II SA/Op 50/12

WyrokWSA w Opolu2012-05-21

Skład orzekający: Grażyna Jeżewska, Krzysztof Bogusz, Ewa Janowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o zastosowaniu wykonania zastępczego w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, wraz z tytułem wykonawczym i naliczoną zaliczką na poczet kosztów, zostało wydane prawidłowo z punktu widzenia przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie o wykonaniu zastępczym oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, uznając, że tytuły wykonawcze nie spełniały wymogów formalnych ustawy, a organ egzekucyjny nieprawidłowo potraktował obowiązek jako solidarny, błędnie ustalając wysokość zaliczki na poczet kosztów wykonania zastępczego. Ponadto, sąd wskazał, że wybór wykonania zastępczego jako środka egzekucyjnego nie został wystarczająco uzasadniony.
Stan faktyczny
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wszczął postępowanie egzekucyjne w celu przymuszenia współwłaścicielek budynku do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości technicznych. Po stwierdzeniu niewykonania obowiązków, organ wydał postanowienie o zastosowaniu wykonania zastępczego i nałożył zaliczki na poczet kosztów. Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Skarżące kwestionowały prawidłowość tytułów wykonawczych, sposób naliczenia zaliczek oraz zasadność wyboru wykonania zastępczego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji i określił, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Jeżewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Ewa Janowska Protokolant Sekretarz sądowy Agnieszka Jurek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 maja 2012 r. sprawy ze skargi U. Z. na postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 18 listopada 2011 r., nr [...] w przedmiocie wykonania zastępczego obowiązku usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 23 września 2011 r., nr [...], 2) określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu wszczął postępowanie egzekucyjne przeciwko B. G. i U. Z. celem przymuszenia do wykonania nałożonych obowiązków wynikających z decyzji z 11 marca 2010 r., nr [...], nakazującej współwłaścicielom budynku przy ul. [...] w Opolu B. G. i U. Z. usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym budynku stwarzających zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia, tj.: przemurowanie kominów, dla przewodów odprowadzających spaliny mokre należy dodatkowo zabezpieczyć przed destrukcyjnym działaniem spalin lub wpuszczenie w istniejące przewody kominowe wkładów kominowych i rozebranie boazerii zamontowanej na licu komina w mieszkaniu na I piętrze, oraz z decyzji z dnia 5 października 2010 r., nr [...], nakazującej ww. współwłaścicielkom budynku uszczelnienie poprzez przemurowanie lub zamontowanie właściwych wkładów kominowych przewodu pierwszego i drugiego pionu kominowego oznaczonego na szkicu jako drugi, usunięcie drewnianej belki stropowej, umiejscowionej na wysokości 2,40 m, licząc od wylotu komina, z przewodu trzeciego pionu kominowego oznaczonego na szkicu jako drugi oraz przełączenie jednej kratki wentylacyjnej w kuchni z przewodu pierwszego do trzeciego. Wszczęcie postępowania nastąpiło w wyniku kontroli z dnia 18 stycznia 2011 r. dotyczącej sprawdzenia realizacji ww. nakazów decyzji, podczas której Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu stwierdził, iż wykonane zostało tylko przemurowanie komina odprowadzającego spaliny z kominka zlokalizowanego w pokoju na parterze w części ponad dachem i połączenie w sposób szczelny metalową część komina, uszczelniono (wkładem) jeden przewód spalinowy odprowadzający spaliny z kotła gazowego dwu funkcyjnego Państwa G., w pozostałym zakresie nakaz nie został wykonany. Wobec tego, organ pierwszej instancji, działając jako wierzyciel, przesłał zobowiązanym upomnienia, które zostało doręczone B. G. w dniu 24 lutego 2011 r., a U. Z. w dniu 3 marca 2011 r., ponieważ nałożone obowiązki nadal nie zostały wykonane przez zobowiązane, wystawił tytuły wykonawcze z 14 kwietnia 2011 r. nr A., B., C. i D.. Działając już jako organ egzekucyjny Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu, na podstawie art. 119, 121 i 122 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wydał postanowienie z 15 kwietnia 2011 r. nr 40/11, o nałożeniu grzywny w wysokości 10000 zł na B. G. i U. Z. (solidarnie) w celu przymuszenia do wykonania wyżej omówionych nakazów, które - w wyniku zażalenia B. G. - Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w dniu 3 czerwca 2011 r., nr [...], uchylił w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Jako powód uchylenia aktu był fakt, że tytuł wykonawczy z 14 kwietnia 2011 r., nr A., nie spełniał wymogów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż nie został podpisany przez osobę, która go wystawiła. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu ponownie wystawił tytuł wykonawczy w dniu 28 czerwca 2011 r., nr E., na B. G., a jego odpis doręczył jej pismem z 14 lipca 2011 r. Organ pierwszej instancji sporządził również wstępny kosztorys dotyczący robót budowlanych w budynku przy ul. [...] w [...] w dniu 14 lipca 2011 r. Wstępne koszty wykonania robót oszacował na 14000 zł. W tym stanie faktycznym, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu postanowieniem o zastosowaniu wykonania zastępczego z dnia 23 września 2011 r., nr [...], działając na podstawie art. 20 § 1 pkt 4, art. 128 § 1 pkt 2 w zw. z art 130 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), wskazał w punkcie pierwszym, że wobec niewykonania obowiązków wymienionych w tytułach wykonawczych wystawionych przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu: nr E., nr C., nr B., nr D., ich wykonanie zostanie zlecone innej osobie, na koszt i niebezpieczeństwo U. Z. i B. G.. W punkcie drugim postanowienia, zobowiązał B. G. i U. Z., każdą z nich, do wpłacenia po 7000 zł tytułem zaliczki na poczet kosztów zastępczego wykonania przedmiotowego obowiązku. Poza tym stwierdził, iż podstawę prawną do wpłaty zaliczki na poczet wykonania zastępczego stanowił art. 129 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a zaliczkę należy wpłacić w terminie do dnia 31 grudnia 2011 r. na podany rachunek, jak też, że za wydanie postanowienia każda z zobowiązanych musi uiścić opłatę za dokonane czynności egzekucyjne w wysokości 6,80 zł. W uzasadnieniu przedstawił przebieg postępowania. Powołał się na niewykonanie nałożonych nakazów przez B. G. i U. Z.. Poza tym odnotował, że skutkiem wykonania zastępczego jest wygaśnięcie obowiązku wykonania określonej czynności i powstanie obowiązku o charakterze pieniężnym, tzn. obowiązku uiszczenia przez zobowiązane osoby kosztów wykonania zastępczego. Uzasadniając wysokość zaliczki na poczet kosztów zastępczego wykonania obowiązku wskazał, że ustalił ją na podstawie wstępnego kosztorysu z dnia 14 lipca 2011 r. sporządzonego, na podstawie norm określonych w KNR -W 2-15 i KNR 4-01, kalkulacji szacunkowej oraz średnich cen rynkowych. Na koniec dodał, iż rozliczenie końcowe pobranej zaliczki nastąpi niezwłocznie po wykonaniu prac wymienionych w tytule wykonawczym i rozliczeniu faktycznych kosztów wykonania zastępczego, tj. na podstawie wystawionej faktury przez firmę lub osobę, której zostanie zlecone wykonanie zastępcze. Zażalenia na powyższe postanowienie wniosła U. Z. i B. G.. B. G. w zażaleniu stwierdziła, że podczas zapoznawania się z aktami sprawy w organie pierwszej instancji okazano jej akta sprawy nr PP zamiast akt o nr P1, co świadczy o ukrywaniu akt, nadto w dokumentacji brakowało kart. Zarzuciła, że kosztorys wstępny nie zawiera podpisu osoby go sporządzającej, zatem nie może ocenić, czy wykonała go osoba kompetentna i czy posiada wystarczająca wiedzę do jego sporządzenia. Nie uwzględnia też aktualnego przeznaczenia wymienionych w nim przewodów kominowych, ponieważ przewody te nie funkcjonują już jako spalinowe, lecz wyłącznie jako przewody wentylacyjne. Nadto, ustalając koszty wykonania zastępczego organ wyliczył je dla obu możliwych sposobów uszczelnienia przewodów kominowych, co jest niezgodne z decyzją. W uzupełnieniu zażalenia, w piśmie z 6 października 2011 r., nie zgodziła się z nałożonymi na nią obowiązkami (przełączenia kratki wentylacyjnej w kuchni, usunięcia belki stropowej bez projektu budowlanego) i wniosła o zmianę decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z 11 marca 2010 r. U. Z. w zażaleniu podniosła, że od dnia otrzymania decyzji z 11 marca 2010 r. nie użytkuje kominów, a w przyszłości planuje zmienić system ogrzewania swojego mieszkania. Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 18 listopada 2011 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 23 § 1, § 4 i art. 17 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu przedstawił przebieg postępowania egzekucyjnego. Powołując się na treść art 127, 128, 129 oraz art. 7 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ odwoławczy wskazał, że wybrany przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu środek egzekucyjny jest adekwatny do ustalonego stanu faktycznego. Stwierdził, że zobowiązane nie podjęły żadnych działań celem wykonania decyzji, natomiast podważają ich zasadność w zażaleniu, lecz decyzje wskazane w tytułach wykonawczych pozostają w obrocie prawnym, zatem podlegają wykonaniu. Opisane okoliczności skutkowały koniecznością prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W jego toku organy mogą podejmować czynności zmierzające bezpośrednio do wykonania obowiązku, przy czym muszą one być jak najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Uznał, że skoro w zażaleniu z 25 kwietnia 2011 r. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia B. G. wskazała, że w sprawie winno zostać wydane postanowienie o wykonaniu zastępczym, zatem ten środek egzekucyjny jest środkiem najmniej uciążliwym dla niej i może być w sprawie zastosowany. Nadto zauważył, że z uwagi na skonfliktowanie stron postępowania powierzenie wykonania nałożonych obowiązków przez inne osoby bez wątpienia przyczyni się do bezpośredniego wykonania obowiązku. Podkreślił, odnosząc się do argumentów obu zażaleń, że w myśl art. 29 § 1 ustawy organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Wskazanie zaś, że kominy zostały wyłączone z eksploatacji, a też - że U. Z. planuje modernizację systemu ogrzewania nie oznacza - iż zakwestionowane przewody kominowe odpowiadają przepisom prawa w zakresie ich szczelności. Nie uwzględnił także argumentów B. G. co do wysokości kosztów wykonania zastępczego oraz sposobu ich obliczenia stwierdzając, że podana kwota ma charakter orientacyjny, a wpłacone zaliczki zgodnie z art 133 § 1 ustawy zostaną rozliczone po zakończeniu czynności egzekucyjnych w drodze wykonania zastępczego. O wykonaniu egzekwowanego obowiązku organ egzekucyjny zawiadomi zobowiązanego i doręczy mu wykaz kosztów wykonania zastępczego, z wezwaniem do uiszczenia na pokrycie tych kosztów odpowiedniej kwoty w oznaczonym terminie. Podkreślił, że dopiero zakończenie czynności egzekucyjnych pozwoli na rozliczenie faktycznie poniesionych kosztów. Dodał, że ustawodawca w art. 132 § 1 ustawy przewidział prawo zobowiązanego do wglądu w czynności wykonawcy oraz zgłaszania do organu egzekucyjnego wniosków co do sposobu wykonywania tych czynności. Wówczas będą mogły zostać uwzględnione uwagi B. G. co do realizacji wszystkich prac ujętych w kosztorysie. W skardze na powyższe postanowienie U. Z. zarzuciła, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu kierował się tylko niektórymi dowodami w sprawie, według własnego uznania, co było niezgodne z art. 75 K.p.a.; nie udostępnił jej protokołu z tej czynności twierdząc, że nie ma takiego obowiązku, czym naruszył art. 73 K.p.a. Zaakcentowała, że po przeprowadzeniu kontroli w dniu 8 marca 2010 r. i stwierdzeniu nieprawidłowości przez Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu zaprzestała od tego dnia użytkowania kominów a następnie dokonała trwałego demontażu wszystkich urządzeń podłączonych do ww. kominów i przeszła na ogrzewanie elektryczne. Otwory do kominów służące do podłączenia urządzeń grzewczych zostały zamurowane i kominy trwale zostały wyłączone z użytkowania, o czym poinformowała Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu, składając wniosk o formalne ich wyłączenie z użytkowania. Tymczasem organ ten nie uwzględnił powyższych faktów. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu utrzymał w mocy wszystkie decyzje Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu, mimo iż w skardze, na jego działania, skierowanej do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu opisała szczegółowo całą sytuację, a on nie wznowił z urzędu, ani również nie poinformował mnie o możliwości wznowienia na jej wniosek, postępowania mimo że był w posiadaniu wiedzy opisanej w art. 145 § 5 K.p.a. Niepoinformowanie jej o możliwości wznowienia postępowania stanowiło niedopełnienie obowiązków wskazanych w art. 9 K.p.a. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kryterium tej kontroli określa art. 1 § 2 wspomnianej ustawy i jest nim zgodność z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. Uz 2012 r. poz. 270 - zwaną dalej P.p.s.a.). W przypadku, gdy skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu (art. 151 ustawy). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Legalność m.in. postanowienia (art. 3 § 2 P.p.s.a) bada się zarówno pod względem formalnym jak też i materialonoprawnym. Godzi się stwierdzić także, iż sąd administracyjny nie jest uprawniony, ani też władny do zastępowania organów administracji państwowej w rozstrzyganiu spraw administracyjnych, a przy orzekaniu nie uwzględnia zasad współżycia społecznego, ani też nie bierze pod uwagę argumentów natury słusznościowej, czy celowościowej. Przeprowadzona w wyżej wskazany sposób kontrola legalności zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji wykazała, iż nie odpowiadają one prawu. Na wstępie trzeba odnotować, że podstawą prawną zaskarżonego postanowienia jest ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm. - zwaną dalej ustawą). Ustawa ta w art. 1 określa, m.in. sposób postępowania wierzycieli w przypadkach uchylania się zobowiązanych od wykonania ciążących na nich obowiązków, a także sposób prowadzenia przez organy egzekucyjne postępowania i stosowane przez nie środki przymusu służące doprowadzeniu do wykonania lub zabezpieczenia wykonania obowiązków. Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10 ustawy egzekucji administracyjnej podlegają m.in. obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Natomiast po myśli art. 3 § 1 ustawy egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. Uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej omówionych wyżej obowiązków (wierzycielem) jest stosownie do przepisu art. 5 § 1 pkt 1 ustawy właściwy do orzekania organ I instancji za wyjątkiem przypadków wymienionych w pkt 4, który nie miał zastosowania w niniejszej sprawie. Organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego (art. 7 § 1 i 2 ustawy). Organ ten w postępowaniu dotyczącym egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym może wystąpić także w roli organu egzekucyjnego, na mocy art. 20 § 1 pkt 4 ustawy. W razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych (art. 6 §1). Egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia (art.15 §1 ustawy). Stosownie do treści art. 26 § 5 pkt 1 ustawy wszczęcie egzekucji administracyjnej w analizowanych przypadkach następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego, zaś z art. 26 § 4 ustawy wynika, że jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje on z urzędu do egzekucji na podstawie przez siebie wystawionego tytułu wykonawczego. Artykuł 27 ustawy określa podstawowe wymogi stawiane przez ustawę tytułom wykonawczym, które mogą się stać podstawą wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej. Organ egzekucyjny jest zobowiązany z urzędu badać, czy tytuł zawiera wszystkie treści określone w art. 27 § 1 i 2 ustawy, a w przypadku niespełnienia tych wymogów organ ten nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi. Formalizm postępowania egzekucyjnego ma służyć zagwarantowaniu praw zobowiązanego bądź osób trzecich, jak też zapewnieniu efektywnego przebiegu egzekucji. Tytuł wykonawczy jest swoistym dokumentem urzędowym warunkującym wszczęcie egzekucji. Aby to jednak było możliwe powinien zawierać wszystkie wymagane w art. 27 ustawy. elementy, w tym również klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej. Nadanie klauzuli organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej jest koniecznym elementem, który jest niezbędnym formalnym warunkiem do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ale który nie ma charakteru materialnoprawnego. Natomiast zgodnie z art. 29 § 1 ustawy organ egzekucyjny bada z urzędu jedynie dopuszczalność egzekucji administracyjnej, nie jest więc uprawnionym do badania zasadności i wymagalności obowiązków objętych tytułami wykonawczymi, które w niniejszej sprawie zostały określone w decyzjach Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 11 marca 2010 r., nr [...], i 5 października 2010 r., nr [...], w których nakazał właścicielkom budynku mieszkalnego przy ul. [...] w [...] B. G. i U. Z., usunięcie określonych nieprawidłowości w stanie technicznym budynku. Decyzje te stały się ostateczne i podlegają wykonaniu. Podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 18 stycznia 2009 r. organ egzekucyjny pierwszej instancji stwierdził, że nałożone obowiązki nie został wykonane. Upomnieniami z dnia 16 lutego 2011 r. wzywał zobowiązane do wykonania nałożonych obowiązków (dowód: potwierdzenia odbioru przesyłki). Następnie w dniu 14 kwietnia 2011 r., jako organ egzekucyjny, wystawił tytuły wykonawcze: nr A., B., C. i D.. W dniu 28 czerwca 2011 r., z uwagi na zarzut organu odwoławczego, wystawił ponowny tytuł wykonawczy o nr E. na B. G., podpisany przez osobę, która go wystawiła. Następnie postanowieniem z 23 września 2011 r. orzekł o zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego, wskazując że obowiązek objęty tytułem wykonawczym zostanie wykonany zastępczo przez inną osobę za zobowiązane, na koszt i niebezpieczeństwo U. Z. i B. G.. Jednocześnie zobowiązano ww. do wpłacenia po 7000 zł tytułem zaliczki na poczet wykonania zastępczego. Dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia, biorąc pod uwagę treść art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd z urzędu zbadał także zgodność zaskarżonego postanowienia z innymi przepisami ustawy, w tym wystawiony tytuł wykonawczy przez organ egzekucyjny. Stosownie do przepisu art. 26 § 1 ustawy tytuł ten powinie zostać sporządzony według ustalonego wzoru określonego w załączniku nr 24 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541) oraz odpowiadać wymogom przewidzianym w art. 27 § 1 ustawy. Wystawione tytuły wykonawcze skierowane do U. Z. i B. G., nie spełniają wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 10 ustawy oraz we wzorze. W myśl przywołanego przepisu tytuł wykonawczy powinien zawierać klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej. We wzorze, w rubryce G "KLAUZULA O SKIEROWANIU TYTUŁU WYKONAWCZEGO DO EGZEKUCJI", w rubryce drugiej podano, że niniejszy tytuł wykonawczy zostaje skierowany do przymusowego wykonania wymienionego w nim obowiązku, poprzez zastosowanie wymienionych pięciu środków środków egzekucyjnych z oznaczeniem (***)), że niepotrzebne należy skreślić. W niniejszej sprawie organ egzekucyjny w tytułach wykonawczych w ogóle nie wskazał jakie będą zastosowane środki egzekucyjne w sprawie. W ocenie Sądu, stwierdzone wady dyskwalifikują tak wystawione tytuły wykonawcze, albowiem niewskazanie środka egzekucyjnego poprzez niewykreślenie pozostałych niemających zastosowania środków egzekucyjnych może budzić wątpliwości, czy przedmiotowy tytuł wykonawczy może służyć przymusowemu wykonaniu nałożonych obowiązków poprzez zastosowanie wykonania zastępczego, czy grzywny w celu przymuszenia. Opisane wady tytułów wykonawczych uszły uwadze organu odwoławczego. Nie można również zgodzić się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji, że ww. zobowiązane ponoszą odpowiedzialność łączną w postępowaniu egzekucyjnym, stąd podzielił ustaloną zaliczkę na poczet kosztów zastępczego wykonania w kwocie 14000 zł na jednakowe kwoty, tj. po 7000 zł. na każdą z nich. Zdaniem tut. Sądu, konsekwencją treści tytułu wykonawczego jest konieczność wdrożenia odrębnych postępowań egzekucyjnych wobec wszystkich adresatów decyzji Państwowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 11 marca i 5 października 2010 r. Bezspornie chodzi o wspólny obowiązek, lecz brak jest podstaw prawnych do kwalifikowania go jako zobowiązanie solidarne, jak to de facto uczynił organ pierwszej instancji. Trzeba zauważyć, że pojęcie zobowiązania solidarnego należy do dziedziny prawa cywilnego. Na podstawie art. 369 Kodeksu cywilnego, zobowiązanie jest solidarne, jeżeli wynika to z ustawy lub z czynności prawnej. Istotą solidarności dłużników jest zaś możliwość wyboru przez wierzyciela spełnienia świadczenia jedynie przez jednego z dłużników (art. 366 § 1 K.c.). Zasada ta nie może mieć jednak zastosowania do wykonania obowiązku w drodze decyzji administracyjnej. Niewątpliwie ww. decyzjami nałożono obowiązek wykonania określonych obowiązków na dwie współwłaścicielki budynku, nie wskazując, iż jest to zobowiązanie solidarne. Określony w decyzji nakaz ma charakter podzielny, a jego wykonanie obciąża wszystkich współwłaścicieli, niezależnie od wielkości udziałów. Przyjdzie odnotować, że obowiązkiem organów administracji jest wskazanie adresata decyzji zgodnie z wymogami Prawa budowlanego. Ustawa ta nie odwołuje się do pojęcia solidarności zobowiązania, podczas gdy na etapie postępowania egzekucyjnego to treść tytułu wykonawczego decyduje o zakresie obowiązku. Również ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie posługuje się pojęciem solidarności. Zdaniem tut. Sądu, skoro egzekwowany obowiązek w postaci opisanego nakazu nałożonego na dwie zobowiązane, nie ma charakteru zobowiązania solidarnego, to i zastosowany środek egzekucyjny nie może mieć charakteru zobowiązania solidarnego. Stąd organ egzekucyjny nie może obciążać każdej zobowiązanej jednakową kwotą zaliczki bez konkretnych oraz odpowiednich ustaleń. Ponadto, w tym miejscu trzeba wskazać, że stosownie do przepisu art. 7 § 2 ustawy organ egzekucyjny winien stosować środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Dążąc do wykonania przez zobowiązanych egzekwowanego obowiązku organ egzekucyjny miał w kontrolowanej sprawie do wyboru dwa środki egzekucyjne. Poza wykonaniem zastępczym, które stosuje się, gdy egzekucja dotyczy obowiązku wykonania czynności, którą można zlecić innej osobie do wykonania za zobowiązanego i na jego koszt, mógł jeszcze zastosować przewidzianą w art. 119 ustawy grzywnę w celu przymuszenia. W ocenie Sądu, ten pierwszy środek egzekucyjny jest bardziej uciążliwy. Pociąga, bowiem za sobą bardziej dolegliwe dla zobowiązanych skutki natury finansowej. Tymczasem, organ pierwszej instancji w ogóle nie uzasadnił dokonanego wyboru, zaś organ odwoławczy, uzasadniając ten środek uznał, że jest on najmniej uciążliwy dla obu zobowiązanych, gdyż B. G. w trakcie prowadzonego postępowania na ten właśnie środek wskazała. Takiego działania organów nie można zaakceptować. Idąc dalej, badając zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego pierwszej instancji, to trzeba zwrócić uwagę, iż z przepisu art. 128 § 2 cyt. ustawy wynika, że w postanowieniu o zastosowaniu wykonania zastępczego organ egzekucyjny może wezwać zobowiązanego do wpłacenia w oznaczonym terminie określonej kwoty tytułem zaliczki na koszty wykonania zastępczego, z pouczeniem, że w przypadku niewpłacenia kwoty w tym terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, jak to uczyniono w niniejszej sprawie. Przyjdzie jednak dostrzec, że użyte w tym przepisie pojęcie zaliczka nie zostało zdefiniowane legalnie, natomiast rozumiane tradycyjnie oznacza określone świadczenie pieniężne na poczet należności wynikającej z określonego stosunku prawnego. Takie znaczenie tego pojęcia przyjęte jest także w literaturze prawniczej i popularno - naukowej (por. Encyklopedia Prawa pod red. prof. dr hab. M.Kaliny-Prasznic, Warszawa 1999). Wobec tego zaliczka nie może zatem równoważyć świadczenia głównego. Podczas gdy z akt sprawy wynika niewątpliwie, że określona przez organy orzekające w sprawie jako zaliczka kwota 14000 zł jest kwotą stanowiącą całkowity koszt wykonania zastępczego. Taka kwota wskazana jest w kosztorysie wykonawczym sporządzonym przez organ egzekucyjny (dowód: k - 43 akt adm. pierwszej instancji). Również ta okoliczność uszła uwadze Opolskiemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego. Na koniec, odnosząc się do zarzutów skargi U. Z. stwierdzić należy, że nie mogły one odnieść zamierzonego skutku, gdyż podkreślić raz jeszcze trzeba, że celem ustawy jest przymusowe wykonanie obowiązków podlegających egzekucji administracyjnej (art. 2 § 1 ustawy) w sytuacji, kiedy zobowiązany nie chce ich dobrowolnie wykonać. Nie jest natomiast przedmiotem postępowania egzekucyjnego badanie zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29 § 1 ustawy). Sprawa stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym budynku przy ul. [...] w [...], stwarzających zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa zakończyła się wydaniem dwóch ostatecznych decyzji. W postępowaniach tych zapewniono jej w tym czasie możliwość skorzystania ze wszystkich przysługujących jej środków prawnych i gwarancji procesowych. Natomiast fakt zaprzestania użytkowania kominów i demontaż wszystkich urządzeń podłączonych do nich nie oznacza wykonania wydanych decyzji z dnia 11 marca i 5 października 2010 r., w których szczegółowo wskazano, w jaki sposób należy usunąć stwierdzone nieprawidłowości w stanie technicznym budynku. Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych rozważań. Wobec przedstawionej argumentacji należało na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. uchylić zaskarżone postanowienie, a na podstawie art. 135 tej ustawy uchylić postanowienie pierwszej instancji. Orzeczenie w przedmiocie niewykonywania zaskarżonego postanowienia wydano na podstawie art. 152 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło