II GSK 1625/14

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-06-23

Skład orzekający: Gabriela Jyż, Anna Robotowska, Małgorzata Grzelak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy rolnik, który nie poinformował Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o niemożności wykonania wymaganego zabiegu koszenia w terminie z powodu podtopień i nie wycofał działek z wniosku, może ubiegać się o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)?
Ratio decidendi
Rolnik, który nie poinformował Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o niemożności wykonania wymaganego zabiegu koszenia w terminie z powodu podtopień i nie wycofał działek z wniosku, nie może ubiegać się o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW). Zgłoszenie przypadku siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności musi nastąpić w terminie 10 dni roboczych od ustania tych okoliczności, a brak takiego zgłoszenia skutkuje niemożnością zastosowania przepisów o odstąpieniu od nałożenia sankcji.
Stan faktyczny
Rolniczka złożyła wniosek o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2009. W trakcie kontroli stwierdzono, że działki rolne są bagienne, zakrzaczone i nie było możliwości pomiaru ich powierzchni, a także zaniechano prowadzenia działalności rolniczej. Po wielokrotnych postępowaniach i uchyleniach decyzji, organ II instancji ostatecznie odmówił przyznania płatności, uznając, że rolniczka nie spełniła wymogu koszenia łąk w terminie do 31 października 2009 r. i nie zgłosiła tego faktu organowi. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę rolniczki, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Anna Robotowska (spr.) Sędzia del. WSA Małgorzata Grzelak Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lutego 2014 r. sygn. akt V SA/Wa 814/13 w sprawie ze skargi W. G. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 7 lutego 2014 r. (sygn. akt V SA/Wa 814/13) po rozpoznaniu sprawy ze skargi W. G. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z dnia [...] grudnia 2012 r. w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach zagospodarowania (ONW) na rok 2009, oddalił skargę. I Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie prawnym i faktycznym sprawy. W. G. (dalej: skarżąca) w dniu [...] kwietnia 2009 r. złożyła w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR) wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na 2009 r. We wniosku zadeklarowała działki rolne A i B o łącznej powierzchni 39,50 ha. W dniu [...] czerwca 2009 r. w gospodarstwie wnioskodawczyni przeprowadzona została kontrola, podczas której ze względu na podtopienia, nie dokonano pomiaru powierzchni. W dniu [...] września 2009 r. podjęto kolejną próbę przeprowadzenia kontroli w gospodarstwie, jednakże z uwagi na podmokły teren oraz wysoką roślinność nie przeprowadzono pomiaru powierzchni. Wobec powyższego stwierdzono, iż w zakresie realizacji pakietu - półnaturalne łąki jednokośne wykaszane ręcznie - kontrola została przeprowadzona przed terminem wykonania koszenia, a odnośnie pakietu - rolnictwo ekologiczne - iż producent rolny nie przestrzega zasad określonych w przepisach o rolnictwie ekologicznym i nie zachowuje odpowiedniego stanu upraw. Następnie w dniu [...] stycznia 2010 r. przeprowadzona została kontrola w zakresie kwalifikowalności powierzchni, podczas której ustalono, że grunt, na którym zadeklarowane zostały działki A i B stanowi teren bagienny, zakrzaczony z licznymi zagłębieniami, w związku z czym nie ma możliwości pomiaru działek. Stwierdzono również, że na działkach zaniechano prowadzenia działalności rolniczej. W dniu [...] kwietnia 2010 r. ponownie przeprowadzono kontrolę gospodarstwa, podczas której – podobnie jak poprzednio – stwierdzono, że nie ma możliwości wykonania pomiaru powierzchni działek, a ponadto na działkach prowadzone są prace związane z ich porządkowaniem. Decyzją z [...] lipca 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił skarżącej przyznania płatności ONW i nałożył sankcję w wysokości 10.428 zł. W wyniku rozpoznania odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji decyzją z [...] stycznia 2011 r. powtórnie odmówił stronie przyznania płatności i nałożył sankcję, a Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z [...] kwietnia 2011 