IV SAB/Wa 216/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Czerwiński (spr.), Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat, sędzia WSA Teresa Zyglewska, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2014 r. sprawy ze skargi T. S. na bezczynność Polskiego Klubu Wyścigów Konnych w W. w przedmiocie wpisania do księgi stadnej prowadzonej dla koni arabskich I. zobowiązuje Polski Klub Wyścigów Konnych w W. do rozpatrzenia wniosku skarżącego T. S. o dokonanie wpisu do księgi stadnej prowadzonej dla koni arabskich w terminie jednego miesiąca od daty otrzymania prawomocnego wyroku; II. zasądza od Polskiego Klubu Wyścigów Konnych w W. na rzecz skarżącego T. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W piśmie z dnia 4 października 2013 r. T. S. wniósł skargę na bezczynność Polskiego Klubu Wyścigów Konnych w W. polegającą na nierozpoznaniu jego wniosku o wpisanie go do księgi stadnej prowadzonej dla koni arabskich, jako hodowcy klaczy [...] i ogiera [...] i niewydaniu w tym przedmiocie decyzji. W odpowiedzi na skargę Polski Klub Wyścigów Konnych wniósł o jej odrzucenie. Zdaniem Polskiego Klubu Wyścigów Konnych wpisy do ksiąg hodowlanych nie następują w formie decyzji administracyjnej, a zatem twierdzenie, że Klub pozostaje w bezczynności, gdyż nie wydał decyzji w przedmiocie wpisania skarżącego do księgi stadnej, jako hodowcy jest bezzasadne. Wątpliwe jest również, zdaniem Klubu, czy dokonywanie wpisów w księgach hodowlanych jest czynnością z zakresu administracji publicznej w sytuacji, gdy księgi te prowadzą podmioty, które nie mogą być uznane za administrację publiczną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie stwierdzić należy, że przed wniesieniem skargi na bezczynność skarżący domagał się od Polskiego Klubu Wyścigów Konnych w W. wpisania go do księgi stadnej jako hodowcy koni arabskich w postępowaniu przed sądem cywilnym. Wyrokiem z dnia [...] stycznia 2010 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy [...] oddalił powództwo T. S. przeciwko Polskiemu Klubowi Wyścigów Konnych w W. o ustalenie, że jest hodowcą klaczy [...] oraz ogiera [...] i nakazanie pozwanemu ujawnienia w księdze stadnej prowadzonej dla koni arabskich, że jest on hodowcą tych koni. Wyrokiem z dnia [...] czerwca 2010 roku, sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w W. oddalił apelację T. S. w części dotyczącej żądania ustalenia natomiast w części dotyczącej nakazania uchylił wyrok Sądu I instancji i zniósł postępowanie poczynając od dnia 9 listopada 2009 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w W. Sąd Okręgowy uznał, że żądanie powoda było żądaniem o charakterze niemajątkowym i powinno być w rozpoznawane w pierwszej instancji przez Sąd Okręgowy. Postanowieniem z dnia [...] marca 2011 r., sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w W. odrzucił pozew T. S. przeciwko Polskiemu Klubowi Wyścigów Konnych w W. uznając, że sąd powszechny nie jest właściwy do rozpoznania tej sprawy. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r., sygn. akt [...] Sąd Apelacyjny w W. oddalił zażalenie T. S. na postanowienie Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] marca 2011 r. Postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r., sygn. akt [...] Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną T. S. od postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia [...] lutego 2012 r. uznając, że kwestia wpisu do księgi stadnej jest sprawą administracyjną. To, że kwestia wpisu do księgi stadnej jest sprawą administracyjną zostało przesądzone przez Sąd Apelacyjny w W. oraz Sąd Najwyższy. Wskazane przez te Sądy argumenty należy podzielić. Powtórzyć należy za Sądem Apelacyjnym w W., że Polski Klub Wyścigów Konnych na podstawie zezwolenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 lutego 2002 r. prowadzi Polską Księgę Stadną Koni Arabskich Czystej Krwi, będącą księga hodowlaną w rozumieniu ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o organizacji i rozrodzie zwierząt gospodarskich (Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1762 ze zm.) oraz ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich (Dz. U. Nr 133, poz. 921 ze zm.). Poprzednim podmiotem prowadzącym księgę były Państwowe Tory Wyścigów Konnych w Polsce. Ogier [...] i klacz [...] urodziły się w 1999 r. i od początku figurują w niej, przy czym w rubryce "hodowla" wpisano A. B. Wpisu dokonano w trybie postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o organizacji i rozrodzie zwierząt gospodarskich podmiot prowadzący księgę hodowlaną dokonywał wpisu w księdze na wniosek hodowcy po sprawdzeniu dokumentacji hodowlanej i stwierdzeniu, że spełnione zostały warunki do dokonania takiego wpisu. Rozstrzygniecie w przedmiocie wpisu przyjmowało formę decyzji administracyjnej. Sposób prowadzenia księgi określał Regulamin Prowadzenia Księgi i Zasady Wpisu Koni do Polskiej Księgi Stadnej Koni Arabskich Czystej Krwi. Do dnia 11 kwietnia 1999 r. obowiązywało rozporządzenie Ministra Rolnictwa z dnia 3 stycznia 1959 r. w sprawie prowadzenia ksiąg koni zarodowych pełnej krwi angielskiej, czystej krwi arabskiej i czystej krwi angloarabskiej (Dz. U. z 1959 r Nr 5, poz. 33 ze zm.). Z § 9 tego rozporządzenia wynikało, że w zgłoszeniu w celu wpisania konia do księgi należało wyszczególnić nazwę konia, jego płeć, maść i odmiany, dzień, miesiąc i rok urodzenia, nazwy i pochodzenie rodziców oraz podać hodowcę i właściciela konia (imię i nazwisko bądź nazwę osoby prawnej) i jego adres oraz miejscowość, w której koń się znajduje. Za hodowcę uważana była osoba fizyczna lub prawna, która była właścicielem matki tego konia w chwili jego urodzenia (§ 9 ust. 2). Na tych zasadach prowadzony był rejestr także po wejściu w życie przepisów wykonawczych ustawy, to jest rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 20 kwietnia 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia ksiąg i rejestrów zwierząt hodowlanych oraz wymagań, jakie powinien spełniać program hodowlany (Dz. U. z 1999 r. Nr 45, poz. 450), a następnie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 29 sierpnia 2002 r. w sprawie ksiąg i rejestrów zwierząt hodowlanych oraz programu hodowlanego (Dz. U. z 2002 r. Nr 150, poz. 1244). Z § 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 29 sierpnia 2002 r. wynikało, że księgi dla koni ras pełnej krwi angielskiej i czystej krwi arabskiej zawierają wpisy dotyczące m.in. roku dokonania wpisu w księdze, firmy lub nazwy hodowcy, który był właścicielem klaczy w momencie oźrebienia, jego siedzibę i adres oraz oznaczenie formy prawnej wykonywanej działalności, a w przypadku osoby fizycznej jej imię i nazwisko oraz miejsce zamieszkania i adres. Z art. 51 ust. 3 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich, obowiązującej od dnia 8 sierpnia 2007 r., wynika że związek hodowców lub inny podmiot, który został upoważniony do prowadzenia określonej księgi lub rejestru na podstawie art. 14 ust. 2 i art. 20 ust. 1 ustawy, o której mowa w art. 58, zachowuje prawo do jej prowadzenia. Z art. 52 ust. 1 ww. ustawy wynika, że wpisy zwierząt do ksiąg zwierząt hodowlanych lub rejestrów zwierząt hodowlanych prowadzonych na podstawie dotychczasowych przepisów uważa się za wpisy dokonane zgodnie z przepisami tej ustawy. Dokumentację hodowlaną wydaną przed wejściem w życie tej ustawy uważa się za dokumentację hodowlaną wydaną zgodnie z przepisami tej ustawy (art. 52 ust. 2). Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich nie określa formy prawnej, w jakiej dokonywany jest wpis do księgi stadnej. Mając na uwadze fakt, że w poprzednio obowiązującej ustawie wpis następował w formie decyzji, zaś w obecnie obowiązującej ustawie ustawodawca z tej formy wpisu zrezygnował, zdaniem Sądu, uznać należy, że obecnie wpis do księgi stadnej ma charakter czynności materialno-technicznej. Aby czynność materialno-techniczna mogła być poddana kontroli sądu administracyjnego musi spełniać następujące warunki: a) jest podejmowana przez organ administracji lub inny podmioty uprawnione do rozstrzygania spraw administracyjnych; b) ma charakter władczy; c) jest podejmowana w sprawie indywidualnej; d) ma charakter publicznoprawny; e) dotyczy uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa, co oznacza, że musi istnieć ścisły i bezpośredni związek między działaniem (zaniechaniem określonego działania) organu administracji a możliwością realizacji uprawnienia (obowiązku) wynikającego z przepisu prawa przez podmiot niepowiązany organizacyjnie z organem wydającym dany akt lub podejmującym daną czynność. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpis do księgi stadnej danych hodowcy konia lub koni jest czynnością spełniającą ww. wymogi. Zgodnie z treścią art. 1 pkt 1 k.p.a. przepisy k.p.a. normują postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. Legalną definicję organów administracji publicznej zawarto w art. 5 § 1 pkt 3 k.p.a. Organy administracji w znaczeniu ustrojowym zdefiniowano poprzez ich wyliczenie. Zaliczono do nich: ministrów, centralne organy administracji rządowej, wojewodów, działające w ich lub we własnym imieniu inne terenowe organy administracji rządowej (zespolonej i niezespolonej) i organy jednostek samorządu terytorialnego. W tym samym przepisie do organów administracji publicznej zaliczono też organy i podmioty wymienione w art. 1 pkt 2, czyli organy administracji publicznej w znaczeniu funkcjonalnym. Za organ administracji w tym znaczeniu należy uznać Polski Klub Wyścigów Konnych w W. Kodeks postępowania administracyjnego nie znajduje zastosowania do wydawania aktów i podejmowania czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ppsa. Procedura ich wydawania, czy podejmowania ma uproszczony charakter w stosunku do procedury regulowanej przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Jednakże, jeśli chodzi o podmioty uprawnione do wydawania aktów lub podejmowania czynności, to sytuacja jest podobna, jak w przypadku decyzji administracyjnych. Ponieważ uprawnienie do wydania aktu lub podjęcia czynności musi zawsze mieć oparcie w przepisie powszechnie obowiązującego prawa, to organami administracji, których akty lub czynności będą podlegać kontroli sądów administracyjnych będą te podmioty, które prawodawca wyposażył w kompetencję do ich wydawania lub podejmowania. Będą to organy administracji w znaczeniu funkcjonalnym. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich księgi bydła, świń, owiec, kóz i koniowatych są prowadzone przez związek hodowców lub inny podmiot, które zostały uznane przez ministra właściwego do spraw rolnictwa. Wpis w księdze ma charakter władczy i publicznoprawny. Dokonuje go podmiot prowadzący księgę i jego dokonanie nie jest możliwe na podstawie umowy zawartej między podmiotem prowadzącym księgę i podmiotem ubiegającym się o wpis do księgi. Wpis dotyczy sprawy indywidualnej. Odnosi się on bowiem do danych dotyczących zindywidualizowanego podmiotu nie jest zaś skierowany do generalnie określonej grupy adresatów. Polski Klub Wyścigów Konnych prowadzi Polską Księgę Stadną Koni Arabskich Czystej Krwi, będącą księgą hodowlaną, na podstawie zezwolenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 lutego 2002 r. Na mocy uregulowania zawartego w art. 54 ust. 1 ustawy dnia 29 czerwca 2007 r. o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich zezwolenie to nadal obowiązuje. Zgodnie zaś z art. 3 ustawy dnia 18 stycznia 2001 r. o wyścigach konnych (Dz. U. z 2001 r. Nr 11, poz. 86 ze zm.) Polski Klub Wyścigów Konnych jest Państwową osobą prawną. Prowadzenie ksiąg hodowlanych oraz dokonywanie w nich wpisów następuje na podstawie przepisów prawa, to jest na podstawie przepisów ww. ustawy. Z art. 13 ust. 2 ww. ustawy wynika, że księga dzieli się na część główną i część wstępną. Część główna księgi może być podzielona na rozdziały, do których zwierzęta są wpisywane w zależności od cech użytkowych (art. 13 ust. 2). Nadto treść wpisów oraz zasady ich dokonywania w księdze koni czystej krwi arabskiej określa regulamin prowadzenia księgi i zasady wpisu koni do polskiej księgi stadnej koni arabskich czystej krwi opracowany przez podmiot prowadzący księgę. Polski Klub Wyścigów Konnych wypełnia zadania powierzone mu przez ustawodawcę przepisami powszechnie obowiązującego prawa. W odniesieniu do wpisów do ksiąg hodowlanych Polski Klub Wyścigów Konnych sprawuje władztwo publicznoprawne, nie wykonuje zaś obowiązków wynikających np. z umów zawartych z podmiotami, które występują o dokonanie wpisów w księdze. Rozważenia wymaga zagadnienie, czy wpis do księgi stadnej danych o tym, kto jest hodowcą konia lub odmowa dokonania takiego wpisu dotyczy uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa. Analiza treści przepisów ustawy dnia 29 czerwca 2007 r. o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich pozwala stwierdzić, że o tym, czy dany podmiot jest hodowcą konia nie decyduje wpis do księgi stadnej. Definicja hodowcy zawarta jest w art. 2 pkt 6 tej ustawy, który stanowi, że hodowcą jest osoba fizyczna, prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, prowadząca hodowlę zwierząt i ich dokumentację hodowlaną. Każdy, kto spełnia te wymogi jest hodowcą niezależnie od tego, czy jest wpisany w księdze hodowlanej jako hodowca, czy też nie. Należy jednak zwrócić uwagę na treść art. 25 ust. 2 ustawy dnia 29 czerwca 2007 r. o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich, z którego wynika, że związek hodowców lub inny podmiot prowadzące księgę lub rejestr wydają na wniosek hodowcy zaświadczenie potwierdzające dokonanie wpisu zwierząt gospodarskich do księgi lub rejestru. Zaświadczenie wydaje się na wniosek hodowcy. Wpis w księdze stadnej zawierający informację, że dany podmiot jest hodowcą skutkuje dla takiego podmiotu ułatwieniem w uzyskiwaniu zaświadczenia. Księga stadna jest dokumentem urzędowym i ma do niej zastosowanie domniemanie, że jest dowodem tego, co w niej stwierdzono. Jeśli dany podmiot będzie wpisany w księdze stadnej jako hodowca, to okoliczność ta będzie dowodem, że jest hodowcą i nie będzie musiał za każdym razem, gdy wystąpi o wydanie zaświadczenia udowadniać swojego statusu. Podsumowując, w ocenie Sądu, wpis do księgi stadnej informacji o tym, że dany podmiot jest hodowcą konia jest czynnością, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Polski Klub Wyścigów Konnych, jako organ administracji w znaczeniu funkcjonalnym jest zobowiązany do rozpatrzenia wniosku o dokonanie wpisu w księdze stadnej tego rodzaju informacji. Nierozpatrzenie przez Polski Klub Wyścigów Konnych wniosku skarżącego oznacza, że doszło do bezczynności w tej sprawie, przy czym w ocenie Sądu bezczynność ta nie miała charakteru bezczynności z rażącym naruszeniem prawa. Skarga na bezczynność ma na celu zmuszenie organu administracji do rozstrzygnięcia sprawy, przy czym nie jest to zmuszenie organu do wydania rozstrzygnięcia o określonej treści. W przedmiotowej sprawie Polski Klub Wyścigów Konnych powinien więc rozpoznać wniosek skarżącego dokonując stosownej czynności. Jeśli, zdaniem Polskiego Klubu Wyścigów Konnych, wniosek skarżącego o wpisanie go do księgi stadnej jako hodowcy jest zasadny, to Klub powinien takiego wpisu dokonać. Jeśli, zdaniem Polskiego Klubu Wyścigów Konnych, wniosek skarżącego o wpisanie go do księgi stadnej jako hodowcy jest niezasadny, to Klub powinien poinformować pisemnie skarżącego, że nie dokona takiego wpisu z podaniem przyczyn takiego stanowiska. Niezrozumiałym jest, dlaczego Polski Klub Wyścigów Konnych, jeśli uważa, że wniosek skarżącego jest niezasadny, dotychczas tego rodzaju pisma skarżącemu nie przesłał. Jak wynika z akt postępowania przed sądem powszechnym [...] Polski Klub Wyścigów Konnych w odpowiedzi na pozew wskazał powody dla których odmówił dokonania wpisu skarżącego w księdze stadnej jako hodowcy (k – 43, 44 akt tej sprawy) jednakże odpowiedzi na pozew nie można uznać za rozpatrzenie wniosku skarżącego. Za rozpoznanie wniosku nie może też być uznane przesłanie skarżącemu pisma z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...]. W piśmie tym skarżącego poinformowano jedynie, że prawomocne orzeczenia sądów Okręgowego, Apelacyjnego i Sądu Najwyższego są dla Polskiego Klubu Wyścigów Konnych wiążące i obowiązujące. Sądy te stwierdziły jednak tylko, że sądy powszechne nie są właściwe do rozpoznania sprawy skarżącego. Nie rozstrzygnęły zaś one o tym, czy wniosek skarżącego jest zasadny, czy niezasadny. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.