II OZ 970/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 24 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Zakładu Gospodarki Komunalnej w Czerminie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 sierpnia 2014 r., sygn. akt IV SA/Po 1247/13, o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi Zakładu Gospodarki Komunalnej w Czerminie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] października 2013r. nr [...] w przedmiocie opłaty podwyższonej postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2014 r., sygn. akt IV SA/Po 1247/13, po rozpoznaniu wniosku Zakładu Gospodarki Komunalnej w Czerminie (dalej "Zakład"), odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Zakład w złożonym wraz ze skargą kasacyjną wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał na brak środków na poniesienie kosztów postępowania w zakresie wpisu i wydatków w związku z sytuacją bilansową strony skarżącej działającej jako zakład budżetowy. Z wniosku wynikało, że kapitał zakładowy wynosi 6.448.645,14 zł, wartość środków trwałych 5.840.836.95 zł., zaś w ostatnim roku obrotowym skarżący uzyskał zysk w kwocie 17.998,85 zł. Skarżący ujawnił również stan konta prowadzonego przez BS w Pleszewie w kwocie 5.768,20 zł. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 1 lipca 2014r. oddalono wniosek. Podkreślono, zakład budżetowy zgodnie z ustawą o finansach publicznych finansowany jest z budżetu Gminy Czermin. Umożliwia to przyznanie z budżetu gminy niezbędnych kwot na pokrycie należnego od skargi wpisu sądowego. Skarżący nie wykazał, aby korzystał z takiej możliwości i wystąpił o stosowną dotację. Ponadto zgodnie z oświadczeniem zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy stan konta bankowego prowadzonego przez BS w Pleszewie o/Czermin wynosi 5.768,20 zł., co oznacza, iż skarżący dysponuje środkami pieniężnymi w wysokości pozwalającej na opłacenie wpisu od skargi kasacyjnej. W sprzeciwie strona skarżąca podniosła, że w dniu złożenia skargi kasacyjnej na koncie bankowym posiadała minimalne środki w wysokości ok. 5.500,00 zł. Uiszczenie całości wymaganego wpisu sądowego zakłóciłoby w sposób znaczny realizację obowiązków statutowych polegających na m.in. świadczeniu usług komunalnych w zakresie zaopatrzenia w wodę, kanalizacji czy też oczyszczania ścieków komunalnych na rzecz lokalnej wspólnoty samorządowej. Wysokość zysku za ostatni rok obrotowy według bilansu uległa obniżeniu o ponad połowę. Zarządzeniem z dnia 15 lipca 2014r. wezwano wnioskodawcę do wykazania czy i ewentualnie jakie podjęto działania w celu pozyskania funduszy na koszty sądowe w szczególności czy wystąpiono do Gminy Czermin o stosowną dotację, oraz przedłożenia wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że został złożony do Wójta Gminy Czermin wniosek o przyznanie dotacji celowej na opłacenie kosztów skargi kasacyjnej m.in w sprawie objętej wnioskiem. Powyższy wniosek nie został dotychczas rozpatrzony. Pełnomocnik przesłał również wyciągi z rachunku bankowego za okres ostatnich 3 miesięcy. Uzasadniając odmowę przyznania prawa pomocy Sąd pierwszej instancji podkreślił, że saldo końcowe na koniec okresu, za który przedłożono wyciąg z konta bankowego wynosi 7374,12 zł., która to kwota pozwala na opłacenie wpisu od skargi kasacyjnej. Zdaniem Sądu o wyczerpaniu wszystkich możliwości uzyskania środków na opłacenie wpisu od skargi kasacyjnej, a tym samym o braku możliwości opłacenia tych kosztów nie może świadczyć brak reakcji ze strony organu założycielskiego na wniosek o przyznanie dotacji celowej. Milczenie Wójta w sytuacji braku zakończenia postępowania w zakresie prawa pomocy nie przesądza bowiem o braku możliwości przyznania takiej dotacji ze środków pozostających w dyspozycji organu założycielskiego. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., Sąd wniosek oddalił. Zakład w zażaleniu na powyższe postanowienie zarzucił naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Zdaniem strony skarżącej Sąd winien uwzględnić sytuację, że uiszczenie opłaty doprowadziłoby do zakłócenia działalności Zakładu świadczącego usługi na rzecz lokalnej wspólnoty samorządowej. Fakt posiadania na koncie bankowym kwoty 7273, 12 zł nie świadczy, że wpłacenie wpisu sądowego nie doprowadzi do zakłócenia jego działalności i jest możliwe. Charakter prowadzonej działalności cechuje duża zmienność salda na rachunku bankowym i w ciągu ostatnich 3 miesięcy Zakład momentami dysponował kwotą 1 000 zł. Wskazano, że Wójt Gminy Czermin odmówił przyznania dotacji, podnosząc, że nie posiada zabezpieczonych środków finansowych na wskazany cel w budżecie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zasadą postępowania przed sądami administracyjnymi jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych z udziałem w sprawie. Zgodnie jednak z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 dalej "p.p.s.a."), osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Zgodnie z treścią wyżej wskazanych przepisów to na stronie spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w określonym zakresie. Osoba prawna (jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej) obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. Prawo pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Oceniając sytuację finansową na podstawie złożonego przez Zakład formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, należy stwierdzić, iż strona skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na obecnym etapie postępowania w sprawie koszty sądowe obejmują kwotę 750 zł wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, tymczasem ustalony przez Sąd Wojewódzki stan środków na koncie na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wyniósł 7374,12 zł, co wskazuje na posiadanie kwoty pieniężnej koniecznej do uiszczenia aktualnie wymaganych kosztów sądowych zarówno w rozpoznawanej sprawie jak i w pozostałych sprawach w przedmiocie opłaty podwyższonej. Jeżeli kwota ta była niezbędna na pokrycie wydatków związanych z bieżącą działalnością Zakładu, to opłacenie kosztów sądowych powinno być sfinansowane z budżetu Gminy. Z uwagi na status Zakładu należy przyjąć, że w sytuacji gdy przychody własne nie zabezpieczają środków potrzebnych na prowadzenie spraw sądowych, to Zakład powinien uzyskać je w drodze dotacji. Okoliczność, że Wójt Gminy odmówił przyznania dotacji nie świadczy automatycznie o tym, że wyczerpane zostały możliwości uzyskania środków koniecznych na dokonanie opłat sądowych. Z dokumentacji złożonej przez stronę nie wynika bowiem, że stan budżetu gminnego nie pozwala na udzielenie dotacji dla Zakładu. Rzeczą Gminy i jej jednostki organizacyjnej jest takie zaplanowanie finansów, aby zagwarantowane były środki konieczne na pokrycie kosztów sądowych. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 w zw. z art.197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.