprawie nie dotyczy ochrony danych osobowych, lecz zmiany nazwiska. Ochrony danych osobowych można domagać się w postępowaniu o ochronę danych osobowych prowadzonym na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2015 r., poz. 2135), a nie w postępowaniu o zmianę nazwiska. Wprawdzie w zaskarżonej decyzji wskazano dane osobowe wnioskodawcy zawierające imię i nazwisko skarżącego jako ojca wnioskodawcy, ale ten fakt nie daje mu przymiotu strony w postępowaniu o zmianę nazwiska pełnoletniego dziecka. Dane osobowe dziecka obejmują - zgodnie z ustawą - Prawo o aktach stanu cywilnego - również dane rodziców. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.