V SA/Wa 813/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2014 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009; oddala skargę Przedmiotem skargi W. G. (zwanej dalej skarżącą, wnioskodawczynią lub rolnikiem) jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (zwanego dalej Dyrektorem Oddziału ARiMR, organem odwoławczym lub II instancji) z [...] grudnia 2012r., nr [...] uchylająca w całości decyzję w sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009 wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. (zwanego dalej Kierownikiem Biura ARiMR lub organem I instancji) w dniu [...] lipca 2012r., nr [...] i odmawiająca przyznania wnioskowanych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. Skarżąca w dniu 22 kwietnia 2009 r. złożyła w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na 2009 r. We wniosku zadeklarowała działki rolne A i B o łącznej powierzchni 39,50 ha. W dniu 19 czerwca 2009 r. w gospodarstwie wnioskodawczyni przeprowadzona została kontrola, podczas której ze względu na podtopienia, nie dokonano pomiaru powierzchni. W dniu 2 września 2009 r. podjęto kolejną próbę przeprowadzenia kontroli w gospodarstwie, jednakże z uwagi na podmokły teren oraz wysoką roślinność nie przeprowadzono pomiaru powierzchni. Wobec powyższego stwierdzono, iż w zakresie realizacji pakietu - półnaturalne łąki jednokośne wykaszane ręcznie - kontrola została przeprowadzona przed terminem wykonania koszenia, a odnośnie pakietu - rolnictwo ekologiczne - iż producent rolny nie przestrzega zasad określonych w przepisach o rolnictwie ekologicznym i nie zachowuje odpowiedniego stanu upraw. Następnie w dniu 22 stycznia 2010 r. przeprowadzona została kontrola w zakresie kwalifikowalności powierzchni, podczas której ustalono, że grunt, na którym zadeklarowane zostały działki A i B stanowi teren bagienny, zakrzaczony z licznymi zagłębieniami, w związku z czym nie ma możliwości pomiaru działek. Stwierdzono również, że działki nie są użytkowane rolniczo. W dniu 16 kwietnia 2010 r. ponownie przeprowadzono kontrolę gospodarstwa. Podczas kontroli, podobnie jak poprzednio stwierdzono, że nie ma możliwości wykonania pomiaru powierzchni działek. Zauważono także, że na działkach prowadzone są obecnie prace związane z ich porządkowaniem. Pismem z 24 lutego 2010 r. skarżąca odwołała się od wyników kontroli z 22 stycznia 2010 r. wskazując, że zadeklarowane działki mają charakter bagienny, położone są w sąsiedztwie stawów, występują na nich cieki i oczka wodne, co w efekcie uniemożliwiło dokonanie wykoszenia całej powierzchni w 2009 r. Decyzją z [...] lipca 2010 r. Kierownik Biura ARiMR odmówił skarżącej przyznania jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości 20.025,71 zł. W wyniku rozpoznania odwołania Dyrektor Oddziału ARiMR uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Biura ARiMR decyzją z [...] stycznia 2011 r. odmówił przyznania jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości 20.025,71 zł. Dyrektor Oddziału ARiMR w wyniku rozpatrzenia odwołania decyzją z [...] kwietnia 2011r. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura ARiMR z [...] stycznia 2011r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 14 października 2011r., V SA/Wa 1289/11 m.in. uchylił decyzję Dyrektora Oddziału ARiMR z [...] kwietnia 2011r, wyjaśniając, że wydanie rozstrzygnięcia powinno być poprzedzone postępowaniem administracyjnym prowadzonym zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, a sprawa powinna być rozstrzygnięta w oparciu o cały zgromadzony materiał dowodowy. Decyzją z [...] stycznia 2012r. Dyrektor Oddziału ARiMR uchylił decyzję organu I instancji z [...] stycznia 2011 r. stwierdzając, że wobec zgromadzonych w sprawie dowodów zawierających sprzeczne ustalenia, konieczne jest przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie stanu faktycznego w sprawie. Organ I instancji, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z [...] lipca 2012r. ponownie odmówił wnioskodawczyni przyznania płatności na rok 2009 i nałożył sankcję w wysokości 20025,71 zł. Kierownik Biura ARiMR decyzję oparł na wynikach protokołu kontrolnego z 16 kwietnia 2010r. W protokole tym wskazano na brak możliwości wykonania pomiaru powierzchni działek, bowiem stanowią one teren podmokły. Zastosowano kod [...] - działki nie zostały skontrolowane ze względu na wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Stwierdzono brak koszenia lub wypasania albo koszenie w niewłaściwym terminie - kody [...] i [...] wraz z uwagą, że producent rolny nie przestrzega zasad określonych w przepisach o rolnictwie ekologicznym i nie zachowuje odpowiedniego stanu roślin, przeważają wysokie trzciny i szuwary. W ocenie organu I instancji zgromadzone protokoły wraz z dokumentacją fotograficzną oraz późniejsze wyjaśnienia inspektorów terenowych Biura Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego ARiMR pozwalają ustalić, że kontrole w gospodarstwie nie stwierdziły rolniczego użytkowania deklarowanych działek rolnych, tj. przeprowadzenia koszenia w terminie do 31 października 2009 r. i zebrania skoszonej biomasy lub złożenia jej w stogi. Zdaniem Kierownika Biura ARiMR informacja o częściowym wykoszeniu zawarta w protokole z czynności sprawdzających z 10 listopada 2009 r. Wojewódzkiego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (WIJHARS) w R. jest nieprecyzyjna bowiem nie wskazano daty kiedy koszenie miało być wykonane. Dlatego też nie można stwierdzić czy miało miejsce przed 31 października 2009 r. (tj. przed terminem koszenia) oraz nie jest znana powierzchnia tego stwierdzonego częściowego wykoszenia. W ocenie organu protokoły ze wszystkich kontroli na miejscu wraz z dokumentacją fotograficzną bezspornie i bezstronnie oddają stan przedmiotowych działek przez co zdaniem kierownika Biura Powiatowego ARiMR stanowią podstawę rozstrzygnięcia zawartego w decyzji. Organ I instancji ponadto wskazał, że przypadek wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności nie został zgłoszony w terminie 10 dni od ustania tych okoliczności, w związku z czym nie można zastosować art. 72 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. U. WE L 141 z 30.04.2004 r., str. 18, ze zm., dalej: "rozporządzenie Komisji nr 796/2004). Dyrektor Oddziału ARiMR rozpoznając sprawę na skutek złożonego odwołania oraz po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania wyjaśniającego decyzją z [...] grudnia 2012r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję Kierownika Biura ARiMR z [...] lipca 2012r. i orzekł w ten sposób, iż odmówił przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009, bez nakładania sankcji wieloletnich. Organ wskazał, że istniały obiektywne dowody potwierdzające fakt prowadzenia koszenia łąki jesienią roku 2009: raport WIJHARS nr [...], oświadczenia osób przeprowadzających czynności koszenia łąk, raporty z kontroli Biura Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, dlatego też organ I instancji nie dokonał wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie, mimo że przeprowadzenie takiego postępowania wyjaśniającego organ odwoławczy zalecił w decyzji z [...] stycznia 2012 r. Organ II instancji wskazał na dowody, które w rozbieżny sposób przedstawiały stan faktyczny (według jednych dowodów koszenia w 2009r. nie przeprowadzono, według innych koszenie zostało przeprowadzone w 2009r. częściowo). Dlatego też Dyrektor Oddziału ARiMR stwierdził, że konieczne jest ustalenie powierzchni skoszonej do 31 października 2009 r. w gospodarstwie wnioskodawcy. Organ stwierdził miedzy innymi, że z analizy obszernego materiału fotograficznego wykonanego podczas kontroli przeprowadzanych przez Biuro Kontroli na Miejscu w 2009 i 2010 r. wynika, że częściowe koszenie łąk w 2009 r. mogło mieć miejsce. Podkreślił, że można mówić jedynie o częściowym wykoszeniu działek w 2009 r., jak twierdzą inspektorzy WIJHARS na podstawie inspekcji z 10 listopada 2009 r. i co potwierdza analiza materiału fotograficznego wykonanego podczas kontroli w styczniu i kwietniu 2010 r. Oceniając zgromadzony w postępowaniu odwoławczym materiał dowodowy oraz dokonując przeglądu fotografii wykonanych w dniu 16 kwietniu 2010 r. przez inspektorów ARiMR podczas kontroli na miejscu organ II instancji stwierdził, że nie było możliwe uznanie oświadczenia skarżącej o wykoszeniu powierzchni zgodnie z deklaracją z wniosku (łącznie 39,50 ha z tolerancją 1 ha), bowiem z dokumentacji fotograficznej z 16 kwietnia 2010 r. wynika, że miejsca przez nią zaznaczone na załączniku z 7 października 2012 r. nie zostały wszędzie wykoszone i zajmują większy obszar niż 1 ha. Brak dokonania koszenia na całej powierzchni działek ewidencyjnych nr [...] i [...] potwierdzała również dokumentacja fotograficzna dostarczona przez WIJHARS z 13 kwietnia 2010 r. Jednakże ze względu na fakt, iż nie było znane dokładne miejsce wykonywania zdjęć przez inspektora WIJHARS, to nie zostały one wykorzystane przez organ odwoławczy. Na podstawie zdjęć WIJHARS Dyrektor Oddziału ARiIMR jedynie stwierdził, że duża powierzchnia działek nie została wykoszona jesienią 2009r. (zdjęcia od [...] do [...], [...]do [...], na których widoczne są wysokie wypłowiałe trawy i inne rośliny). Na pozostałych zdjęciach widoczne są obszary wykoszone i niewykoszone jednocześnie, na części zdjęć widoczne są wycięte gęste i liczne zakrzaczenia. Zdjęcia WIJHARS z 13 kwietnia 2010 r. stanowiły zatem dowód, potwierdzający ustalenie organu oddawczego, że część powierzchni zgłoszona przez wnioskodawczynię do płatności nie została wykoszona. Mając powyższe na względzie organ odwoławczy dokonał oceny poszczególnych zdjęć wykonanych w dniu 16 kwietnia 2010 r. pod kątem tego czy widoczna na nich powierzchnia mogła być zakwalifikowana jako wykoszona do czasu kontroli (czyli również jesienią 2009 r.), czy też widoczna tam powierzchnia nie spełnia wymogu utrzymywania powierzchni zgodnie z normami niezbędnego w celu przyznania płatności obszarowych. Wyjaśnił również, że podczas kontroli przeprowadzanych przez ARiMR wykonywane są szkice z kontroli gdzie wskazywane jest miejsce oraz kierunek wykonanego zdjęcia. Podał także, że powierzchnie nie objęte materiałem fotograficznym organ II instancji zakwalifikował jako powierzchnie wykoszone przez skarżącą w wymaganym terminie. Dokonując analizy zdjęć Dyrektor Oddziału ARiMR wskazał, że na obrazie ortofotomapy z 30 czerwca 2009r. widoczne są powierzchnie trwale wyłączone z produkcji rolniczej - zakrzaczenia i zadrzewienia, których położenie w dużej części odpowiada obrysowi powierzchni nieużytkowanych przez rolnika, a których występowanie potwierdził również świadek [...]. Organ zauważył, że sama powierzchnia użytków (PEG) wyznaczona w systemie informatycznym ARiMR wynosi 24,36 ha dla działki ewidencyjnej nr [...], czyli mniej niż powierzchnia deklarowana przez rolnika we wniosku (26,70 ha). Już z tego powodu nie było możliwe uznanie całej powierzchni deklarowanej we wniosku jako kwalifikującej się do przyznania płatności. Przechodząc do szczegółowej analizy zdjęć organ odwoławczy stwierdził w odniesieniu do działki ewidencyjnej nr [...] i obszaru oznaczonego literą A, że brak było przeprowadzenia wymaganego koszenia. W odniesieniu do obszaru oznaczonego literą B podobnie ustalono brak przeprowadzenia wymaganego koszenia. Przy czym na podstawie zdjęć organ II instancji uznał, że obszar niewykoszony ciągnie się na pewno na odległość około 50 metrów w głąb działki. Stan działki w dalszej odległości nie jest możliwy do określenia na podstawie zdjęcia. Dlatego też teren w odległości ponad 50 m od granicy ewidencyjnej został uznany jako wykoszony. W przypadku działki ewidencyjnej nr [...]analiza materiału fotograficznego doprowadziła do uznania obszaru widocznego na zdjęciach [...] za obszar wykoszony. Z kolei obszar widoczny na zdjęciach nr [...] (oznaczony literą C) uznano za nieskoszony. Zauważono bowiem widoczną położoną, wysoką trawę oraz w dalszej części zdjęcia wysokie odrosty traw (zdjęcia nr [...] oraz [...]). Natomiast w odniesieniu do zdjęcia nr [...] organ odwoławczy wyjaśnił, że mimo iż przedstawia ono widok obszaru w części skoszony, to jednak nie dokonano na nim zbioru skoszonej trawy. Organ uznał również za skoszony obszar oznaczony literą D, z którego nie zebrano ściętej biomasy. Wyjaśnił, że zdjęcia nr [...] przedstawiały częściowo skoszony obszar z widoczną wypłowiałą trawą pozostawioną i niezebraną, oraz kopce ściętych gałęzi krzewów. Podobnie zdjęcie nr [...] - częściowo skoszony obszar z widoczną wypłowiałą trawą pozostawioną i niezebraną, oraz kopce gałęzi krzewów w dalszej widoczny był pas zadrzewień wyłączony z produkcji rolniczej. Również obszar oznaczony literą E, nie został zakwalifikowany do płatności przez organ odwoławczy, gdyż ze zdjęć nr [...] z kontroli z 4 września 2009 r. wykonanych w tym rejonie działki pomiędzy miejscami wykonania zdjęć nr [...], wynikało, że obszar ten zajmowały liczne, gęste samosiewy drzew lub krzewów, których występowanie jest niedopuszczalne do tego aby uznać dany obszar za utrzymywany zgodnie z normami. Zdaniem Dyrektora Oddziału ARiMR w tym miejscu w roku 2009 praktycznie nie była realizowana przez cały rok kalendarzowy działalność rolnicza w postaci deklarowanej łąki. Organ odwoławczy również wskazał, że powyższe ustalenia potwierdza także dokumentacja fotograficzna sporządzona podczas kontroli w dniu 22 stycznia 2010 r. Fakt, że kontrola była przeprowadzona w okresie zimowym, a na powierzchni działki zalegała pokrywa śnieżna, zdaniem organu odwoławczego nie przeszkadzała w analizie fotografii i ocenie stanu faktycznego. Dyrektor Oddziału ARiMR uznał za powierzchnię skoszoną powierzchnię w łącznej wysokości 28,30 ha. Różnica procentowa między powierzchnią zadeklarowaną do jednolitej płatności obszarowej a powierzchnią stwierdzoną przez organ odwoławczy wynosiła (39,50-28,30)/28,30 = 39,57%. Dlatego też organ mając na uwadze art. 51 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 odmówił wnioskodawczyni przyznania jednolitej płatności obszarowej na rok 2009, bez nakładania sankcji, gdyż różnica powierzchni nie przekroczyła 50%. Ponadto organ rozpatrując kwestie tego czy rolnik był winny stwierdzonych nieprawidłowości podkreślił, że skarżąca nie dokonała wymaganych zabiegów koszenia w terminie do 31 października 2009 r. na całym deklarowanym przez siebie obszarze. Rolniczka sama twierdziła, że koszenie mogło być nieprzeprowadzone na powierzchni 1 ha, co jednak nie znalazło potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Organ zauważył, że złożony wniosek nie odpowiadał stanowi faktycznemu. Ponadto stwierdził, że fakt nie wykoszenia całej deklarowanej powierzchni w wymaganym terminie, pomimo takiego obowiązku, nie został zgłoszony organowi ARiMR prowadzącemu postępowanie. Zauważył, że zgodnie z art. 72 rozporządzenia nr 796/2004 przypadek wystąpienia "siły wyższej" wraz ze stosownymi dowodami winien być zgłoszony organowi na piśmie w terminie 10 dni roboczych od daty ustania tych okoliczności. Organ II instancji nie uznał, żeby przypadek wystąpienia siły wyższej był znany jemu niejako z urzędu i jako taki nie podlegał zgłoszeniu w ogóle. Według ustaleń Dyrektora Oddziału ARIMR wprawdzie podczas kontroli przeprowadzanych w gospodarstwie, zalanie działek było powodem, dla którego nie dokonano pomiarów powierzchni działek, jednak fakt nie przeprowadzenia koszenia przez rolnika na całej deklarowanej powierzchni, ustalony w postępowaniu odwoławczym, z powodu wystąpienia przypadku siły wyższej, nie został organowi ARiMR zgłoszony w żadnej formie. To znaczy jeśli koszenia nie przeprowadzono na całej deklarowanej przez wnioskodawcę powierzchni w wymaganym terminie, rolnik winien o tym fakcie poinformować organ w stosownym terminie 10 dni, a tego nie uczynił. O ile organowi mógł być znany powód nieskoszenia łąk przez producenta do czasu kontroli w dniu 4 września 2009 r., to ARiMR nie została przez producenta poinformowana o fakcie nie skoszenia całej zadeklarowanej powierzchni działek do 31 października 2009 r. oraz że niedopełnienie tych wymagań było spowodowane przez działanie siły wyższej. Pismem z 1 lutego 2013r. skarżąca złożyła skargę na decyzję Dyrektora Oddziału z [...] grudnia 2012r., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie odmawiającym przyznania wnioskodawcy płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009 oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego w tym kosztów zastępstwa prawnego. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnym oraz prawa materialnego, w szczególności: - art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") poprzez nieuwzględnienie oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 października 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 1289/11; - art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2008r., Nr 170, poz. 1051 ze zm., dalej ustawa o płatnościach bezpośrednich) oraz art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: "k.p.a.") polegającym na przeprowadzeniu postępowania niezgodnie z zasadami wyrażonymi w tych przepisach; - art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich polegającym na nierozpatrzeniu w sposób wyczerpujący całego zebranego materiału dowodowego; - art. 80 w związku z art. 140 k.p.a. polegającym niedokonaniu oceny, czy dana okoliczność została udowodniona, na podstawę całokształtu materiału dowodowego; - art. 51 ust. 1 zdanie drugie rozporządzenia nr 796/2004 polegającym na jego zastosowaniu; - art. 72 rozporządzenia nr 796/2004 polegającym na jego błędnej interpretacji; - art. 68 ust. 1 rozporządzenia nr 796/2004 polegającym na jego niezastosowaniu; - art. 50 ust. 7 rozporządzenia nr 796/2004 polegającym na jego niezastosowaniu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału ARiMR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie stwierdzenia jego wydania z naruszeniem prawa, v. art.145 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art.134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie jest związany zarzutami skargi. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji, w granicach kompetencji przysługujących na podstawie ww. ustaw sądowi administracyjnemu, Sąd stwierdził, że decyzja nie narusza prawa w stopniu, który uzasadniałby jej uchylenie, a zarzuty skargi są nieuzasadnione. Należy przypomnieć, że sprawa przyznania W. G. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, dalej również jako "płatności bezpośrednie" była już przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 14 października 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 1289/11 uchylił decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. odmawiającą wnioskodawczyni przyznania wnioskowanych płatności bezpośrednich oraz nakładającą sankcję w wysokości 20.025,71 zł. Stosownie do art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Dlatego Sąd rozpoznający sprawę obecnie, w pierwszej kolejności zobowiązany był sprawdzić, czy organy orzekające w sprawie wykonały wskazania zawarte w ww. wyroku WSA. W uzasadnieniu wyroku WSA wskazał przede wszystkim, że organ odwoławczy nie wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, powodów dla których rozstrzygnięcie oparł jedynie na analizie ustaleń zawartych w raportach z kontroli, z pominięciem pozostałych środków dowodowych, wskazał że nie polega przy tym na prawdzie stwierdzenie zawarte w odpowiedzi na skargę, iż w protokole z czynności sprawdzających nr [...] z 10 listopada 2009 r. WIJHARS stwierdzono brak koszenia na kontrolowanych działkach. Sąd stwierdził również, iż ustalenia dokonane przez organ odwoławczy nie wyjaśniły w sposób jednoznaczny, że wniosek zawierał błędne dane i wynikało to z winy samej zainteresowanej, a jedynie takie ustalenia uzasadniały odmowę przyznania płatności. Stwierdził, że treść decyzji i akta sprawy wskazują, iż organ II instancji nie tylko nie przeprowadził pełnego postępowania dowodowego, ale także wybiórczo zastosował w sprawie przepisy unijne, pomijając te, które chronią prawa strony tego postępowania, tj. wnioskodawczyni. Sąd wskazał, iż sprawa winna być rozpatrzona również pod kątem zastosowania art. 68 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, wprowadzającego wyjątki od stosowania wyłączeń i obniżek. Sąd w składzie orzekającym obecnie stwierdził, że powyższe wskazania zostały wykonane. W sprawie przeprowadzone zostało wszechstronne postępowanie dowodowe, a zebrany materiał dowody, w szczególności zeznania świadków, bardzo obszerna dokumentacja zdjęciowa, protokół WIJHARS zostały przeanalizowane i ocenione przez Dyrektora Oddziału ARiMR. Podkreślenia wymaga, że wszystkie wątpliwości w zakresie ustaleń faktycznych organ rozstrzygał na korzyść wnioskodawczyni. Organ odwoławczy dokonał również oceny sprawy pod kątem możliwości zastosowania art. 68 rozporządzenia nr 796/2004. Kwestie związane z przyznawaniem płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego zostały uregulowane, w zakresie przepisów krajowych, w ustawie z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Stosownie do art. 3 ustawy o płatnościach bezpośrednich, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej (ust.1). W ust. 2 ustalono, że w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania płatności organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. W ust. 3 ustalona została zasada, iż strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich (w brzmieniu obowiązującym w dacie składania wniosku o płatność) rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli: 1) na ten dzień posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr XX do rozporządzenia nr 1973/2004; 2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm (Dz.U., nr 46 poz. 306 ze zm.) grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami, jeżeli w przypadku łąk zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt - okrywa roślinna jest na nich koszona i usuwana co najmniej raz w roku, w terminie określonym w przepisach w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, jednak nie później niż do dnia 31 października. Zasadniczy spór w sprawie dotyczy tego, czy na podstawie zebranego materiału dowodowego organy miały podstawy do ustalenia, że skarżąca nie spełniała wynikających z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich przesłanek do otrzymania płatności do gruntów rolnych. Z regulacji tej wynika, że koniecznym warunkiem uzyskania przez producenta rolnego płatności bezpośrednich jest m.in. utrzymanie wszystkich gruntów rolnych zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, co w rozpoznanej sprawie oznaczało w szczególności wykonanie koszenia łąk w terminie do 31 października 2009r. i usuwanie ściętej biomasy. Należy zauważyć, że Dyrektor Oddziału ARiMR dokonując oceny zgromadzonego materiału dowodowego wyjaśnił, że w sprawie zgromadzone zostały zarówno dowody, według których w gospodarstwie strony nie była prowadzona działalność rolnicza, a to protokół z czynności kontrolnych z 16 kwietnia 2012r., gdzie stwierdzono, że działki są zadrzewione i zakrzaczone, obecnie prowadzone jest odkrzaczanie, usuwanie odrostów i prace porządkowe, a w uwagach do raportu zapisano, że podczas żadnej z kontroli (16 czerwca 2009 r., 4 września 2009 r., 22 stycznia 2010r. i 16 kwietnia 2010 r.) nie stwierdzono koszenia, jak i dowody, z których wynika, że koszenie zostało przeprowadzone w terminie do 31 października 2009 r. Dowody potwierdzające koszenie to oświadczenia wskazanych przez stronę świadków oraz częściowo protokół z czynności WIJHARS, zgodnie z którym w dniu 10 listopada 2009 r. stwierdzono częściowe wykoszenie łąk, a na pozostałym obszarze z uwagi na wysoki stan wód gruntowych koszeń nie wykonano. Dowód z protokołu kontroli WIJHARS potwierdza więc, że na części obszaru koszenie nie zostało wykonane. Podkreślenia wymaga, że Dyrektor Oddziału ARiMR oparł ustalenia będące podstawą wydania zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności na zdjęciach obrazujących stan faktyczny działek oraz na protokole z kontroli WIJHARS. Organ stwierdził, że fakt, że niecała powierzchnia została skoszona wynika między innymi z dokumentacji fotograficznej dostarczonej przez WIJHARS, a wykonanej dnia 13 kwietnia 2010 r., jednak ze względu na to, że nie jest dokładnie znane miejsce wykonywania zdjęć nie będą one wykorzystane do ustalenia powierzchni faktycznie wykoszonej. Wobec podnoszenia przez stronę zarzutów co do prawidłowości zapisów protokołów kontroli wyjaśnić należy, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że ustalenia będące podstawą rozstrzygnięcia zostały dokonane na podstawie zdjęć i szkiców kontroli, a nie zapisów protokołów kontroli. Dyrektor Oddziału ARiMR stwierdził, że nie podziela oceny stanu faktycznego dokonanej przez osoby przeprowadzające kontrolę. Dlatego zarzuty co do błędów i nieścisłości występujących raportach z kontroli nie mogły mieć wpływu na ocenę podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Co do zgromadzonej w sprawie dokumentacji fotograficznej dokumentującej stan działek Sąd stwierdza, że zawiera ona zarówno zdjęcia przedstawiające tereny zakrzaczone, zarośnięte wysokimi trzcinami i drzewami, zdjęcia z nieuprzątniętą biomasą jak i zdjęcia na podstawie, których można było stwierdzić wykonanie koszenia. Należy przypomnieć, że zgodnie z cyt. wyżej przepisem art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach bezpośrednich ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne, a organ prowadzący postępowanie jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przepis art. 3 ustawy o płatnościach bezpośrednich nie nakłada na organ obowiązku zebrania materiału dowodowego, ograniczając tym samym wynikający z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Udział strony w postępowaniu dowodowym ograniczył się do wskazania świadków potwierdzających, że skosili łąki przed 31 października 2009 r. oraz do zgłaszania zastrzeżeń do raportów z kontroli. Sąd stwierdza, że wobec treści art. 3 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 ustawy o płatnościach bezpośrednich strona nie przedstawiając własnych dowodów (poza wskazaniem świadków), a jedynie zgłaszając zastrzeżenia do zgromadzonego materiału dowodowego w postaci fotografii zgłoszonych do płatności działek oraz szkiców nie podważyła skutecznie ustaleń organu co do powierzchni działek nieutrzymywanych w dobrej kulturze rolnej i w konsekwencji wyłączonych z płatności. Nie budzi wątpliwości Sądu, że zdjęcia wykonane przez pracowników Agencji dnia 15 kwietnia 2010r., tj. przed terminem przeprowadzenia kontroli mogą stanowić dowód w sprawie. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji za powierzchnie niekwalifikujące się do przyznania płatności uznano te powierzchnie, których według znajdujących się w aktach sprawy fotografii nie można było uznać za wykoszone oraz takie, co do których organ nie posiadał dowodów nieskoszenia, a stwierdzenie to nie zostało skutecznie zakwestionowane przez skarżącą. Co do pominięcia przez organ odwoławczy dowodu z protokołu kontroli przeprowadzonej przez inspektora Biura Certyfikacji COBICO, to wskazać należy, że kontrola ta została przeprowadzona 5 września 2009 r., a więc przed terminem koszenia, z protokołu tej kontroli wynika, że inspektorzy nie stwierdzili nieprawidłowości. Pominięcie tego dowodu, wobec całości zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności w postaci zdjęć oraz protokołu kontroli WIJHARS i oświadczeń świadków nie przekroczyło granic swobodnej oceny dowodów. Odnosząc się do zarzutu, iż warunki przeprowadzenia kontroli dnia 22 stycznia 2010 r. (pokrywa śniegu 16 cm) uniemożliwiały dokonanie kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni Sąd stwierdza, że zarzut ten jest nieuzasadniony. Na zdjęciach wykonanych podczas tej kontroli (np. zdjęcia nr [...]) widać bowiem wystające spod warstwy śniegu drzewka, krzaki, wysokie trawy, co uzasadniało dokonaną przez organ ocenę stanu działek. Wobec prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego, dokonania wszechstronnego rozpatrzenia i oceny materiału dowodowego oraz wydania decyzji w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy za nieuzasadnione należy uznać podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich oraz art. 8 k.p.a. Nieuzasadniony jest również zarzut naruszenia art. 80 w zw. z art. 140 k.p.a. wobec dokonania istotnych w sprawie ustaleń na podstawie całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego. Ustalenia, czy skarżąca utrzymywała zgłoszone do płatności działki rolne w dobrej kulturze rolnej, tj. czy dokonała ich koszenia przed 31 października 2009 r. zostały dokonane po ocenieniu wszystkich zgromadzonych dowodów, zarówno tych świadczących, że koszenie zostało wykonane, jak i tych świadczących o niewykonaniu koszenia, co zostało wyżej przedstawione. Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 51 ust. 1 zdanie drugie rozporządzenia nr 796/2004, na wstępie należy wyjaśnić, że artykuł ten został zmieniony rozporządzeniem Komisji (WE) nr 380/2009 z dnia 8 maja 2009 r. zmieniającym rozporządzenie (WE) nr 796/2004 ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającym określone systemy wsparcia dla rolników, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz.U.UE.L. z 2009, nr 116, s. 9, dalej jako rozporządzenie nr 380/2009). Art. 2 rozporządzenia nr 380/2009 stanowi, że wchodzi ono w życie siódmego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Niniejsze rozporządzenie stosuje się do wniosków o pomoc dotyczących lat lub okresów premiowych rozpoczynających się z dniem 1 stycznia 2009 r. Rozporządzenie zostało opublikowane dnia 9 maja 2009 r. Pkt 19 lit. a stosowany od 1 stycznia 2009 r. stanowił, że w art. 51 wprowadza się następujące zmiany: ustęp 1 otrzymuje brzmienie "Jeśli dla danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej, z wyjątkiem skrobiowych odmian ziemniaka, nasion i tytoniu, jak przewidziano w tytule IV rozdział 1 sekcja 2 i 5 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 i w tytule IV rozdział 10c rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 przekracza obszar stwierdzony zgodnie z art. 50 ust. 3 i 5 niniejszego rozporządzenia, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % obszaru stwierdzonego. Jeśli różnica ta przekracza 20 % obszaru stwierdzonego, dla danej grupy upraw nie zostanie przyznana żadna pomoc obszarowa. Jeśli różnica ta przekracza 50 %, rolnik będzie również wyłączony z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym zgodnie z art. 50 ust. 3 i 5 niniejszego rozporządzenia. Kwota ta zostaje odliczona zgodnie z art. 5b rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006. Jeśli niemożliwe jest odliczenie tej kwoty w całości zgodnie z tym artykułem w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, saldo pozostałe do spłaty zostaje anulowane. Wobec ustalenia, że różnica procentowa między powierzchnią zadeklarowaną do płatności, a powierzchnią stwierdzoną wynosi 39,57% wykluczenie wnioskodawczyni z płatności w 2009 r. nie narusza art. 51 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 796/2004. Nieuzasadnione są również zarzuty naruszenia art. 50 ust. 7 rozporządzenia nr 796/2004 poprzez jego niezastosowanie oraz art. 72 rozporządzenia nr 796/2004 poprzez jego błędną interpretację. Art. 50 ust. 7 rozporządzenia nr 796/2004 stanowi, że jeśli rolnik nie był w stanie spełnić swoich zobowiązań w wyniku siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, zgodnie z rozumieniem art. 72, zachowuje swoje prawo do pomocy do obszaru kwalifikowalnego w czasie wystąpienia zdarzenia siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności. Stosownie do przywołanego art. 72 przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności w rozumieniu art. 40 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 wraz ze stosownymi dowodami zgodnymi z wymogami właściwego organu podlegają zgłoszeniu temu organowi na piśmie w terminie dziesięciu dni roboczych od daty ustania tych okoliczności. Wobec niezgłoszenia przez stronę faktu wystąpienia podtopień brak jest podstaw do zachowania przez nią prawa do wnioskowanej pomocy oraz do uznania, że doszło do naruszenia wskazanych przepisów. Dokonując oceny wykonania przez Dyrektora ARiMR wskazań Sądu w zakresie obowiązku rozpatrzenia sprawy pod kątem zastosowania art. 68 ust. 1 rozporządzenia nr 796/2004, Sąd obecnie rozpoznający sprawę stwierdził, że zostało ono wykonane. Przepis art. 68 ust. 1 rozporządzenia 796/2004 stanowi, że obniżki i wyłączenia, przewidziane w rozdziale 1, nie mają zastosowania w przypadku gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że nie jest winny nieprawidłości. Znajdujący się w rozdziale 1 art. 51 rozporządzenia nr 796/2004 dotyczy zmniejszenia płatności i wykluczenia od płatności w przypadku przekroczenia powierzchni wnioskowanej. Zadeklarowana powierzchnia działek rolnych położonych na działce nr [...] wynosiła 26,70 ha. Ustalona przez organ powierzchnia kwalifikująca się do płatności wynosiła 24,36 ha dla działki ewidencyjnej nr [...], pozostałą jej część stanowiły skupiska zakrzaczeń i zadrzewień. Dlatego organ prawidłowo, na podstawie ustalonego stanu faktycznego, uznał, że złożony wniosek nie odpowiadał stanowi faktycznemu. Dokonując oceny, czy rolnik był winny stwierdzonych nieprawidłowości Dyrektor Oddziału ARiMR stwierdził, że rolnik nie dokonał wymaganych zabiegów koszenia w wymaganym terminie na całej deklarowanej powierzchni i nie zgłosił tego faktu Agencji, do czego zobowiązał się podpisując wniosek o przyznanie płatności na 2009 r. Nieprawidłowości zostały stwierdzone przez ARiMR podczas weryfikacji obszaru zadeklarowanego przez rolnika. Podkreślenia wymaga, że zawinienie rolnika polegało na niepoinformowaniu Agencji o niemożności wykonania koszenia w terminie z powodu podtopienia i niewycofaniu działek z wniosku. Ponadto należy przypomnieć, że stosownie do art. 40 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz.U.UE.L. z 2003r., nr 270, s. 1) przypadek działania siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, wraz z odpowiednią dokumentacją wymaganą przez właściwy organ, jest mu zgłaszany przez danego rolnika na piśmie w terminie, który zostanie określony przez każde Państwo Członkowskie. Natomiast cytowany wyżej art. 72 rozporządzenia nr 796/2004 wskazuje m.in. na termin w którym rolnik winien zgłosić wystąpienie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności (10 dni roboczych). Przepis powyższy wprost wskazuje na aktywność rolnika, polegającą na zgłoszeniu tego faktu, a nie z wiedzą Agencji o wystąpieniu określonych zdarzeń. Wykrycie jakiejkolwiek nieprawidłowości w gospodarstwie przez organy ARiMR w sytuacji gdy rolnik nie informował o takiej sytuacji tego organu skutkuje w myśl przepisów art. 15 ust. 3 rozporządzenia nr 796/2004 odrzuceniem jakiejkolwiek zmiany we wniosku. Co więcej w myśl § 1 pkt 3 rozporządzenia MRiRW z 12 marca 2007 r. w sprawie rodzajów dowodów potwierdzających działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności (Dz.U., nr 46, poz. 308 ze zm.) dowodem potwierdzającym działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczjanych okoliczności, o których mowa w art. 40 ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 jest protokół z oszacowania szkód w uprawach rolnych, spowodowanych mi.in. nadmiernymi opadami atmosferycznymi, powodzią, sporządzony przez komisję powołana przez wojewodę. W związku z powyższym prawidłowo organ orzekający stwierdził, że powierzchnia działek, na której nie mogła być prowadzona działalność rolnicza ze względu na wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności powinna być zgłoszona Agencji, bowiem jedynie spełnienie wymogów określonych w art. 72 rozporządzenia nr 796/2004, umożliwia przyznanie pomocy do obszaru kwalifikowanego w czasie wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności czy siły wyższej. Zatem rolnik nie wykazał, że nie jest winny odnośnie wykrytych nieprawidłowości. Z wyżej przedstawionych przyczyn Sąd na podstawie atr.151 p.p.s.a. oddalił skargę.