II GZ 172/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. Spółka z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 4 lutego 2014 r.; sygn. akt VI SA/Wa 2704/13 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi B. Spółka z o.o. w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2013 r.; nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 4 lutego 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 2704/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmówił spółce z o.o. B. z siedzibą w W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia: Skarżąca spółka złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi. W uzasadnieniu wniosku skarżąca powołała się na trudną sytuację finansową spowodowaną stratą za ubiegły rok obrotowy. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca spółka podała, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 5.000 zł, zaś wartość środków trwałych to 0 zł, a strata za ostatni rok obrotowy według bilansu zamknęła się w kwocie 206.720,83 zł. Ponadto z dokumentów nadesłanych przez skarżącą wynikało, że w roku 2012 spółka poniosła stratę w kwocie 206.720,83 zł przy przychodzie w wysokości 310.354,30 zł. Sąd podkreślił również, że bilans na dzień 31 marca 2013 r. przedłożony do akt sprawy o sygn. akt VI SA/Wa 1196/13 wskazywał, iż zarówno aktywa, jak i pasywa spółki osiągnęły wartość 8.484,56 zł (na koniec roku obrotowego 2012 wartość aktywów i pasywów wynosiła 54.378,10 zł). W sprawozdaniu z działalności skarżącej za rok 2012 wskazano, że na przestrzeni poszczególnych miesięcy systematycznie rosła sprzedaż usług ochrony na rzecz osób fizycznych, co dobrze rokuje na działalność spółki w roku 2013. Zgodnie z dodatkowymi informacjami i objaśnieniami złożonymi do sprawozdania z działalności za 2012 rok, skarżąca rozpoczęła działalność gospodarczą w marcu 2012 r., zatrudniła 265 osób, osiągnęła przychód netto ze sprzedaży usług ochrony w wysokości 287.682,75 zł, a odnotowana strata finansowa netto w kwocie 224.462,53 zł była związana z zakupem 273 sztuk kas fiskalnych za kwotę netto 109.473 zł. Skarżąca przedstawiła również wyciągi z rachunku bankowego za okresy: od 5 do 31 lipca 2013 r., od 13 do 31 sierpnia 2013 r. oraz od 16 do 30 września 2013 r., na którym saldo końcowe wynosiło 237,17 zł. Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2013 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. odmówił spółce przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Referendarz wskazując na przesłanki przyznania prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym, określone w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) uznał, że skarżąca nie wykazała, iż nie posiada dostatecznych środków na uiszczenie wpisu sadowego od skargi w kwocie 400 zł. W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżąca podniosła, że ocena jej możliwości finansowych została dokonana w sposób wadliwy, skutkujący błędnym przyjęciem co do braku po jej stronie przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 4 lutego 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmówił spółce przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. W ocenie Sądu I instancji skarżąca nie wykazała w sposób prawidłowy okoliczności, które mogłyby skutkować odmienną oceną sytuacji finansowej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. Spółka nie wykazała, że nie posiada dostatecznych środków na uiszczenie wpisu sądowego od skargi. Sąd wyjaśnił, że poniesiona przez skarżącą spółkę strata była konsekwencją zakupu kas fiskalnych niezbędnych do prowadzenia działalności i wskazał jednocześnie, że spółka odnotowała wzrost sprzedaży świadczonych usług, co oznacza brak poważnych zagrożeń dla jej działalności. Sąd zaznaczył również, że analiza transakcji dokonywanych na rachunku bankowym spółki wskazuje, że jedynych lecz regularnych wpłat na konto spółki (kwoty 5.000 do 10.000 zł) dokonuje jej jedyny udziałowiec, co w ocenie Sądu powoduje niejasność w zakresie możliwości precyzyjnego oszacowania wpływów na rachunek spółki pochodzących z zapłaty ze strony klientów. Ponadto Sąd wskazał, że strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe. Sąd podkreślił również, że nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. W związku z powyższym Sąd I instancji uznał, że skarżąca jest w stanie partycypować w kosztach postępowania sądowego. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła spółka B. Postanowienie Sądu I instancji zaskarżyła w całości zarzucając mu naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. polegającego na stwierdzeniu, że skarżąca nie wykazała, że nie posiada dostatecznych środków finansowych pozwalających na stwierdzenie zaistnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym wpis sądowy od skargi. W związku z powyższym, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującego ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, uwarunkowane jest wykazaniem przez wnioskodawcę, że jego sytuacja majątkowa i zdolności płatnicze nie są wystarczające dla poniesienia pełnych kosztów postępowania przed sądem (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W przypadku osoby prawnej oznaczać to będzie wykazanie sytuacji uniemożliwiającej jej realne wygospodarowanie środków finansowych niezbędnych na pokrycie pełnych kosztów postępowania przed sądem administracyjnym, mimo generalnej zasady ponoszenia przez strony postępowania kosztów swojego uczestnictwa w procesie (art. 199 p.p.s.a.). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, podzielić należy ocenę, jakiej dokonał Sąd I instancji w związku z wnioskiem skarżącej o zwolnienie jej z obowiązku uiszczenia opłaty sądowej – wpisu od skargi. Zauważyć w pierwszej kolejności należy, że jedyne koszty, jakie skarżąca jest zobowiązana ponieść w niniejszym postępowaniu na obecnym etapie to wpis od wniesionej skargi, którego wysokość wynosić będzie 400 złotych, odpowiednio do wskazanej w skardze wysokości przedmiotu zaskarżenia. Mając na uwadze okoliczności dotyczące osiągniętego przychodu i poniesionej straty, która związana była z rozwojem działalności, danych wynikających z bilansu i sprawozdania skarżącej wskazującego na wzrost sprzedaży świadczonych usług, stwierdzić należy, że wnioskodawczyni nie może zostać uznana za podmiot nieposiadający lub nie mogący wygospodarować odpowiednich środków na poniesienie kosztów swojego uczestnictwa w postępowaniu sądowym. Tym samym Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że nie wystąpiła przesłanka określona w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. warunkująca udzielenie skarżącej spółce prawa we wnioskowanym zakresie. Niezasadne jest stanowisko skarżącej zawarte w uzasadnieniu zażalenia, dotyczące oparcia się przez Sąd I instancji przy rozpoznawaniu wniosku o domniemane, prognozowane dochody spółki. Jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji swoją ocenę zdolności do poniesienia kosztów sądowych skarżącej oparł o informacje zawarte we wniosku i dokumentach do niego dołączonych, zatem ocena ta obejmowała wyłącznie analizę rzeczywistego stanu majątkowego i finansowego spółki przedstawionego przez samą skarżącą. Dokonanej oceny nie zmienia również wykazana przez skarżącą strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, bowiem powstaje ona wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Zatem, powstanie straty, nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej. Innymi słowy, wykazanie jedynie straty w bilansie nie przesądza automatycznie o zaistnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy. Wskazać ponadto należy, że strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku, uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.