II OZ 353/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L.L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 lutego 2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 529/13 oddalające wniosek L.L. o wyłączenie: sędziego NSA Szczepana Praxa, sędziego WSA Beaty Kozickiej, sędziego NSA Tadeusza Michalika od orzekania w sprawie ze skargi L.L. na postanowienie Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 11 lutego 2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 529/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniosek L.L. o wyłączenie sędziego NSA Szczepana Praxa, sędziego WSA Beaty Kozickiej, sędziego NSA Tadeusza Michalika od orzekania w sprawie ze skargi L.L. na postanowienie Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej. Sąd I instancji wskazał, iż zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 23 grudnia 2013 r. wyznaczono termin rozprawy na dzień 28 stycznia 2014 r. Pismem z dnia 18 stycznia 2014 r. L.L. złożył wniosek o wyłączenie wyznaczonego składu sędziowskiego. Skarżący podniósł, że jest pozbawiony prawa do sądu, bowiem w niniejszej sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 529/13 przedmiot sprawy został błędnie oznaczony. Zdaniem skarżącego przedmiot sprawy powinien być określony jako "sprawa urzędowa Sądu Pracy w Tychach o sygn. akt IV P 275/04 Sądu Rejonowego w Tychach – z mocy wydanego postanowienia tego Sądu z dnia 18 czerwca 2004 r.". Z tej przyczyny skład orzekający w niniejszej sprawie nie jest bezstronny. Jednocześnie wydając niesprawiedliwy wyrok działałby na szkodę skarżącego. W oświadczeniach złożonych w związku z wnioskiem skarżącego sędziowie NSA Szczepan Prax, NSA Tadeusz Michalik oraz WSA Beata Kozicka stwierdzili, że brak jest podstaw do wyłączenia ich od rozpatrywania sprawy z mocy art. 18 i 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.). Sąd I instancji oddalając wniosek przywołał treść art. 18 p.p.s.a., który określa ustawowe przesłanki wyłączenia sędziego oraz art. 19 p.p.s.a., z którego wynika, iż wyłączenie może nastąpić na żądanie sędziego lub na wniosek strony, jeżeli między sędzią a jedną ze stron lub jej przedstawicielem istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Sąd I instancji wyjaśnił, iż skarżący w swoim wniosku nie podał jakiejkolwiek istniejącej przyczyny uzasadniającej wyłączenie wskazanych we wniosku sędziów. Sąd nie dopatrzył się przyczyn wyłączenia, które aby były skuteczne muszą być realnie obiektywne. Skarżący, jako okoliczność uzasadniającą wyłączenie sędziów wskazał nieprawidłowe określenie przedmiotu sprawy. Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł skarżący, wskazując na błędne określenie przedmiotu sprawy. Jego zdaniem Sąd I instancji naruszył art. 45 ust. 1 Konstytucji RP ponieważ zaskarżone postanowienie zapadło na posiedzeniu niejawnym. Skład Sędziowski nie był bezstronny i działał na jego szkodę wydając zaskarżone postanowienie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 18 § 1 p.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Zgodnie z treścią art. 22 § 2 p.p.s.a. wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Sędziowie, których wniosek w niniejszej sprawie dotyczył, złożyli wymagane oświadczenie w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach wskazując, że nie istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności tego sędziego. Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy należy zauważyć, że z oświadczeń złożonych przez sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wynika, że brak jest podstaw do wyłączenia ich od rozpoznania niniejszej sprawy z mocy ustawy (art. 18 p.p.s.a.) oraz nie zachodzą przyczyny wyłączenia, o których mowa w art. 19 p.p.s.a. Jak trafnie wskazał Sąd I instancji nie mogły odnieść również skutku jako uzasadniające przyczyny wyłączenia sędziów argumenty skarżącego kwestionujące prawidłowość ustalenia przedmiotu zaskarżenia w sprawie niniejszej oraz subiektywne przekonania skarżącego co do braku bezstronności sędziów. Wyjaśnić należy, iż art. 19 p.p.s.a. ma zapewnić konstytucyjne prawo strony do rozpoznania jej sprawy przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) i wyeliminowaniu sytuacji, które mogłyby prowadzić do powstania u obiektywnego zewnętrznego obserwatora uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności sędziego. Przez okoliczności, o których mowa w art. 19 p.p.s.a. rozumieć należy zarówno te związane z osobistymi stosunkami między sędzią, a stroną czy jej przedstawicielem, ale także inne uwarunkowania zewnętrzne i wewnętrzne, które w sytuacji konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach. Przez stosunki osobiste należy, w świetle ugruntowanego już orzecznictwa, zarówno sądów administracyjnych, jak i sądów powszechnych, rozumieć relacje charakteryzujące się istnieniem więzi uczuciowej, emocjonalnej (niezależnie od tego, czy wywołuje ona emocje pozytywne czy negatywne), gospodarczej (ekonomicznej). Inne uzasadnione okoliczności mogą dotyczyć np. wcześniejszych związków sędziego z daną sprawą (poprzez wykonywanie obowiązków służbowych jeszcze przed objęciem przez niego funkcji sędziego). Wyłączenie sędziego nie może jednak następować automatycznie. W każdej sprawie należy indywidualnie oceniać, czy i na ile okoliczności te mają wpływ na bezstronność sędziego. Powołany przepis nie może przy tym służyć do utrudniania działalności sądów. Wątpliwości co do bezstronności sędziego muszą zatem mieć charakter realny, a nie tylko potencjalny. Nie mogą one zatem wynikać tylko z subiektywnego przekonania strony, ale z istnienia ważnych powodów, które obiektywnie potwierdzają istnienie okoliczności, wskazanych w art. 19 p.p.s.a. Analiza akt sprawy prowadzi ponadto do wniosku, że w sprawie nie zaistniała żadna z przyczyn wyłączenia sędziego z mocy ustawy na podstawie art. 18 § 1 p.p.s.a. Skarżący nie wykazał zaistnienia okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziów, którzy orzekali w niniejszej sprawie. Nie ma zatem żadnej podstawy do wyłączenia ww. Sędziów od udziału w toczącym się postępowaniu. Jak stwierdził Sąd Najwyższy: "Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego" (postanowienie z 25.08.1971 r., I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 55). Skarżący nie wskazał, ani też nie udowodnił żadnych okoliczności uzasadniających wniosek, co czyni jego zarzuty w tej kwestii nietrafnymi. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.