II GSK 1375/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A.K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 4 lutego 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 3211/13 w sprawie ze skargi A.K. na postanowienie Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych z dnia [...] września 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowa wszczęcia postępowania w sprawie udostępnienia dokumentów przedłożonych w postępowaniu w sprawie wprowadzenia do obrotu produktu biobójczego postanawia: oddalić skargę kasacyjną Postanowieniem z dnia 4 lutego 2014 r. Wojewódzki Sad Administracyjny w W. odrzucił skargę A.K. na postanowienie Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych z dnia [...] września 2013 r., w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że zarządzeniem z dnia 16 grudnia 2013 r. wezwał radcę prawnego – pełnomocnika skarżącego, do uzupełnienia w terminie siedmiu dni braków formalnych skargi poprzez nadesłanie oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii pełnomocnictwa upoważniającego go wniesienia w imieniu skarżącego skargi lub do zastępowania skarżącego przed sądami administracyjnymi. Sąd wskazał, że nieusunięcie powyższego braku będzie skutkowało odrzuceniem skargi. Wezwanie to zostało doręczone na adres radcy prawnego wskazany w skardze w dniu 30 grudnia 2013 r. Wykonując zarządzenie radca prawny, nadesłał w zakreślonym terminie pełnomocnictwo z dnia 15 czerwca 2013 r., które upoważniało go do reprezentowania interesów skarżącego w "postępowaniach administracyjnych przez organami administracji rządowej i samorządowej". Wobec tego, że pełnomocnictwo nie uprawniało radcy prawnego do sporządzenia i wniesienia skargi, Sąd wezwał skarżącego na podstawie zarządzenia sędziego z dnia 7 stycznia 2014 r. do podpisania w terminie 7 dni skargi, pod rygorem jej odrzucenia. Wezwanie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 20 stycznia 2014 r. W dniu 30 stycznia 2014 r. została nadesłana do Sądu skarga podpisana przez skarżącego oraz pełnomocnictwo z dnia 15 czerwca 2013 r. upoważniające radcę prawnego do reprezentowania interesów skarżącego przed sądami administracyjnymi. Sąd I instancji odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako p.p.s.a.), z uwagi na przesłanie podpisanej skargi z przekroczeniem terminu zakreślonego przez Sąd w wezwaniu. Wskazał, że termin do nadesłania podpisanej skargi rozpoczął bieg 21 stycznia, a ostatnim dniem terminu był 27 stycznia 2014 r. Podpisana skarga została nadana na adres Sądu w dniu 30 stycznia 2014 r. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł A.K. domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sadowi Administracyjnemu w W. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie: - przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że braki formalne skargi nie zostały uzupełnione w terminie i tym samym podlegała ona odrzuceniu; - prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. polegające na wydaniu postanowienia o odrzuceniu skargi, która powinna podlegać rozpoznaniu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez zamknięcie drogi do sądu. W uzasadnieniu pełnomocnik stwierdził, że niewykonanie zobowiązania przez pełnomocnika skarżącego w terminie nie budzi wątpliwości względem skutków, które owo zaniechanie rodzi, to w sytuacji wezwania strony Sąd winien brać pod uwagę okoliczności utrudniające dokonanie zobowiązania w terminie. Skarżący nie miał wiedzy odnośnie ewentualnych skutków jego niewykonania w terminie, mimo pouczenia Sądu o możliwości odrzucenia skargi. Był on w przeświadczeniu, że termin ten ma charakter jedynie informacyjny i uchybienie mu nie przyniesie negatywnych skutków. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 37 § 1 zd. 1 p.p.s.a. pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Zgodnie z art. 57 § 1 p.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Wobec tego do skargi znajduje zastosowanie art. 46 § 1 pkt 4 i § 3 p.p.s.a. Ustawodawca w ramach objętych tymi przepisami regulacji ustanawia dla stron wnoszących pisma w postępowaniu sądowoadministracyjnym wymogi podpisania skargi przez jeden z uprawnionych podmiotów, to jest stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, a jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który przedtem nie złożył pełnomocnictwa, także dołączenia pełnomocnictwa. Mając na względzie zakres regulacji omawianej ustawy procesowej obowiązek określony w art. 46 § 3 p.p.s.a. odnosić należy do konieczności przedłożenia pełnomocnictwa do zastępowania strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Odczytywane łącznie regulacje zawarte w art. 46 § 1 pkt 4 i § 3 p.p.s.a. mają na celu usunięcie wątpliwości, czy pismo zostało wniesione przez uprawnioną osobę. Na etapie wstępnego badania pisma procesowego brak pełnomocnictwa jest kwalifikowany jako brak formalny przy przyjęciu założenia, że udzielono pełnomocnictwa, a do pisma nie dołączono dokumentu potwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa (por. H. Knysiak-Molczyk, Glosa do postanowienia NSA z dnia 23 czerwca 2005 r., sygn. akt II OZ 519/ 05, publik. OSP 2006/5/63). W konsekwencji znajduje zastosowanie art. 49 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod odpowiednim rygorem. W przypadku skargi rodzaj rygoru ustawodawca określił w art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. Wskazać należy, że w okolicznościach sprawy skarga A.K. na zaskarżone postanowienie została podpisana przez r.pr. Ł.K. Sąd wezwał radcę prawnego do usunięcia w terminie 7 dni od doręczenia tego wezwania braków formalnych skargi przez "nadesłanie oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii pełnomocnictwa upoważniającego do wniesienia w imieniu skarżącego skargi lub do zastępowania skarżącego przed sądami administracyjnymi". W wezwaniu Sąd zawarł pouczenie o skutkach procesowych nieusunięcia braków formalnych skargi w zakreślonym terminie. NSA stwierdza, że treść omawianego wezwania jest prawidłowa, a jego redakcja na tyle precyzyjna, że nie pozostawia żadnych wątpliwości co do tego, w jaki sposób należało prawidłowo uzupełnić brak formalny złożonej skargi. Pełnomocnik na wezwanie przysłał pełnomocnictwo upoważniające go do reprezentowania interesów skarżącego w postępowaniach administracyjnych przed organami. Przyjąć należy, że działając w ten sposób radca prawny nie wykonał prawidłowo wezwania Sądu, przez co nie uzupełnił braku formalnego skargi zgodnie z jego treścią, ponieważ nie wykazał, że może reprezentować skarżącego w postępowaniu przed WSA w W. Następnie Sąd wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi, poprzez jej podpisanie. Skarżącego pouczono, że nieusunięcie braków formalnych skargi we wskazanym zakresie i w oznaczonym terminie spowoduje jej odrzucenie. Nie ulega wątpliwości, że skarżący w zakreślonym terminie skargi nie podpisał. Nie ma przy tym znaczenia subiektywne przekonanie strony, że niewykonanie zarządzenia Sądu nie spowoduje dla niego negatywnych skutków procesowych w postaci odrzucenia skargi. Przekonanie takie nie usprawiedliwia bowiem zaniechania lub uzupełnienia braku formalnego skargi po wskazanym terminie. Ponadto art. 49 § 1 p.p.s.a., ani art. 58 § 3 p.p.s.a. nie uzależniają skutku nieuzupełnienia braków formalnych do usunięcia których stronę prawidłowo wezwano, od powodów ich nieusunięcia. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art., 45 Konstytucji RP należy wskazać, że prawo do sądu, o którym mowa w tym przepise, jak wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego (por. wyrok z 2 czerwca 2009 r., sygn. akt SK 31/08, opubl. OTK-A z 2009 r., nr 6, poz. 83, i powołane tam orzecznictwo) składa się: a) prawo dostępu do sądu (prawo uruchomienia procedury), b) prawo do korzystania z rzetelnej procedury sądowej (zgodnej z wymogami sprawiedliwości i jawności) oraz c) prawo do wyroku sądowego (prawo do uzyskania wiążącego rozstrzygnięcia). Rzetelna procedura to taka, która na stronę działającą bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika nie nakłada zbyt surowych rygorów, trudnych do wypełnienia przez stronę szukającą ochrony prawnej i nie zamyka jej (poprzez zbyt surowe wymagania) możliwości uzyskania wiążącego rozstrzygnięcia (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 listopada 2009 r., sygn. akt P 88/08, OTK-A z 2009 r., nr 10, poz. 146). Oceniając w tym kontekście istnienie przesłanek i skutków odrzucenia wobec A.K. skargi wskazać należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny nie naruszył wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów Konstytucji. Wezwał bowiem skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi, zakreślił termin i rygor, jednoznacznie wskazując, że nieuzupełnienie braków formalnych skargi w tym terminie spowoduje jej odrzucenie – z podaniem podstawy prawnej. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. prawidłowo odrzucił skargę A.K. na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a. Odnośnie wniosku organu o zwrot kosztów należy wyjaśnić, że o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekał, ponieważ w art. 209 p.p.s.a. przyjęto unormowanie, iż wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 p.p.s.a.) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Tak więc w innych przypadkach Sąd nie rozstrzyga o zwrocie kosztów postępowania. Należy zaznaczyć, iż o kosztach postępowania kasacyjnego sąd orzeka jedynie wówczas, gdy rozpoznaje skargę kasacyjną od wyroku, ponieważ przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a. wiążą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego z wyrokiem Sądu I instancji oddalającym lub uwzględniającym skargę, co nie ma miejsca w przypadku rozpoznawania skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 4 lutego 2008 r., I OPS 4/07). Z tych wszystkich przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. i art. 182 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.