r. utrzymał to rozstrzygnięcie w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 14 października 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 1290/11 m.in. uchylił decyzję organu II instancji z 12 kwietnia 2011r., wyjaśniając, że wydanie rozstrzygnięcia powinno być poprzedzone postępowaniem administracyjnym prowadzonym zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, a sprawa powinna być rozstrzygnięta w oparciu o cały zgromadzony materiał dowodowy. Na skutek powyższego wyroku WSA Dyrektor OR ARiMR uchylił decyzję organu I instancji z [...] stycznia 2011 r. stwierdzając, że wobec zgromadzonych w sprawie dowodów zawierających sprzeczne ustalenia, konieczne jest przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie stanu faktycznego w sprawie. Organ I instancji, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z [...] lipca 2012 r. ponownie odmówił wnioskodawczyni przyznania płatności ONW na rok 2009 i nałożył sankcję w wysokości 10.428 zł. Zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2012 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania wyjaśniającego uchylił w całości rozstrzygnięcie organu I instancji z [...] lipca 2012 r. i odmówił przyznania płatności na rok 2009, bez nakładania sankcji wieloletnich. Organ odwoławczy wskazał, że istniały obiektywne dowody potwierdzające fakt prowadzenia koszenia łąki jesienią roku 2009: raport WIJHARS nr [...], oświadczenia osób przeprowadzających czynności koszenia łąk, raporty z kontroli Biura Kontroli na Miejscu P. Oddziału Regionalnego ARiMR, jednak mimo ich rozbieżności w kwestii ustalenia, czy w 2009 r. przeprowadzono koszenie, organ I instancji nie dokonał wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie. Oceniając zgromadzony w postępowaniu odwoławczym materiał dowodowy oraz dokonując przeglądu fotografii wykonanych w dniu [...] kwietniu 2010 r. przez inspektorów ARiMR podczas kontroli na miejscu, organ II instancji stwierdził, że nie było możliwe uznanie oświadczenia skarżącej o wykoszeniu powierzchni zgodnie z deklaracją z wniosku (łącznie 39,50 ha z tolerancją 1 ha), bowiem z dokumentacji fotograficznej z [...] kwietnia 2010 r. wynika, że miejsca wskazane przez stronę w załączniku z [...] października 2012 r. nie zostały wszędzie wykoszone i zajmują większy obszar niż 1 ha. Ponadto organ odwoławczy rozpatrując kwestię zawinienia przez rolnika stwierdzonych nieprawidłowości podkreślił, że skarżąca nie dokonała wymaganych zabiegów koszenia w terminie do 31 października 2009 r. na całym deklarowanym przez siebie obszarze. Rolniczka stwierdziła, że koszenie mogło nie zostać przeprowadzone na powierzchni jedynie 1 ha, co jednak nie znalazło potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Organ zauważył, że złożony wniosek nie odpowiadał zatem stanowi faktycznemu. Ponadto stwierdził, że fakt niewykoszenia całej deklarowanej powierzchni w wymaganym terminie, pomimo takiego obowiązku, nie został zgłoszony organowi ARiMR prowadzącemu postępowanie. Organ II instancji stwierdził, że jeżeli na skutek działania siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności rolnik nie może wywiązać się w danym roku z podjętego zobowiązania, nie przysługuje mu w danym roku płatność ONW, natomiast zobowiązanie powinno być kontynuowane. W skardze na powyższą decyzję skarżąca wniosła o jej uchylenie w zakresie odmawiającym przyznania wnioskodawcy pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2009 oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa prawnego. W odpowiedzi Dyrektor OR ARiMR podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uznał skargę za niezasadną. Sąd pierwszej instancji podkreślił, iż zasadniczy spór w sprawie dotyczy tego, czy na podstawie zebranego materiału dowodowego organy miały podstawy do ustalenia, że skarżąca nie spełniała wynikających z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego PROW na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329, dalej: rozporządzenie ONW) przesłanek do otrzymania płatności do gruntów rolnych. Z regulacji tej wynika, że koniecznym warunkiem uzyskania przez producenta rolnego płatności ONW jest m.in. prowadzenie na działkach rolnych działalności rolniczej z zachowaniem dobrej kultury rolnej, co w rozpoznanej sprawie oznaczało m.in. wykonanie