II GZ 320/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Bała po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 9 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Gd 1235/13 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi W. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia [...] lipca 2013 r. Nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego postanawia: 1. oddalić zażalenie; 2. sprostować z urzędu oczywistą omyłkę w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z 9 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Gd 1235/13, w ten sposób, że w wierszu 7 od góry w miejsce liczby "2014" wpisać "2015". Postanowieniem z dnia 9 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Gd 1235/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. odmówił W. K. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia [...] lipca 2013 r. Sąd wskazał, że W. K. po raz kolejny w nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy zarówno w zakresie całkowitym, jak i częściowym, gdyż pomimo wezwania nie wyjaśnił istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych, czym uniemożliwił dokonanie pełnej ich oceny. Wobec tego Sąd, działając na po0dstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) odmówił przyznania skarżącemu przyznania prawa pomocy. Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie i przyznanie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż mimo błędnego uzasadnienia kontrolowane postanowienie WSA odpowiada prawu. Wskazać należy, że W. K. występował już w tej sprawie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (k. 28 akt sądowych), który nie został uwzględniony przez Sąd I instancji. Wnioskiem z [...] grudnia 2014 r. skarżący po raz kolejny wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym i tym razem złożonych oświadczeń również nie udokumentował. Stąd też WSA w G. zaskarżonym obecnie postanowieniem odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jako podstawę prawną odmowy WSA podał art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i stwierdził, że wnioskodawca nie wykazał wymienionych w tych przepisach przesłanek przemawiających za przyznaniem prawa pomocy. W ocenie NSA, Sąd I instancji trafnie nie przyznał skarżącemu prawa pomocy, niemniej jednak orzeczenie oparł na błędnej podstawie prawnej. Skoro w aktach sprawy znajduje się uprzednie postanowienie odmawiające skarżącemu przyznania prawa pomocy, to Sąd powinien rozpoznać kolejny, tożsamy wniosek o przyznanie prawa pomocy na podstawie art. 165 p.p.s.a. i w oparciu o treść tego przepisu zbadać, czy nastąpiła zmiana okoliczności sprawy, ponieważ, jak stanowi art. 165 p.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Oznacza to, że zmiana takiego postanowienia może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy nastąpiła zmiana okoliczności sprawy. Podkreślić przy tym należy, że mają to być okoliczności relewantne dla rozpatrywanej kwestii, a więc dla oceny przesłanek umożliwiających ewentualne przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy. Tymczasem skarżący we wniosku nie powołał żadnych zmienionych okoliczności, które mogłyby doprowadzić do zmiany postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. To, że skarżący inaczej ocenił swoją sytuację niż WSA rozpoznający wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie stanowi przesłanki do zmiany rozstrzygnięcia wydanego w tym zakresie. Instytucja przewidziana w art. 165 p.p.s.a. nie służy do ponownego rozpatrzenia argumentów strony przedstawionych w trakcie rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy, lecz do umożliwienia zmiany postanowień niekończących sprawy (w tym postanowień w przedmiocie przyznania prawa pomocy) w przypadku, gdy okoliczności sprawy uległy zmianie, powodując nieadekwatność poprzednio zapadłego postanowienia do zmienionej sytuacji. W przypadku braku wykazania, że okoliczności sprawy uległy zmianie art. 165 p.p.s.a. nie znajduje zastosowania, a zatem brak jest przesłanek do zmiany postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. Zdaniem NSA skarżący nie wykazał ani przesłanek przyznania prawa pomocy na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., co prawidłowo stwierdził Sąd I instancji, ani tym bardziej przesłanek przemawiających za zmianą uprzedniego `na podstawie przepisu art. 165 p.p.s.a. W tym zakresie NSA koryguje motywy zaskarżonego postanowienia i uznaje, że konsekwentne uchylanie się wnioskodawcy od wykazania własnej sytuacji majątkowej nie tylko nie przemawia za przyznaniem prawa pomocy na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., ale także nie stanowi zmiany okoliczności w rozumieniu art. 165 p.p.s.a. Z wymienionych powodów, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w pkt. 1 sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 156 § 1 i 3 p.p.s.a., postanowił sprostować oczywistą omyłkę pisarską w zaskarżonym postanowieniu WSA w G. w ten sposób, że w wierszu 7 od góry w dacie w miejscu liczby "2014" wpisał "2015".