II SA/Kr 34/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. i Z. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 29 października 2013r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji p o s t a n a w i a I. zwolnić skarżących od kosztów sądowych , II. ustanowić dla skarżących adwokata z urzędu, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K. W dniu 6 lutego 2014r. skarżący C. i Z. S. złożyli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie swej skargi na decyzję WINB w K. z dnia 29 października 2013r. wydaną w sprawie odmowy zmiany decyzji. Skarżący domagają się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z uwagi na niskie dochody, brak wystarczających środków, koniecznych do uiszczenia kosztów. Wskazują, iż źródłem utrzymania rodziny są emerytury w łącznej wysokości 2205 zł, co daje dochód na rękę w kwocie 1873 zł. Wskazują, iż z uwagi na stan zdrowia i koszty leczenia większość dochodu wydają na leczenie i koszty lekarstw. Mimo trudnej sytuacji materialnej, nie korzystają z pomocy MOPS z uwagi na przekroczone wskaźniki uniemożliwiające skorzystanie z jakiejkolwiek formy pomocy MOPS. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżących zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzą gospodarstwo domowe wspólnie. Rodzina utrzymuje się z emerytury skarżącej w wysokości 831 zł oraz emerytury skarżącego w wysokości 1374 zł. Skarżący wykazują miesięczne koszty utrzymania – a to - koszty kredytu w kwocie 495 zł, łącznie koszty mediów – 358 zł. Na wyżywienie i leki pozostaje im kwota 1019 zł. Przedstawiają liczne rachunku, faktury, decyzje podatkowe, poświadczenia bankowych rat kredytowych. Z akt sprawy wynika, iż skarżący posiadają budynek mieszkalny o pow. 129 m2 , mieszkanie o pow. 85 m2 oraz 1,09 ha nieruchomości rolnej. Wnioskodawcy nie wykazują we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania innych wartościowych ruchomości czy też oszczędności. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 cyt. ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż pozostaje w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej strony – jej możliwości płatniczych i finansowych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, skarżący wykazali wystarczająco skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, biorąc pod uwagę wysokość miesięcznych dochodów rodziny w wysokości 2 205 zł, wykazane i oświadczone koszty utrzymania, potwierdzony zły stan zdrowia generujący znaczne wydatki na leczenie, wykazane obciążenie kredytowe - nie są w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Odnosząc się również do wniosku o ustanowienie adwokata, uznano, iż strona wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Wnioskodawcy otrzymują co prawda stały, pewny dochód z tytułu emerytur oraz posiadają majątek ( dom oraz gospodarstwo rolne ), jednakże wysokość tegoż dochodu ( 2 205 zł ) w przeliczeniu na dwie osoby, w kontekście potwierdzonych wydatków na utrzymanie i leczenie oraz fakt, iż skarżący nie posiadają żądnych oszczędności uzasadnia, zdaniem orzekającego, przyznanie im pomocy na obecnym etapie postępowania w zakresie całkowitym. Należy przy tym zaznaczyć, iż o przyznaniu stronie pełnomocnika z urzędu decyduje jedynie jego sytuacja materialna i stan finansów, a nie charakter czy okoliczności sprawy, bądź też merytoryczna potrzeba udziału w niej kwalifikowanego pełnomocnika ze względu na skomplikowaną jej materię. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia kwalifikowanego pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący, z uwagi na wskazane powyżej okoliczności, do takich osób należą. Dlatego przyznanie skarżącym prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym pełne zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika, szczególnie wobec okoliczności, iż jego udział na obecnym etapie postępowania jest obowiązkowy, należy uznać za zasadne i adekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).