koszenia łąk w terminie do 31 października 2009 r. i usuwanie ściętej biomasy – zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 46, poz. 306 ze zm.; dalej: rozporządzenie w sprawie norm). Sąd pierwszej instancji wskazał, że w sprawie przeprowadzone zostało wszechstronne postępowanie dowodowe, a zebrany materiał dowody, w szczególności zeznania świadków, bardzo obszerna dokumentacja zdjęciowa, protokół WIJHARS zostały przeanalizowane i ocenione przez Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARiMR. Wszystkie wątpliwości w zakresie ustaleń faktycznych organ rozstrzygał na korzyść wnioskodawczyni. Organ odwoławczy dokonał również oceny sprawy pod kątem możliwości zastosowania art. 68 rozporządzenia nr 796/2004. Sąd zauważył, iż Dyrektor Oddziału ARiMR dokonując oceny zgromadzonego materiału dowodowego wyjaśnił, że w sprawie zgromadzone zostały zarówno dowody, według których w gospodarstwie strony nie była prowadzona działalność rolnicza, a to protokół z czynności kontrolnych z [...] kwietnia 2012 r., gdzie stwierdzono, że działki są zadrzewione i zakrzaczone, prowadzone jest odkrzaczanie, usuwanie odrostów i prace porządkowe, a w uwagach do raportu zapisano, że podczas żadnej z kontroli ([...] czerwca i [...] września 2009 r., [...] stycznia i [...] kwietnia 2010 r.) nie stwierdzono koszenia; jak i dowody, z których wynika, że częściowe koszenie zostało przeprowadzone przed 30 października 2009 r. Sąd odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 16 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do działań wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U.UE.L.2006.368.74; dalej: rozporządzenie nr 1975/2006), wyjaśnił, że przepis ten w brzmieniu obowiązującym w 2009 r. przewidywał w ust. 3, że jeżeli zadeklarowany obszar przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 50 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 o więcej niż 30%, beneficjenta wyklucza się z otrzymania pomocy, do której beneficjent byłby uprawniony na mocy tego artykułu, na dany rok kalendarzowy w zakresie danych działań. Następnie Sąd wskazał, że wobec ustalenia, iż różnica procentowa między powierzchnią zadeklarowaną do płatności, a powierzchnią stwierdzoną wynosi 39,57%, wykluczenie wnioskodawczyni z płatności w 2009 r. nie naruszało zatem art. 16 rozporządzenia nr 1975/2006. Sąd pierwszej instancji uznał również za nieuzasadniony zarzut naruszenia art. 50 ust. 7 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz.U.UE.L.2004.141.18, dalej rozporządzenie nr 796/2004) w związku z art. 16 ust. 1 i ust. 4 rozporządzenia nr 1975/2006, poprzez jego niezastosowanie. WSA stwierdził również, że wobec prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego oraz wydania decyzji w oparciu o zgromadzony w sprawie wszechstronnie oceniony materiał dowodowy za nieuzasadnione należało uznać zarzuty naruszenia art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427, z późn. zm., dalej: ustawa PROW) oraz art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, ze zm.; dalej: k.p.a.). Ustalenia, czy skarżąca utrzymywała zgłoszone do płatności działki rolne w dobrej kulturze rolnej, tj. czy dokonała ich koszenia przed 31 października 2009 r. zostały dokonane po ocenieniu wszystkich zgromadzonych dowodów, zarówno tych świadczących, że koszenie zostało wykonane, jak i tych świadczących o niewykonaniu koszenia. Za prawidłowe uznał Sąd stanowisko organu, że zawinienie rolnika polegało na niepoinformowaniu Agencji o niemożności wykonania koszenia w terminie z powodu podtopienia i niewycofaniu działek z wniosku. Zdaniem Sądu, organ orzekający prawidłowo stwierdził, że powierzchnia działek, na której nie mogła być prowadzona działalność rolnicza ze względu na wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, powinna być zgłoszona Agencji, bowiem jedynie spełnienie wymogów określonych w art. 72 rozporządzenia nr 796/2004 umożliwia przyznanie pomocy do obszaru kwalifikowanego w czasie wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności czy siły wyższej. II Skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji złożyła W. G.. Zaskarżyła orzeczenie w całości i wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie zaskarżonych decyzji i, w konsekwencji, brak należytej kontroli postępowania administracyjnego