II SA/Sz 994/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.),, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 lutego 2014 r. sprawy ze skargi S. A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Wójt Gminy w oparciu o przepis art. 104 w związku z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz.1071 ze zm.) po rozpoznaniu wniosku W. L. w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie hali oraz budynków gospodarczych, produkcyjnych w rolno-rybackim gospodarstwie hodowlanym na terenie działki nr [...] obręb D., umorzył przedmiotowe postępowanie z uwagi na fakt, że planowane przedsięwzięcie nie wymaga uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Odwołanie od powyższej decyzji złożył S. A. reprezentowany przez pełnomocnika J. A. zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 64 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 63 ust. 1 i 2 w związku z art. 59 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 5 i pkt 13 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko w związku z § 3 ust. 1 pkt 52 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie przedsięwzięć mogących oddziaływać na środowisko polegające na przyjęciu, że przedsięwzięcie objęte wnioskiem nie wymaga decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, podczas, gdy z uwagi na charakter i skalę tego przedsięwzięcia uzyskanie przez inwestora wskazanej decyzji jest obligatoryjne; - art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego polegające na umorzeniu postępowania w sprawie jako bezprzedmiotowego, mimo, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że organ winien wydać decyzję odmawiającą ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla wnioskowanego przedsięwzięcia. Ponadto skarżący wywiódł, że z uwagi na fakt, iż jest właścicielem nieruchomości działki o numerze ewidencyjnym [...], obręb J. znajdującej się w zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia posiada w przedmiotowym postępowaniu status strony, a z treści art. 144 Kodeksu cywilnego w związku z art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego wywiódł swój interes prawny do występowania w niniejszym postępowaniu. Nadto skarżący podał, że o zaskarżonej decyzji dowiedział się z obwieszczenia Wójta Gminy K. zamieszczonego w Biuletynie Informacji Publicznej w dniu 24 maja 2013 r., w trybie art. 49 Kodeksu postępowania administracyjnego, w związku z czym 14 – dniowy termin do wniesienia odwołania rozpoczął bieg po upływie 14 dni od dnia publicznego ogłoszenia , czyli od 7 czerwca 2013 r., a tym samym odwołanie zostało wniesione w terminie. W wyniku rozpoznania powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 31 lipca 2013 r. na podstawie art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdziło, uchybienie terminu do jego wniesienia. Odnosząc się do zarzutów skarżącego zawartych w odwołaniu, Kolegium w pierwszym rzędzie wyjaśniło, że w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla danego przedsięwzięcia za strony postępowania uznać należy osoby, których nieruchomości bezpośrednio przylegają do terenu na którym ma być realizowane planowane przedsięwzięcie, przy czym bezpośrednie sąsiedztwo należy rozumieć szeroko, a więc dotyczy ono właścicieli wszystkich nieruchomości, na które to przedsięwzięcie może oddziaływać. Należąca do skarżącego działka nr [...], obręb J. zlokalizowana jest w sąsiedztwie działki nr [...] opisanej jako rowy i stanowiącej własnośc Skarbu Państwa, graniczącej z działką nr [...], obręb D., na której ma zostać umieszczone planowane przedsięwzięcie, jednocześnie z analizy karty informacyjnej w zakresie zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia wynika, że może ono oddziaływać na nieruchomość należącą do skarżącego, a tym samym należało uznać go za stronę postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowego przedsięwzięcia. Decyzja organu I instancji z dnia [...] r. doręczona została podmiotom uznanym za strony w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie hali oraz budynków gospodarczych i produkcyjnych w rolno-rybackim gospodarstwie hodowlanym, w trybie przewidzianym w art. 39 Kodeksu postępowania administracyjnego. Jednocześnie Wójt Gminy K. obwieszczeniem umieszczonym na tablicy ogłoszeń w siedzibie Urzędu Gminy K. na okres 14 dni – od [...] r. zawiadomił o umorzeniu przedmiotowego postępowania. Kolegium podkreśliło, że zastosowany w przedmiotowej sprawie przez Wójta tryb zawiadomienia o treści wydanej decyzji w drodze obwieszczenia w oparciu o przepis art. 49 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 74 ust. 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, był nieprawidłowy, bowiem liczba stron postępowania nie przekraczała 20 i stronom tym organ doręczył rozstrzygnięcie indywidualnie, w trybie art. 39 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie i doktrynie stanowiskiem, termin do wniesienia odwołania dla strony, która została pozbawiona udziału w postępowaniu w I instancji, liczy się od dnia doręczenia decyzji stronie, która brała udział w postępowaniu. W przedmiotowej sprawie najpóźniejszą datą doręczenia był dzień 3 czerwca 2013 r., tym samym termin do wniesienia odwołania upływał z dniem 17 czerwca 2013 r., zaś decyzja organu I instancji – wobec niewniesienia odwołania przez żadną ze stron – w dniu 18 czerwca 2013 r. stała sie ostateczna. Odwołanie S. A. złożone w dniu 20 czerwca 2013 r. należało zatem uznać za złożone z uchybieniem terminu. Na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoałwczego S. A. wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Wnosząc o uchylenie kwestionowanego postanowienia zarzucił mu naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.: - art. 129 2 K.p.a. w związku z art. 49 K.p.a. polegające na przyjęciu, że odwołanie od decyzji organu I instancji z dnia 23 maja 2013 r.umarzającej postępowanie w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wniesione zostało z uchybieniem terminu; - art. 28 K.p.a. w związku z art. 49 K.p.a. i art. 74 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, przez przyjęcie, że organ I instancji nieprawidłowo zastosował tryb zawiadaminia w drodze obwieszczenia stron o czynnościach prowadzonego postępowania, podczas, gdy liczba stron w postępwoaniu przekraczała 20; - art. 112 K.p.a. w związku z art. 129 § 2 K.p.a. w związku z art. 49 K.p.a. i art. 9 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, że odwołanie skarżącego z dnia 20 czerwca 2013 r. wniesione zostało z uchybieniem terminu, w sytuacji, gdy skarżący zastosował sie do pouczenia zawartego w decyzji Wójta Gminy K. oraz obwieszczeniu zamieszczonym w BIP gminy K. i stosownie do art. 112 K.p.a. nie może ponosić ewentualnych negatywnych konsekwencji błędnego pouczenia przez organ o przysługujących środkach zaskarżenia i terminie ich wniesienia. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie skarga wniesiona została na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Ocena Sądu w niniejszej sprawie sprowadzała się zatem do odpowiedzi na pytanie, czy prawidłowo zaskarżonym postanowieniem stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Przeprowadzona przez Sąd w tym zakresie, według kryteriów zakreślonych ustawą z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) kontrola, wykazała, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa. Wskazać należy, że zgodnie z art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego organ odwoławczy bada z urzędu zachowanie terminu do wniesienia odwołania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji, co w konsekwencji wyłącza dopuszczalność jej skontrolowania w zwyczajnym postępowaniu odwoławczym. Wydanie postanowienia na podstawie art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego nie zależy więc od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia, organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego. W myśl natomiast art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego odwołanie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Termin ten jest terminem zawitym, co oznacza, że jego przekroczenie, niezależnie od przyczyn, które go spowodowały, powoduje konieczność stwierdzenia, że zostało ono wniesione z uchybieniem terminu. W orzecznictwie oraz doktrynie jednolicie przyjmuje się, że dla strony, która została pozbawiona udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, termin do wniesienia odwołania liczy się od dnia doręczenia decyzji stronie, która w postępowaniu brała udział. W przypadku wielości stron uznaje się ponadto, że kończy się on z upływem terminu dla strony, której jako ostatniej doręczono decyzję. Po upływie terminu do wniesienia odwołania dla stron, którym doręczono decyzję, podmiot, który nie brał udziału w postępowaniu może natomiast bronić skutecznie swego interesu prawnego jedynie poprzez żądanie wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego. Taka droga obrony interesu prawnego przez stronę pozbawioną udziału w postępowaniu zapewnia jej poszanowanie zasady dwuinstancyjności (B. Adamiak w :B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2011). Dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia z uwzględnieniem przedstawionych powyżej rozważań, dostrzec przede wszystkim należy, że skarżący nie brał udziału w postępowaniu przed organem I instancji, skutkiem czego nie została mu doręczona decyzja pierwszoinstancyjna z dnia 23 maja 2013 r. wydana w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie hali oraz budynków gospodarczych, produkcyjnych w rolno-rybackim gospodarstwie hodowlanym na terenie działki nr [...], obręb D., mimo, że planowane przedsięwzięcie może oddziaływać na jego nieruchomość. Prawidłowo również ustaliło Kolegium, że skoro liczba stron w postępowaniu nie przekraczała 20, to wadliwie w oparciu o przepis art. 49 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 74 ust. 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, Wójt Gminy K. zawiadomił w drodze obwieszczenia o umorzeniu przedmiotowego postępowania. Skoro organ prawidłowo doręczył stronom rozstrzygnięcie indywidualnie w trybie art. 39 Kodeksu postępowania administracyjnego, to termin do wniesienia odwołania liczy się od dnia doręczenia rozstrzygnięcia ostatniej ze stron. W oparciu o powyższe, w ocenie Sądu, należy zaakceptować stanowisko organu odwoławczego, że termin wniesienia odwołania od decyzji z dnia 23 maja 2013 r. liczony od dnia doręczenia decyzji ostatniej ze stron, tj. Nadleśnictwu w dniu 3 czerwca 2013 r., upływał w dniu 17 czerwca 2013 r. Zgodzić się również należy z Kolegium, że wnosząc odwołanie w dniu 20 czerwca 2013 r., skarżący bezsprzecznie uchybił terminowi do jego wniesienia. Skoro skarżący nie brał udziału w postępowaniu mógł wnieść odwołanie jedynie w terminie przewidzianym do wniesienia odwołania dla stron biorących udział w postępowaniu, który ostatecznie upływał w dniu 17 czerwca 2013 r. Wniesienie odwołania po terminie z art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oznacza wniesienie go od decyzji ostatecznej (art. 16 § 1 K.p.a.), która nie może być weryfikowana w trybie odwoławczym, tj. zwykłym. Może ona być wzruszona tylko w przewidzianym przez ustawodawcę trybie nadzwyczajnym. W sytuacji, gdy strona nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, może ona domagać się ochrony swych praw, ale w trybie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną, na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego. Reasumując w ocenie Sądu uznać należało, że zaskarżone postanowienie wydane zostało po ustaleniu prawnych przesłanek do jego wydania, przewidzianych w art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego i odpowiada przepisom prawa. Skoro skarżący złożył odwołanie po upływie terminu do jego wniesienia organ nie mógł przystąpić do jego rozpoznania, lecz zobowiązany był stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania w drodze postanowienia, które zamyka drogę do ponownego rozpoznania sprawy zakończonej rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji. Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia art. 112 Kodeksu postępowania administracyjnego, wskazać należy, że jego zastosowanie nie może powodować, że błędnie pouczona strona podlegać będzie innym niż pozostali uczestnicy obrotu prawnego rygorom związanym z terminami wnoszenia skarg, odwołań czy też powództw. Wykładnia taka prowadziłaby do niedopuszczalnej sytuacji, w której błędne pouczenie organu wyłączałoby zastosowanie przepisu ustawy. Oznacza to, że art. 112 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowi dla błędnie pouczonej strony gwarancję skutecznego uchylenia się od skutków uchybienia terminu stanowiącego skutek zastosowania się do błędnego pouczenia, ale przy zastosowaniu środków prawnych przewidzianych w danym postępowaniu, pozwalających na uniknięcie negatywnych konsekwencji uchybienia terminu. W niniejszej sprawie skarżący ze środków takich w postępowaniu przed organami administracji nie skorzystał. Mając powyższe na uwadze Sąd nie uznał skargi za uzasadnioną i w oparciu o przepis art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o jej oddaleniu.