II FZ 209/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jerzy Płusa po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D. S.A. w likwidacji z siedzibą w C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Wr 2030/13 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. S.A. w likwidacji z siedzibą w C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 26 sierpnia 2013 r. [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej podatku od nieruchomości za 2010 r. postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 stycznia 2015 r. sygn. akt I SA/Wr 2030/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił D. S.A. w likwidacji z siedzibą w C. (dalej jako "Spółka") przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 26 sierpnia 2013 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej podatku od nieruchomości za 2010 r. Przestawiając w uzasadnieniu stan sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że Spółka, będąca w likwidacji, wniosła skargę kasacyjną, w której zawarła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W formularzu urzędowym podała, że wnosi o prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazała, że - z uwagi na zaprzestanie działalności - nie posiada środków finansowych. Oświadczyła, że wysokość kapitału spółki wynosi 3 929 477,65 zł, wartość środków trwałych 273 819,07 zł, a wysokość straty za ostatni rok obrotowy (2012) 673 884,62 zł. Podała, że stan kont na trzech rachunkach bankowych - na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku - wynosił 591,68 zł, 16,18 euro i 444,97 zł. Na wezwanie referendarza sądowego Spółka przedłożyła dokumenty, z których wynika, że w 2013 r. poniosła stratę w kwocie 39 216,37 zł przy przychodach w kwocie 7 528 228,25 zł, w czerwcu, lipcu i sierpniu 2014 r. dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi o wartości odpowiednio 6 130 zł, 0 zł i 0 zł oraz nabyła towary i usługi w kwocie 4 905 zł, 3 439 zł i 3 267 zł. Na dzień 31 sierpnia 2014 r. w kasie i na rachunkach Spółki znajdowała się kwota 163 595,46 zł (na dzień 31 grudnia 2013 r. - 117 721,18 zł), natomiast w ramach prowadzonej działalności poniosła stratę w kwocie 774 693 zł. Na rachunkach bankowych od czerwca do sierpnia 2014 r. odnotowane są wpłaty ze strony kontrahentów (w tym w dniu 23 czerwca 2014 r. w kwocie 500 000 zł) oraz wpłaty i obciążenia związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Saldo tych rachunków na koniec sierpnia 2014 r. wynosiło 1 154,66 zł i 394,97 zł. Sąd pierwszej instancji na wstępie wskazał, że wpis od skargi kasacyjnej w sprawie wynosi 100 zł oraz że w treści skargi kasacyjnej został wskazany inny zakres prawa pomocy aniżeli na urzędowym formularzu. Mając jednak na uwadze fakt, że w piśmie wyjaśniającym zakres żądania Spółka wskazała, że wnosi jedynie o zwolnienie z kosztów sądowych, Sąd przyjął, że zakres wniosku obejmuje wyłącznie uzyskanie prawa pomocy w zakresie częściowym. W ocenie Sądu, w świetle przedstawionych przez Spółkę okoliczności oraz zebranych dokumentów, nie można przyjąć, że Spółka nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania, tj. po odrzuceniu skargi, koszty sądowe sprowadzają się wyłącznie do wpisu od skargi kasacyjnej. Z danych przyjętych do rozpoznania wniosku wynika, że Spółka zamknęła poprzedni rok przychodem w wysokości ponad 6 000 000 zł. Ponadto wysokość jej należności krótkoterminowych kilkakrotnie przewyższa wartość zobowiązań krótkoterminowych. Także Spółka na rachunkach bankowych i w kasie na koniec sierpnia 2014 r. posiadała ponad 160 000 zł. Już zatem te dane wskazują, że mogła ona pozyskać środki na opłacenie swego udziału w sprawie. Sąd podkreślił, że w przypadku przedsiębiorców miarodajną dla oceny nie jest kategoria dochodu czy straty, lecz wartość przychodu. Ta kategoria podatników bowiem ma do dyspozycji legalne instrumenty podatkowe, które pozwalają na równoważenie kosztów i przychodów w taki sposób, aby w końcowym rozliczeniu minimalizować bądź w ogóle eliminować obciążenia podatkowe. Zdaniem Sądu, nie uzasadnia również przyznania prawa pomocy odnotowanie straty w roku bieżącym i brak obrotów od czerwca do sierpnia 2014 r. Bowiem ponoszenia kosztów swego udziału w sprawie strona winna się spodziewać najpóźniej z dniem wniesienia skargi. Co za tym idzie, obowiązana jest, w miarę możliwości finansowych, gromadzić środki na ten cel. Skarga w niniejszej sprawie jest datowana na dzień 4 października 2013 r. Przedstawione wyżej dane finansowe nie pozostawiają zaś wątpliwości, że Spółka była w stanie - w tej dacie - zgromadzić środki na opłacenie kosztów sądowych. Ustosunkowując się zaś do zarzutów o braku możliwości wykazania swojej sytuacji finansowej i materialnej, Sąd zauważył, że zarządzeniem z dnia 5 września 2014 r. Spółka została wezwana do dostarczenia określonych dokumentów. W wezwaniu wskazano, że ma prawo złożyć także inne dokumenty oraz informacje, których treść może mieć znaczenie dla oceny jej wniosku. Spółka z tego prawa nie skorzystała. Przedłożyła jedynie dokumenty wprost wymienione w wezwaniu. Nieuzasadnione są więc zarzuty Spółki, że Sąd powinien ją jeszcze raz wezwać do przedłożenia dodatkowych dokumentów. Zdaniem Sądu, ocena sytuacji Spółki w powiązaniu z przedłożoną dokumentacją nie daje podstawy do uznania, że Spółka spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W zażaleniu na postanowienie Spółka zaskarżyła je w całości wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie art. 245 § 1 w zw. z art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie skutkujące oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz art. 255 P.p.s.a. poprzez jego całkowite niezastosowanie. W uzasadnieniu Spółka wskazała, że jej sytuacja majątkowa nie jest tak dobra, jak to wskazuje wyciąg z rachunku bankowego. Spółka posiada, m.in. wiele zaległości w płatności wymagalnych zobowiązań nie tylko podatkowych, ale również względem swoich wierzycieli, w tym z tytułu spłaty kredytów i pożyczek. Powyższe z pewnością Sąd mógł prawidłowo ocenić, gdyby na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r. poz. 270, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a." wezwał Spółkę do złożenia dodatkowych dokumentów, ewentualnie dodatkowego oświadczenia, czego de facto nie uczynił. Sąd ocenił stan majątkowy wyłącznie w oparciu o złożone oświadczenie przez Spółkę, co zdaje się być niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, skoro pomimo spełnienia przesłanek odmówiono przyznania prawa pomocy. Sąd mógł wezwać Spółkę do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego. Nie czyniąc tego pozbawił ją możliwości wykazania rzeczywistej sytuacji majątkowej, a tym samym prawa do Sądu. Spółka nie posiada żadnego majątku ani zgromadzonych oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na uiszczenie opłaty sądowej. Zaniechanie Sądu w powyższym względzie nie powinno negatywnie wpływać na jej sytuację, zatem zasadny jest wniosek o zmianę zaskarżonego orzeczenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie podlega oddaleniu, bowiem należy podzielić ocenę Sądu pierwszej instancji, że mając na uwadze znaczne przychody, jakie uzyskuje Spółka, a także wartości jej majątku trwałego, niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy. Z danych przyjętych do rozpoznania wniosku wynika, że Spółka zamknęła poprzedni rok przychodem w wysokości ponad 6 000 000 zł. Ponadto wysokość jej należności krótkoterminowych kilkakrotnie przewyższa wartość zobowiązań krótkoterminowych. Także Spółka na rachunkach bankowych i w kasie na koniec sierpnia 2014 r. posiadała ponad 160 000 zł. Już zatem te dane wskazują, że mogła ona pozyskać środki na opłacenie swego udziału w sprawie. W kontekście powyższych ustalonych okoliczności należy uwzględnić, że w przypadku wnioskowania o prawo pomocy osoba prawna nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych i z uwagi na zaprzestanie działalności nie posiada środków finansowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków. W rozpoznawanej sprawie trudno przyjąć, uwzględniwszy zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, że Spółka, która dysponuje środkami o tak wysokiej wartości, a ponadto regularnie dysponowała znacznymi środkami pieniężnymi na rachunku bieżącym nie jest w stanie wygospodarować kwoty, która na danym etapie postępowania obejmuje wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł, a także innych kosztów, które ewentualnie w tym postępowaniu mogą wystąpić. Należy wskazać, że w niniejszej sprawie w zarządzeniu referendarza sądowego z dnia 5 września 2014 r. wezwano Spółkę do dostarczenia określonych dokumentów. W wezwaniu wskazano, że Spółka ma prawo złożyć inne dokumenty oraz informacje, których treść może mieć istotne znaczenie dla oceny wniosku. Spółka w odpowiedzi nadesłała zeznanie o wysokości osiągniętych dochodów za 2013 r. oraz wyciągi z kont bakowych od sierpnia do czerwca 2014 r., a także bilans za sierpień 2014 r. Oznacza to, że nie było potrzeby, kolejny raz wzywać Spółkę o dodatkowe dokumenty, a Spółka mogła przecież bez wzywania dostarczyć inne dokumenty, oświadczenia, szczególnie jeżeli zawierały one informacje mogące wpłynąć na treść rozstrzygnięcia. Reasumując należy stwierdzić, że w świetle przedłożonych dokumentów zebranych w aktach sprawy na aprobatę zasługuje ocena stanu faktycznego przeprowadzona przez Sąd pierwszej instancji oraz konkluzja, że Spółka nie wykazała zasadności przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W tym miejscu należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny prawomocnym postanowieniem z dnia 14 lipca 2014 r. oddalił zażalenie Spółki na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SO/Wr 8/13 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.