I FZ 278/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Arkadiusz Cudak, , , po rozpoznaniu w dniu 15 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. O. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 2 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Ke 42/14 wzywające do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w sprawie ze skargi R. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 7 listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 2010 r. postanawia uchylić zaskarżone zarządzenie. W dniu 4 marca 2014 r. skarżący R.O. (zwany dalej "skarżącym") złożył ponowny wniosek o prawo pomocy. Postanowieniem z dnia 28 marca 2014 r. referendarz sądowy oddalił powyższy wniosek. W stosunku do tego orzeczenia skarżący wniósł sprzeciw. Postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odrzucił ten sprzeciw. Następnie w dniu 21 maja 2014 r. sąd pierwszej instancji odmówił przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu. Skarżący wniósł zażalenia na oba powyższe postanowienia. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 2 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Ke 42/14, skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od złożonego zażalenia na postanowienie tegoż Sądu z dnia 21 maja 2014 r. W złożonym zażaleniu na powyższe zarządzenie skarżący podniósł, że od dłuższego czasu stara się o to, aby zwolniono go od należnych kosztów sądowych. Nadmienił, że w chwili obecnej nie stać go na uiszczenie wymaganego wpisu, co starał się wykazać w toku całego postępowania. Zdaniem strony skarżącej do czasu wydania rozstrzygnięcia w zakresie prawa pomocy nie powinno się ustalać wpisów sądowych, inaczej ubieganie się o zwolnienie traciłoby sens. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. Skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu. Z kolei ten sprzeciw został złożony w stosunku do postanowienia referendarza sądowego, w którym oddalono wniosek o prawo pomocy. W tym kontekście należy uznać, że skarżący trafnie w swym zażaleniu zarzuca, że nie powinien być wzywany do uiszczania wpisów sądowych do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia o bezzasadności złożonego wniosku. Zgodnie z art. 243 § 1 in fine ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") wniosek o przyznanie prawa pomocy wolny jest od opłat sądowych. To rozwiązanie ustawowe jest logiczne. Skoro strona postępowania sądowoadministracyjnego ubiega się o prawo pomocy to oznacza, że nie posiada niezbędnych środków finansowych na pokrycie tych kosztów sądowych. Dlatego też ustawodawca likwiduje wszelkie bariery finansowe w dochodzeniu przez stronę zastosowania w stosunku do niej zwolnienia z art. 244 p.p.s.a. Ponadto ustawodawca określił, że nie pobiera się opłat sądowych od zażaleń, o których mowa w art. 259 i art. 260, tj. wnoszonych w przedmiocie prawa pomocy (art. 261 p.p.s.a.), a także od zażaleń na zarządzenie przewodniczącego oraz postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego w przedmiocie kosztów sądowych, jeżeli strona nie składa środka odwoławczego co do istoty sprawy (art. 227 § 2 p.p.s.a.). Wprawdzie żaden z powyższych przepisów wprost nie odnosi się do zażalenia na postanowienie odmawiające skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu. Trzeba mieć jednak na względzie, że powyższe orzeczenie ma charakter incydentalny i wydawane jest w toku postępowania prowadzonego w przedmiocie prawa pomocy. W związku z powyższym przepis art. 261 p.p.s.a. w związku z art. 243 § 1 p.p.s.a. należy tak interpretować, że nie pobiera się opłat sądowych od wszystkich zażaleń strony ubiegającej się o prawo pomocy, wnoszonych na postanowienia referendarza sądowego lub sądu, które są wydawane w toku postępowania wywołanego wnioskiem o prawo pomocy aż do prawomocnego rozstrzygnięcia o zasadności tego wniosku. Taka wykładnia wskazanych wyżej norm prawnych w pełnym zakresie realizuje prawo do sądu zagwarantowane w art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.). W tej sytuacji skarżącego nie obciążał obowiązek uiszczenia wpisu od zażalenia wniesionego na postanowienie z dnia 21 maja 2014 r. odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu. Zaskarżone zarządzenie z dnia 2 czerwca 2014 r. naruszało więc prawo. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.