I SA/Gl 66/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Teresa Randak po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K.S. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wyznaczenia dla osoby nieobecnej przedstawiciela w postępowaniu podatkowym postanawia odrzucić skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w S., działając na podstawie 216 § 2, art. 217, art. 219 w zw. z art. 138 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.; dalej w skrócie: "O.p."), wyznaczył K.S. na przedstawiciela uprawnionego do działania do czasu wyznaczenia przez sąd kuratora dla nieobecnej osoby. W tych ramach pouczono skarżącą, że nie przysługuje jej w tym przypadku zażalenie. Z kolei zgodnie z przepisami art. 3 § 1 i 2 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a.") na postanowienie przysługuje prawo wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Organ zwrócił jednakże uwagę, że skargę wnosi się zgodnie z art. 54 § 1 tej ustawy za pośrednictwem tamtejszego organu po zastosowaniu trybu, o którym mowa w art. 53 P.p.s.a. Postanowienie doręczono K.S. w dniu 27 listopada 2013 r. Pismem z dnia 16 grudnia 2013 r. (nadanym w tym samym dniu) K.S., działając na podstawie art. 50 § 1, art. 53 § 1 i art. 54 § 1 P.p.s.a. za pośrednictwem ww. organu, zaskarżyła do Sądu wskazane na wstępie postanowienie organu podatkowego. Odpowiadając na skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. wniósł w pierwszej kolejności o jej odrzucenie. W tych ramach wyjaśnił, że skarżąca przed wniesieniem skargi nie wezwała organu do usunięcia naruszenia prawa, a zatem skarga jest przedwczesna, a tym samym niedopuszczalna. W dalszej kolejności organ wniósł o ewentualne oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Stosownie do treści art. 3 § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z § 2 tego przepisu, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Z oczywistych powodów i nie wymagających tutaj wyjaśnienia, zaskarżone postanowienie nie jest żadnym z aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt: 1, 4a, 5, 6, 7 P.p.s.a. Przedmiotem skargi nie jest również bezczynność, ani przewlekłe postępowanie, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. Z tak przyjętego założenia wynika, że zaskarżone postanowienie należy przyporządkować do aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 2, 3 i 4 P.p.s.a. Z tych względów dalsze rozważania będą temu poświęcone. Wyprzedzając jednakże kwalifikację zaskarżonego "postanowienia" należy w tym miejscu wskazać podstawę prawną, w oparciu o którą zostało wydane. Otóż zgodnie z treścią art. 138 § 2 O.p., "w przypadku konieczności podjęcia czynności niecierpiących zwłoki organ podatkowy wyznacza dla osoby nieobecnej przedstawiciela, za jego zgodą, uprawnionego do działania do czasu wyznaczenia kuratora dla osoby nieobecnej przez sąd". Co ważne, przepis ten nie określa formy w jakiej organ ów kuratora wyznacza. W niniejszym przypadku, mając na uwadze art. 216 O.p., organ podatkowy wydał "postanowienie", nie mniej jednak ta okoliczność nie będzie miała wpływu na zapadłe obecnie rozstrzygnięcie. Oceniając kwalifikację prawną zaskarżonego postanowienia należy zatem w pierwszej kolejności, w ślad za organem podatkowym (patrz odpowiedź na skargę, s. 6) odnotować, że zaskarżone postanowienie nie spełnia przesłanek pozwalających na zaliczenie go do kategorii wymienionej w art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Żaden z przepisów Ordynacji podatkowej nie wskazuje bowiem, że na takie postanowienie przysługuje zażalenie. Jednocześnie jego charakter nie pozwala na zakwalifikowanie go jako postanowienia kończącego postępowanie lub rozstrzygającego o istocie sprawy. Sporne postanowienie nie zostało także wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, co wyklucza jego sądową kontrolę, jako postanowienia, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. Przedstawiona wyżej eliminacja prowadzi do wniosku, że zaskarżone "postanowienie" należy rozważyć w kategoriach "inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa" (art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.). W ślad za uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r. sygn. akt I OPS 3/07 (LEX nr 341207) należy odnotować, że analiza art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. prowadzi do następujących konstatacji: "Po pierwsze, w przepisie tym jest mowa o aktach lub czynnościach z zakresu administracji publicznej innych niż decyzje i postanowienia wydawane w administracyjnych postępowaniach jurysdykcyjnych. To zdaje się wyraźnie wskazywać, że chodzi o sprawy indywidualne, podobnie jak w przypadku spraw załatwianych w drodze decyzji administracyjnej, tyle tylko, że w sprawach tych nie orzeka się w drodze decyzji administracyjnej, lecz mogą być podejmowane akty lub czynności dotyczące określonych adresatów. Jak decyzja czy postanowienie administracyjne są kierowane do konkretnych podmiotów, tak akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, są kierowane przez organ administracji publicznej również do konkretnych podmiotów. Z omawianego przepisu można wnosić, iż wolą ustawodawcy było objęcie kontrolą sądu administracyjnego tych prawnych form działania administracji publicznej, które mogą być i są podejmowane przez organy administracji publicznej w stosunku do podmiotów administrowanych, w sprawach, dla których załatwienia nie jest przewidziana forma decyzji lub postanowienia administracyjnego. Akt lub czynność podejmowane są w sprawie indywidualnej w tym znaczeniu, że jej przedmiotem jest określony i zindywidualizowany stosunek administracyjny (uprawnienie lub obowiązek), którego źródłem jest przepis prawa powszechnie obowiązującego. Po drugie, z przepisu art. 3 § 2 pkt 4 wynika, że akt lub czynność musi dotyczyć uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Oznacza to, że konieczne jest odniesienie takiego aktu lub czynności do przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który określa uprawnienie lub obowiązek konkretnego adresata. Inaczej mówiąc, musi występować związek między przepisem prawa, który określa uprawnienie lub obowiązek, a aktem lub czynnością, które dotyczą tak określonego uprawnienia lub obowiązku oznaczonego podmiotu. Uprawnienie lub obowiązek wynika z przepisu prawa, jeżeli ich powstanie nie wymaga konkretyzacji w drodze decyzji administracyjnej." Trzeba zatem odnotować w tym miejscu, że zaskarżone "postanowienie" wydane zostało w stosunku do konkretnego adresata w sprawie, dla której załatwienia nie jest przewidziana forma decyzji lub postanowienia administracyjnego, a więc jest to sprawa o charakterze indywidualnym. Co więcej, określa ono obowiązek wynikający z przepisów prawa. Należy w tym miejscu ponownie zwrócić uwagę, że sam fakt, iż rozstrzygnięcie organu przybrało tutaj formę "postanowienia", pozostaje bez wpływu na niniejsze orzeczenie. Przesądziwszy zatem o dopuszczalności skargi na "postanowienie" z dnia [...] należy zaznaczyć, że złożenie tego środka zaskarżenia winno zostać poprzedzone skutecznym i terminowym wezwaniem organu administracji do usunięcia naruszenia prawa. Stanowi o tym wprost art. 52 § 3 P.p.s.a. zgodnie z którym, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. W przedmiotowej sprawie skarżąca uchybiła temu obowiązkowi, albowiem wniesienie skargi nie poprzedzono wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Zgodnie zaś z art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Z sytuacją niedopuszczalności skargi mamy do czynienia m.in. wówczas, gdy strona wniesie skargę do sądu bez wyczerpania środków zaskarżenia albo bez uprzedniego wezwania na piśmie do usunięcia naruszeń prawa, gdy ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, uznając niedopuszczalność skargi w przedmiotowej sprawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.