skutkującego oddaleniem skargi i nieuchyleniem decyzji Dyrektora M. OR ARiMR w W. z dnia [...] grudnia 2012 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] lipca 2012 r., odmawiających wnioskodawcy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na 2009 r. pomimo tego, iż zostały one wydane z naruszeniem prawa materialnego, tj.: - art. 68 ust. 1, art. 71 rozporządzenia nr 796/2004 polegającym na jego niezastosowaniu pomimo tego, że skarżąca jako beneficjent dochowała obowiązku zgłoszenia przypadku siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, to jest w ciągu 10 dni roboczych od ustania siły wyższej, to jest w czerwcu 2010 roku; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 1 i art. 2 oraz art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. skutkujące oddaleniem skargi pomimo tego, iż decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego: - art. 9 k.p.a. polegającym na braku rozważenia, że organy administracji nie pouczyły skarżącej o prawach i obowiązkach beneficjenta programu, w tym w szczególności o uregulowaniach rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia w sprawie minimalnych wymagań utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Dz. U. z 2004 r., Nr 65 poz. 600) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lutego 2009 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich; - art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 8 k.p.a. polegającym na ustaleniu, iż organ administracji publicznej wyczerpująco rozpatrzył materiał dowodowy pomimo tego, że pominął oświadczenie skarżącej wraz załączonym protokołem oględzin gospodarstwa – potwierdzające zaistnienie okoliczności powodujących utrudnienie użytkowania, który to protokół świadczył o tym, że siła wyższa polegająca na zalaniu obszarów objętych wnioskiem ustała dopiero w dniu [...] czerwca 2010 roku, poprzez brak należytej kontroli postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu kasator powołał argumentację na uzasadnienie powyższych zarzutów. Dyrektor M. OR ARiMR w W. nie skorzystał z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionej podstawie. Przed odniesieniem się do poszczególnych jej zarzutów przypomnieć należy, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia, którego elementy konstrukcyjne i treściowe wyznaczają granice jej rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zgodnie bowiem z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w tej sprawie nie występuje. Zasada związania granicami skargi kasacyjnej determinuje zakres kontroli instancyjnej, jaką Naczelny Sąd Administracyjny powinien podjąć w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega więc na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz na kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w zakresie wskazanym w zarzutach przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach powołanych podstaw kasacyjnych. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że istota zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej sprowadza się do tego, że zdaniem wnoszącej niniejszą skargę zaskarżony wyrok narusza prawo, gdyż Sąd I instancji zaakceptował stanowisko organu administracji pomimo naruszenia przez ten organ przepisów kodeksu postępowania administracyjnego wymienionych w petitum skargi, w następstwie czego doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego. Według skarżącej kasacyjnie, WSA w W. błędnie uznał za prawidłowe stanowisko organu, że nie ma zastosowania art. 68 ust. 1, art. 71 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, pomimo że skarżąca jako beneficjent dochowała obowiązku zgłoszenia przypadku siły wyższej w terminie wskazanym w tym akcie prawnym, miała więc prawo do wnioskowanego dofinansowania. Z tym poglądem Naczelny Sąd Administracyjny nie może się zgodzić, ponieważ podziela w całości stanowisko Sądu I instancji zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że Sąd I instancji rozpoznając skargę W. G. na decyzję Dyrektora OR ARiMR z dnia [...] grudnia 2012 r., był związany (podobnie jak ten organ) w trybie art.153 p.p.s.a. oceną prawną i wskazaniami zawartymi w prawomocnym wyroku WSA w W. z dnia 14 października 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 1290/11 wydanym na gruncie niniejszej sprawy. W orzecznictwie trafnie podnosi się, że przytoczony przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego, ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny – orzekając ponownie w tej samej sprawie – nie może pominąć, ani oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, ani też wskazań, co do dalszego postępowania, gdyż są one wiążące w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, Sąd pierwszej instancji kontrolując legalność zakwestionowanej decyzji prawidłowo ocenił, że organ – z poszanowaniem art. 153 p.p.s.a. – zastosował się do zalecenia przeprowadzenia wszechstronnego postępowania dowodowego oraz przeanalizowania zebranego materiału dowodowego w sposób wnikliwy. Należy również zauważyć, że organ przeprowadził także ocenę zebranego materiału pod kątem możliwości zastosowania art. 68 rozporządzenia nr 796/2004, co wyraźnie zalecił Sąd w poprzednio wydanym orzeczeniu. W tym zakresie, wobec podniesionego zarzutu kasacyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd I instancji w wyroku poddanym aktualnej kontroli instancyjnej prawidłowo uczynił akceptując stanowisko organu, że wobec niezgłoszenia przez skarżącą faktu wystąpienia podtopień uniemożliwiających przeprowadzenie zabiegu koszenia w terminie 10 dni roboczych od daty ustania tych okoliczności oraz niewycofania działek z wniosku brak jest podstaw do zachowania przez W. G. prawa do wnioskowanej pomocy (okoliczność nieskoszenia części areału nie jest przez stronę kwestionowana). Jak wynika z twierdzeń samej skarżącej, jesienią 2009 r. były opady deszczu powodujące podtopienia, co uniemożliwiało koszenie. Należy jednak zauważyć, że po kontroli, która miała miejsce w dniu [...] września 2009 r., zabieg koszenia się odbył, co potwierdzają świadkowie zgłoszeni przez W. G.. Zgodnie z art. 72 rozporządzenia nr 796/2004 oraz art. 40 ust. 4 rozporządzenia nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz.U.UE.L. z 2003 r., nr 270, s. 1; dalej: rozporządzenie nr 1782/2003) odstąpienie od nałożenia sankcji, zmniejszeń lub odliczeń może mieć miejsce tylko w przypadku stwierdzenia przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji przypadku siły wyższej lub też nadzwyczajnych okoliczności popartych odpowiednim dowodem złożonym przez producenta rolnego w stosownym terminie, tj. 10 dni roboczych od daty ustania tych okoliczności. Oznacza to, że w realiach rozpatrywanej sprawy, zgłoszenie na jakie powołuje się W. G. złożone zostało do Biura Powiatowego ARiMR w S. dopiero w dniu [...] czerwca 2010 r. nie może być uznane za dokonane w terminie, o jakim mowa w ww. przepisach, pomijając nawet merytoryczną zawartość tego zgłoszenia. W tej sytuacji należy uznać, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo, jako zgodne z prawem, ocenił poczynione przez organy ustalenia, że skarżąca kasacyjnie nie utrzymywała zgłoszonych do płatności działek rolnych w dobrej kulturze rolnej, gdyż nie dokonała ich skoszenia przed 31 października 2009 r. i nie zgłosiła tego faktu Agencji, do czego beneficjentka zobowiązała się podpisując wniosek o przyznanie płatności. Za pozbawiony usprawiedliwionych podstaw należy także uznać zarzut kasacyjny naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 1 i art. 2 oraz art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 9 k.p.a. polegający na braku pouczenia W. G. przez organy administracji o zmianie przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Przywołać należy w tym zakresie treść art. 21 ust. 2 pkt 3) ustawy o PROW, który stanowi, że organ "udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania". Przepis ten ma zastosowanie w sprawie zamiast art. 9 k.p.a. i, jak widać z jego treści, znacznie ogranicza tzw. obowiązek informacyjny organu w tych sprawach. Po pierwsze informacji organ udziela stronie na jej żądanie. Po drugie, podkreślić należy, iż skarżąca składając wniosek o przyznanie płatności złożyła oświadczenie, że znane są jej zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętej wnioskiem o przyznanie płatności – a więc powyższy zarzut należy uznać za niezasadny. Przechodząc do analizy zarzutu naruszenia prawa materialnego, tj. art. 68 ust. 1 oraz art. 71 rozporządzenia nr 796/2004, co w konsekwencji spowodowało naruszenie przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, należy stwierdzić, że Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał tych zarzutów za zasadne. Art. 68 ust. 1 rozporządzenia 796/2004 stanowi, że obniżki i wyłączenia, przewidziane w rozdziale 1, nie mają zastosowania w przypadku gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że nie jest winny nieprawidłowości. Znajdujący się w rozdziale 1 art. 51 rozporządzenia nr 796/2004 dotyczy zmniejszenia płatności i wykluczenia od płatności w przypadku przekroczenia powierzchni wnioskowanej. Jak przypomniał Sąd I instancji w tej sprawie zadeklarowana powierzchnia działek rolnych położonych na działce nr 1025/1 wynosiła 26,70 ha. Ustalona przez organ powierzchnia kwalifikująca się do płatności wynosiła 24,36 ha dla działki ewidencyjnej nr 1025/1, pozostałą jej część stanowiły skupiska zakrzaczeń i zadrzewień. Dlatego organ prawidłowo, na podstawie ustalonego stanu faktycznego, uznał, że złożony wniosek nie odpowiadał stanowi faktycznemu. Dokonując oceny, czy rolnik był winny stwierdzonych nieprawidłowości Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził, że rolnik nie dokonał wymaganych zabiegów koszenia w wymaganym terminie na całej deklarowanej powierzchni i nie zgłosił tego faktu Agencji, do czego zobowiązał się podpisując wniosek o przyznanie płatności na 2009 r. Nieprawidłowości zostały stwierdzone przez ARiMR podczas weryfikacji obszaru zadeklarowanego przez rolnika. Jak zasadnie podkreślił Sąd I instancji oceniając rozstrzygnięcie organu w tej kwestii – zawinienie skarżącej polegało na niepoinformowaniu Agencji o niemożności wykonania koszenia w terminie z powodu podtopienia i niewycofaniu działek z wniosku. Stosownie do art. 40 ust. 3 rozporządzenia nr 1782/2003 przypadek działania siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, wraz z odpowiednią dokumentacją wymaganą przez właściwy organ, jest mu zgłaszany przez danego rolnika na piśmie w terminie10 dni roboczych od ustania tych okoliczności, co wynika z treści art. 72 rozporządzenia nr 796/2004. Jak zasadnie podkreślił Sąd I instancji przepis powyższy wprost wskazuje na aktywność rolnika, polegającą na zgłoszeniu tego faktu, a nie na wiedzę organu o wystąpieniu określonych zdarzeń. Wykrycie jakiejkolwiek nieprawidłowości w gospodarstwie przez organy ARiMR w sytuacji, gdy rolnik uprzednio takiej informacji nie przekazał, skutkuje w myśl przepisów art. 15 ust. 3 rozporządzenia nr 796/2004 odrzuceniem jakiejkolwiek zmiany we wniosku. Zgodnie z § 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 marca 2007 r. w sprawie rodzajów dowodów potwierdzających działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności (Dz. U. Nr 46, poz. 308 ze zm.), dowodem potwierdzającym działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 40 ust. 4 rozporządzenia 1782/2003 jest protokół z oszacowania szkód w uprawach rolnych, spowodowanych m.in. nadmiernymi opadami atmosferycznymi, powodzią, sporządzony przez komisję powołana przez wojewodę. Zatem w analizowanej sprawie Sąd I instancji słusznie uznał, iż organ prawidłowo nie zastosował art. 68 ust. 1 i art. 71 rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004, uznając, iż skarżąca nie dochowała obowiązku zgłoszenia przypadku siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, a tym samym nie wykazała, iż nie jest winna odnośnie wykrytych nieprawidłowości. Końcowo podkreślić należy, iż nie można zasadnie zarzucić Sądowi I instancji w tej sprawie naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a., ponieważ nie stwierdziwszy naruszenia prawa materialnego, ani naruszenia przepisów o postępowaniu w stopniu istotnym, mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, prawidłowo skargę oddalił w oparciu o art. 151 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie doszło w tej sprawie do naruszenia przepisów ustrojowych wymienionych w skardze kasacyjnej, tj. art. 1 i 2 oraz art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., które normują zakres działania sądów administracyjnych i dokonywanej przez nich kontroli działalności administracji publicznej. Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej Sąd I instancji w tej sprawie przeprowadził wnikliwą i należytą kontrolę działań administracji publicznej. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło