II SAB/Łd 142/13

Dnia 4 lutego 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Sekunda - Lenczewska Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Protokolant specjalista Dominika Janicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2014 roku sprawy ze skargi H. K. - S. na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. zobowiązuje Starostę [...] do załatwienia wniosku skarżącej H. K.-S. z dnia 14 marca 2013 roku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w terminie dwóch miesięcy od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem przepisów prawa, 3. zasądza od Starosty [...] na rzecz skarżącej H. K.- S. kwotę 100 ( sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. LS H. K.-S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Starosty [...] w sprawie zwrotu zbędnej części nieruchomości, położonej w S., która została wywłaszczona w roku 1978. W motywach skargi wskazała, że z wnioskiem o zwrot nieruchomości wystąpiła w dniu 14 marca 2013 r. do Prezydenta Miasta S. Postępowanie zostało wszczęte w dniu 18 marca 2013 r., bowiem - jak wynika ze zwrotnego poświadczenia odbioru - w tym dniu wniosek został doręczony adresatowi. Postanowieniem z dnia [...] Wojewoda [...] wyznaczył Starostę [...] wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej do rozpatrzenia sprawy. Starosta [...] pismem z dnia 6 września 2013 r. zawiadomił skarżącą o wyznaczeniu terminu załatwienia sprawy do dnia 31 stycznia 2014 r. Po rozprawie administracyjnej, przeprowadzonej w dniu 9 października 2013 r., w dniu 14 października 2013 r. wnioskodawczyni skierowała do Starosty [...] pismo doprecyzowujące stanowisko co do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, a także formalny wniosek o wydanie postanowienia o zakończeniu zbierania dowodów w sprawie wyjaśnienia celu wywłaszczenia w roku 1978 oraz historii zmian sposobu zagospodarowania działki przez następne 10 lat. W świetle dokumentów zgromadzonych w sprawie skarżąca uważa, że możliwe i celowe jest niezwłoczne przejście do kolejnego etapu postępowania, jakim powinno być sporządzenie wymaganego prawem operatu szacunkowego nieruchomości. Starosta [...] w piśmie z dnia 25 października 2013 r. oprócz przytoczenia przepisów obowiązującego prawa nie odniósł się do argumentów zawartych w piśmie z dnia 14 października 2013 r., nie wskazał także ewentualnych nowych środków dowodowych, nie odniósł się również w żaden sposób do formalnego wniosku o wydanie postanowienia. W dniu 31 października 2013 r. skarżąca skierowała do Wojewody [...] zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie wskazanym przez prawo, zaś kopię tego zażalenia przekazała do wiadomości Starosty [...]. Niestety Starosta [...] ani Wojewoda [...] do dnia dzisiejszego nie zareagowali, dlatego też niniejsza skarga jest uzasadniona. Odpowiadając na skargę Starosta [...] wniósł o jej oddalenie, wyjaśniając, że Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] wyznaczył Starostę [...], wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, do rozpatrzenia sprawy dotyczącej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w S. przy ul. A oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 179 o pow. 0,6105ha (uprzednio działka nr 4296/8), stanowiącej własność Gminy Miasto S. zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...], przesyłając jednocześnie akta sprawy. Pismem z dnia [...] znak [...] Starosta zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie oraz z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, przeprowadzenia oględzin na gruncie i rozprawy administracyjnej, stosownie do treści art. 36 K.p.a. wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy do dnia 31 stycznia 2014 r. W dniu 25 września 2013 r. zostały przeprowadzone oględziny nieruchomości, natomiast w dniu 9 października 2013 r. przeprowadzono rozprawę administracyjną. W pismach z dnia: 8 października 2013 r., 17 października 2013 r. oraz z dnia 18 listopada 2013 r. Prezydent Miasta S., będący stroną niniejszego postępowania, udzielał dodatkowych wyjaśnień w sprawie załączając wszelkie posiadane i pozyskane dokumenty. Pismem z dnia 14 października 2013 r. zatytułowanym "wniosek o wydanie postanowienia" H. K.-S. w imieniu własnym oraz mocodawców, wystąpiła do Starostwa Powiatowego w S. "...o wydanie postanowienia o zakończeniu zbierania dowodów wyjaśniających cel wywłaszczenia w roku 1978, a także historię zmian w sposobie zagospodarowania działki nr 179 przy ul. A w S." Odpowiedzi udzielono pismem z dnia 25 października 2013 r. wskazując, że zgodnie z przepisami K.p.a., każda ze stron postępowania, tj. wnioskodawcy zwrotu jak i właściciel gruntu, mogą w trakcie całego postępowania - a przed zakończeniem sprawy decyzją administracyjną - składać wyjaśnienia i dowody w sprawie jak i występować do różnych instytucji i organów celem pozyskania wszelkich dokumentów mogących mieć znaczenie w niniejszym postępowaniu, bowiem wyjaśnienie wszystkich aspektów sprawy jest zasadne i niezbędne do prawidłowego rozpatrzenia sprawy. W dniu 22 listopada 2013 r. do Starosty wpłynęło pismo H. K.-S. z dnia 19 listopada 2013 r. zatytułowane "skarga" adresowane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi za pośrednictwem Starosty [...] z załączonym "zażaleniem (...) na niezałatwienie w terminie wskazanym przez prawo sprawy zwrotu zbędnej części nieruchomości, położonej w S., która została wywłaszczona w roku 1978" z dnia 31 października 2013 r. skierowanym do Wojewody [...]. W rozdzielniku tego "zażalenia" wpisany jest wprawdzie Starosta [...], jednakże do organu "zażalenie" nie wpłynęło. Mając powyższe na uwadze, nie można według organu uznać, że skarga H. K.-S. na bezczynność Starosty [...] w niniejszym postępowaniu administracyjnym jest zasadna. Na rozprawie w dniu 4 lutego 2014 r. skarżąca poparła skargę i wniosła o zobowiązanie organu do załatwienia jej wniosku z dnia 14 marca 2013 r. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca podniosła, że do dnia dzisiejszego organ nie wydał decyzji w tej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała uwzględnieniu. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Obejmuje ona między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach niepodejmowania przez organy administracyjne nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi H. K.-S. jest bezczynność Starosty [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W pierwszej kolejności podnieść trzeba, że warunkiem dopuszczalności skargi na bezczynność organu jest uprzednie wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a.). W przypadku skargi na bezczynność organu niezbędne jest złożenie zażalenia do organu wyższego stopnia, jak stanowi art. 37 § 1 K.p.a. Organ ten może wyznaczyć dodatkowy termin na załatwienie sprawy (art. 37 § 2 K.p.a.). Dopiero po wyczerpaniu tego trybu strona może wnieść skargę na bezczynność organu. Co istotne, skarga jest dopuszczalna niezależnie od pozytywnego, czy negatywnego stanowiska zajętego przez organ wyższego stopnia. Dla uznania wyczerpania toku zażaleniowego przez stronę wystarczające jest zatem wykazanie, że złożyła ona stosowne zażalenie do organu wyższego stopnia. Przy ocenie dopuszczalności skargi na bezczynność organu nie ma znaczenia sposób rozpoznania takiego zażalenia przez właściwy organ wyższego stopnia. Zgromadzony w rozpoznawanej sprawie materiał dowodowy świadczy bezspornie o wyczerpaniu przez H. K.-S. trybu przewidzianego w art. 37 § 1 K.p.a., a tym samym o dopuszczalności skargi na bezczynność Starosty [...] w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Niewątpliwie skarżąca pismem z dnia 31 października 2013 r., które wpłynęło do organu w dniu 4 listopada 2013 r. wniosła zażalenie do Wojewody [...] na bezczynność Starosty [...] w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W dniu 22 listopada 2013 r. H. K.-S. wniosła do tutejszego sądu skargę na bezczynność organu I instancji. Przechodząc do meritum sprawy wyjaśnić następnie trzeba, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności, wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Dla zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną albo też niezawinioną opieszałością organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać dokonane. W toku postępowania administracyjnego jedną z podstawowych zasad jest szybkość postępowania administracyjnego wyrażona w art. 12 § 1 i 2 K.p.a. Jej istota sprowadza się do tego, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Natomiast sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. W myśl art. 35 § 1 - § 3 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 K.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 K.p.a.). Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Sąd odnosząc się do zarzutu bezczynności w postaci niewydania decyzji rozstrzygającej merytorycznie sprawę skarżącej stwierdził, że zarówno w dacie złożenia skargi jak i w dniu rozprawy – 4 lutego 2014 r., Starosta [...] bezspornie pozostawał w bezczynności w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Zgromadzona w sprawie dokumentacja dowodzi wprawdzie bezczynności Starosty [...], jednakże nie bez znaczenia dla jej rozstrzygnięcia pozostaje fakt, że dopiero w dniu [...] Wojewoda [...] postanowił o wyznaczeniu Starosty [...] wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy. Starosta natomiast w dniu 6 września 2013 r. zawiadomił strony o wszczęciu z dniem 16 sierpnia 2013 r. postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie i z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego wyznaczył termin załatwienia sprawy do dnia 31 stycznia 2014 r. Jednocześnie na dzień 25 września 2013 r. wyznaczył oględziny nieruchomości, zaś na dzień 9 października 2013 r. rozprawę administracyjną. Organ podjął również czynności związane z ustaleniem historii działki objętej wnioskiem o zwrot, sposobem zagospodarowania i faktycznego wykorzystania nieruchomości od chwili jej wywłaszczenia to jest od dnia 5 czerwca 1978 r., urządzenia ścieżki rowerowej, budowy skarp, drogi dojazdowej wzdłuż granicy z działką nr 180, przeznaczenia nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego miasta S. w dacie jej wywłaszczenia oraz na dzień dzisiejszy. Niewątpliwie jednak nie rozstrzygnął sprawy merytorycznie. Z tych powodów sąd w trybie art. 149 § 1 p.p.s.a. uwzględnił skargę H. K.-S. i w punkcie pierwszym sentencji wyroku zobowiązał Starostę [...] do załatwienia wniosku skarżącej H. K.-S. z dnia 14 marca 2013 r. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w terminie dwóch miesięcy od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku Jednocześnie w punkcie drugim sentencji wyroku sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa i z tego też powodu odstąpił od wymierzenia Staroście grzywny w trybie art. 149 § 2 p.p.s.a. O kosztach postępowania należnych skarżącej od organu, sąd rozstrzygnął w punkcie trzecim sentencji wyroku uwzględniając brzmienie art. 200 p.p.s.a. LP