I SA/Wa 183/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2012 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa, po rozpatrzeniu odwołania A. C. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] orzekającej o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. P. udziału w nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] tj. poza obecnymi granicami państwa polskiego utrzymał w mocy ww. decyzję Wojewody[ ...] . W uzasadnieniu organ przestawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy: Pismem z dnia 17 grudnia 2008 r. A.C. złożyła do Wojewody [...] wniosek w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia poza obecnymi granicami RP nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] oraz nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]. Pismem z dnia 4 sierpnia 2009 r. zatytułowanym "pismo uzupełniające" A. C. wskazała, że wnosi również o rekompensatę za nieruchomość (dom) położoną w L. przy ul. [...]. Pismem z dnia 30 marca 2011 r. [...] Urząd Wojewódzki poinformował skarżącą o rozdzieleniu sprawy na trzy odrębne postępowania administracyjne dotyczące nieruchomości pozostawionej przy ul.[...], przy ul. [...] oraz nieruchomości przy ul.[...]. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] orzekł o odmowie potwierdzenia M. C. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. P. udziału w nieruchomości położonej w [...] przy ul.[...]. Od powyższej decyzji odwołanie do Ministra Skarbu Państwa wniosła A. C. Po rozpatrzeniu odwołania Minister Skarbu Państwa wskazał, że podstawą odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty było ustalenie, iż w przedmiotowej sprawie nie została spełniona, wskazana przez ustawodawcę, przesłanka dotycząca terminu złożenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty, tj. do dnia 31 grudnia 2008 r. Wniosek dotyczący nieruchomości pozostawionej w [...] przy ul. [...] został złożony w dniu 8 sierpnia 2009 r., a zatem po upływie terminu przewidzianego w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Zdaniem organu odwoławczego podanie złożone w dniu 5 sierpnia 2009 r. stanowi odrębny wniosek wszczynający postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP, bowiem dotyczy innej nieruchomości niż wskazane we wcześniejszym wniosku złożonym w dniu 17 grudnia 2008 r. W ocenie Ministra Skarbu Państwa A. C. złożyła dwa odrębne wnioski w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Pierwszy pismem z dnia 17 grudnia 2008 r., w którym wyraźnie wystąpiła o potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione w [...] przy ul. [...] oraz przy ul.[...] . Drugi wniosek został złożony pismem z dnia 4 sierpnia 2009 r., z którego wynika, że strona domaga się również rekompensaty za nieruchomość położoną w [...] przy ul [...] . Organ II instancji wskazał, że na gruncie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. rozszerzenie żądania zdefiniowanego we wcześniej złożonym wniosku jest niedopuszczalne po dniu 31 grudnia 2008 r. Na powyższą decyzję Ministra Skarbu Państwa skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła A. C. W skardze zarzuciła: a) naruszenie art. 77 par. 1 kpa w zw. z art. 7 kpa poprzez brak wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania materiału dowodowego oraz przyjęcie błędnego założenia, że skarżącemu nie przysługuje prawo modyfikowania zadań; b) naruszenie art. 107 par. 3 oraz art. 12 kpa; c) naruszenie art. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 roku o realizacji prawa do rekompensaty poprzez brak wezwania do uzupełnienia braków oraz błędna jego interpretację. W ocenie skarżącej błędnym było przyjęcie przez organ orzekający w sprawie, że wnioskodawczyni nie spełniła wymogu złożenia wniosku przed dniem 31 grudnia 2008 r. Ponadto z ostrożności procesowej podniosła, że art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. w żadnym zakresie nie ogranicza wnioskodawcom prawa do modyfikacji wcześniejszego wniosku. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie wskazując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż brak było podstaw do potwierdzenia uprawnień skarżącej do rekompensaty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji, są zgodne z prawem. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Do wniosku należało dołączyć dokumenty wymienione w art. 6 przedmiotowej ustawy. W przypadku niespełnienia wymogów zawartych w ust. 1-3 w/w artykułu wojewoda zobowiązany był wezwać wnioskodawcę do usunięcia braków w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia wezwania (art. 6 ust. 6). Mając powyższe na uwadze Sąd podzielił pogląd organów obu instancji, że w terminie wskazanym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. został złożony wniosek A. C. z dnia 17 grudnia, który miał określony zakres przedmiotowy i dotyczył nieruchomości położonych w [...] przy ul. [...] i ul.[...]. Wniosek ten można było modyfikować, w tym rozszerzać co do zakresu nieruchomości, jednak tylko do dnia 31 grudnia 2008 r., bowiem przepis art. 5 ust. 1, określając termin, który jest terminem prawa materialnego, nie pozwala po tym okresie skutecznie domagać się rekompensaty za inne mienie niż zgłoszone przed tą datą. Wszelkie zaś roszczenia zgłoszone po tej dacie wygasają. Tym samym podanie złożone w dniu 4 sierpnia 2009 r., nazwane "pismem uzupełniającym", stanowi odrębny wniosek wszczynający postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP, bowiem dotyczy innych nieruchomości niż wskazane we wcześniejszym piśmie złożonym w dniu 17 grudnia 2008 r. Podkreślić należy, że skoro przepis prawa materialnego zakreśla wprost termin do dokonania danej czynności, to termin ten nie może zostać przedłużony ani skrócony przez organ administracji publicznej z urzędu ani na wniosek strony. Tym samym nie mają tu zastosowania zasady wyprowadzone z doktryny i orzecznictwa, że sprawa do chwili rozstrzygnięcia może być modyfikowana w ten sposób, że zmienia się jej zakres przedmiotowy. W tym miejscu zaznaczenia wymaga, że z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 grudnia 2004 r. sygn. akt K 2/045, wynika, że przyrzeczona kompensacja dla tzw. "zabużan" miała przede wszystkim cechy świadczenia "pomocowego" o charakterze w pierwszej kolejności socjalnym (a nie tylko odszkodowawczym), umożliwiającego obywatelom Rzeczypospolitej Polskiej ponowny start życiowy po utracie mienia pozostawionego poza nowymi granicami państwa polskiego. Była, zgodnie z postanowieniami umów republikańskich, przeznaczona wyłącznie dla obywateli RP (wg stanu prawnego z dnia l września 1939 r.) narodowości polskiej i żydowskiej, którzy - decydując się na przesiedlenie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w jej granicach po II wojnie światowej - manifestowali tym postępowaniem swą więź z państwem i narodem polskim. Zaakcentowano również, że w odniesieniu do tych osób (inaczej niż w przypadku nacjonalizacji mienia) nie nastąpiło przymusowe przejęcie ich praw majątkowych lub zarządu mieniem przez państwo polskie czy jego instytucje. Państwo polskie, a z instytucjonalnego punktu widzenia - Skarb Państwa Rzeczypospolitej Polskiej - nie stało się bowiem beneficjentem przejęcia czy też tylko użytkownikiem mienia (ruchomego oraz nieruchomego) pozostawionego poza wschodnimi granicami państwa polskiego a zmiana granic nie została spowodowana przez państwo polskie ani nie przyczyniło się ono do tej zmiany. Zatem kompensacja wartości pozostawionego mienia przez państwo polskie nie miała i nadal nie ma natury i cech odszkodowania (w znaczeniu cywilnoprawnym) za mienie wywłaszczone de facto (lub bez podstawy prawnej), ale charakter sui generis publiczno-prawnej pomocy majątkowej dla obywateli polskich, którzy objęci zostali przemieszczeniem na terytorium państwa polskiego w jego powojennych granicach. To zaś oznacza, że nie jest zasadne stanowisko zaprezentowane w skardze, że przewidziana prawem rekompensata jest przyznawana za rzeczywiście utracony przez poprzedników prawnych skarżącej majątek. Stosownie do przepisu art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W przypadku wszczęcia postępowania przez stronę, to tylko i wyłącznie ta strona określa przedmiot tego żądania. W zależności więc od wniosku strony postępowanie może być prowadzone w odniesieniu do różnych nieruchomości, strona ma prawo również nie składać wniosku o rekompensatę. W przedmiotowej sprawie, z uwagi na fakt, iż w aktach sprawy brak było jakichkolwiek dokumentów świadczących o wątpliwościach organu co do zakresu przedmiotowego wniosku z dnia 17 grudnia 2008 r., organ administracji nie wyjaśniał tej kwestii. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi Sąd stwierdził, że nie doszło do naruszenia w/w art. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Przepis ten nakazuje wojewodzie wezwanie wnioskodawcy do usunięcia braków już złożonego wniosku w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia wezwania jednak tylko w zakresie wymogów określonych w art. 6 ust. 1-3 ustawy (braki w materiale dowodowym, m.in. dowodów co do wskazanego mienia, co do obywatelstwa, miejsca zamieszkania wnioskodawcy, oświadczenia o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty, postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym właścicielu nieruchomości pozostawionych poza granicami RP, oświadczenia zawierającego wskazanie osoby uprawnionej do rekompensaty). Oznacza to, że wezwanie powinno dotyczyć tylko wniosku złożonego w terminie. W związku z powyższym w przedmiotowej sprawie termin 6-miesięczny z art. 6 może być stosowany do wniosku z dnia 17 grudnia 2008 r., nie zaś do wniosku złożonego w dniu 4 sierpnia 2009 r. Reasumują słusznie organy uznały, iż pismo z dnia 4 sierpnia 2009 r., należało uznać za odrębny wniosek wszczynający postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, innej aniżeli wcześniej wskazana. Stwierdzić zatem należy, że organy administracji nie naruszyły przepisów postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.