II FZ 836/16

Dnia 8 grudnia 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia doradcy podatkowego K. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 października 2016 r., sygn. akt I SA/Kr 1380/13 w zakresie zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skarg R. P. na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 25 czerwca 2013 r. o nr: [...] w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne postanawia: oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z dnia 21 października 2016 r. o sygn. akt I SA/Kr 1380/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w sprawie ze skarg R. P. (dalej: skarżący) na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 25 czerwca 2013 r. o nr: [...] w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne przyznał doradcy podatkowemu K. M. (dalej: pełnomocnik): (1) wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 608,85 zł, zawierające podatek od towarów i usług w wysokości 113,85 zł; (2) kwotę 53,69 zł tytułem niezbędnych poniesionych wydatków na środki transportu. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podał art. 250 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718; dalej: p.p.s.a.) oraz § 2 ust. 2 i 3 oraz § 3 ust. 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 31 poz. 153; dalej: rozporządzenie MS). Postanowienie jest dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. 2. Przebieg postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie. 2.1. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie podał, że postanowieniem z dnia 23 września 2016 r. referendarz WSA w Krakowie przyznał powyżej wymienionemu pełnomocnikowi wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 608,85 zł, zawierające podatek od towarów i usług w wysokości 113,85 zł oraz kwotę 53,69 zł tytułem niezbędnych poniesionych wydatków na środki transportu. W uzasadnieniu tego postanowienia referendarz podał, że w sprawach o sygn. od I So/Kr 59/13 do I SO/Kr 69/13 przyznano skarżącemu prawo pomocy między innymi w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego. Na tej podstawie Krajowa Rada Doradców Podatkowych wyznaczyła pełnomocnika z urzędu w osobie doradcy podatkowego K. M. Po zadekretowaniu skarg skarżącego WSA w Krakowie w dniu 5 grudnia 2013 r. połączył sprawy o sygn. od I SA/Kr 1380/13 do I SA/Kr 1390/13 do wspólnego rozpoznania i postanowił prowadzić je pod wspólną sygnaturą I SA/Kr 1380/13, a wyrokiem z dnia 14 lutego 2014 r. skargi oddalił. Dalej podał, że pełnomocnik skarżącego w dniu 7 kwietnia 2014 r. wniósł skargę kasacyjną od wyroku WSA w Krakowie z dnia 14 lutego 2014 r. wraz z wnioskiem o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego z uwzględnieniem wynagrodzenia pełnomocnika skarżącego ustanowionego w ramach prawa pomocy oraz o zasądzenie niezbędnych wydatków od Skarbu Państwa - w razie oddalenia skargi kasacyjnej. Na rozprawie w dniu 3 czerwca 2016 r. przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik dołączył do akt sprawy "załącznik do protokołu rozprawy w sprawie o sygn. II FSK 1782/14", w którym wniósł o przyznanie "wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy powiększonego o stawkę podatku od towarów i usług" a także zwrotu "kwoty 53,69 zł tytułem niezbędnych i udokumentowanych wydatków" sprecyzowanych w "zestawieniu niezbędnych wydatków pełnomocnika" z dnia 3 czerwca 2016 r. Jako niezbędne wydatki podane zostały koszty przelotu z Wrocławia do Warszawy i z Warszawy do Wrocławia w dniu 3 czerwca 2016 r. w kwocie 483,17 zł. Żądaną kwotę pełnomocnik wyliczył dzieląc 483,17 zł na 9 (ilość spraw rozpatrywanych w tym dniu przez NSA), co dało stawkę 53,59 zł. Załącznik zawierał ponadto oświadczenie pełnomocnika, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej nie zostały zapłacone w całości lub w części. Wyrokiem z dnia 3 czerwca 2016 r. o sygn. II FSK 1782/14 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną 2.2. Pełnomocnik wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza WSA w Krakowie z dnia 23 września 2016 r., domagając się przyznania pełnomocnikowi wynagrodzenia tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej na zasadzie prawa pomocy przed sądem drugiej instancji w zakresie, w jakim złożono skargę kasacyjną według stawki, o której mowa w § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia MS przy niestosowaniu art. 250 § 2 p.p.s.a., tj. w wysokości 75% przyznanego wynagrodzenia postanowieniem WSA w Krakowie z dnia 27 marca 2014 r., I SA/Kr 1380/13. Orzeczeniu temu zarzucił naruszenie: (1) art. 250 § 2 w związku z art. 209 p.p.s.a. poprzez błędne jego zastosowanie, pomimo że Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu (referendarzowi sądowemu tego sądu) brak jest przydanej kompetencji do miarkowania wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu w postępowaniu przed sądem administracyjnym w drugiej instancji w przypadku złożenia skargi kasacyjnej; (2) art. 141 § 4 zdanie 1 w związku z art. 166 p.p.s.a. poprzez sporządzenie przez referendarza sądowego wewnętrznie sprzecznego uzasadnienia prawnego. 2.3. Rozpoznając sprzeciw, WSA w Krakowie postanowieniem z dnia 21 października 2016 r. o sygn. I SA/Kr 1380/13 przyznał pełnomocnikowi skarżącego: (1) wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 608,85 zł, zawierające podatek od towarów i usług w wysokości 113,85 zł; (2) kwotę 53,69 zł tytułem niezbędnych, poniesionych wydatków, na środki transportu. Zdaniem WSA w Krakowie, uzasadnione było przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną stronie z urzędu w wysokości 25% należnej stawki ustalonej w oparciu o rozporządzenie MS przy zastosowaniu art. 250 § 2 p.p.s.a., podwyższonego o stawkę podatku od towarów i usług. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zaakcentował, że rozpatrywana sprawa jest jedną z wielu rozpoznawanych przez WSA w Krakowie, a następnie przez Naczelny Sąd Administracyjny w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Zaznaczył, że sprawy te są rodzajowo tożsame, a analiza faktyczno - prawna podejmowanej w nich materii została przeprowadzona w oparciu o te same mechanizmy interpretacyjne. Dodatkowo, jak zaznaczył Sąd, wynagrodzenie pełnomocnika przyznane za postępowanie przed Sądem pierwszej instancji "skonsumowało niejako uwzględnione okoliczności nakładu pracy doradcy podatkowego i wkładu tegoż w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy". W ocenie WSA w Krakowie kolejne wywody pełnomocnika nie stanowiły nowego problemu proceduralnego, a jedynie uzupełnienie lub doprecyzowanie dotychczas zaprezentowanego. Przy określaniu wysokości wynagrodzenia WSA w Krakowie uwzględnił również aspekt fiskalny, tj. finansowy interes Państwa podkreślając, że wysokość zapłaty powinna odzwierciedlać zarówno wkład pracy, jak i wartość rzeczywiście wykonanej pracy, ocenianej wieloaspektowo, ale przy pomocy obiektywnego miernika staranności. Stąd też, zdaniem WSA w Krakowie, trudno za reprezentację z urzędu, w takich samych rodzajowo sprawach, przyznawać pełnomocnikowi każdorazowo pełną stawkę wynagrodzenia. 3. Stanowisko pełnomocnika w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. 3.1. Zażalenie na postanowienie WSA w Krakowie z dnia 21 października 2016 r. wniósł pełnomocnik skarżącego, formułując równocześnie wniosek o jego zmianę poprzez przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia w zakresie, w jakim złożono skargę kasacyjną według stawki, o której mowa w § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia MS przy niestosowaniu art. 250 § 2 p.p.s.a., to jest w wysokości 75% kwoty przyznanej postanowieniem z dnia 27 marca 2014 r., względnie o uchylenie postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Krakowie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: (1) art. 250 § 2 w związku z art. 209 p.p.s.a. przez błędne jego zastosowanie, pomimo że WSA w Krakowie brak jest przydanej kompetencji do miarkowania wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu w postępowaniu przed sądem administracyjnym w drugiej instancji w przypadku złożenia skargi kasacyjnej; (2) art. 141 § 4 zdanie 1 p.p.s.a. w związku z art. 166 p.p.s.a. poprzez sporządzenie przez Sąd pierwszej instancji wewnętrznie sprzecznego uzasadnienia. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 4.1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Pełnomocnikowi ustanowionemu na podstawie art. 244 § 1 p.p.s.a. należy się wynagrodzenie w zakresie określonym w art. 250 p.p.s.a. jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną. Zgodnie z art. 250 § 1 p.p.s.a wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zgodnie z § 2 tego przepisu, w uzasadnionych przypadkach, sąd może obniżyć wynagrodzenie, o którym mowa w § 1. Słusznie WSA w Krakowie podał, że § 2 tego przepisu został dodany przez art. 1 pkt 67 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658). Stosownie do art. 2 tej ustawy przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 ustawy zmieniającej stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Stąd też nie ma przeszkód, by w rozpatrywanej sprawie stosować art. 250 § 2 p.p.s.a. Należy zaznaczyć, że przepisy regulujące kwestię zwrotu kosztów postępowania (art. 200 i art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a) uzasadniają zwrot kosztów w "niezbędnym" zakresie. Z kolei, zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia MS zasądzając wynagrodzenie doradcy podatkowego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy doradcy podatkowego, a także charakter sprawy i wkład pracy doradcy podatkowego w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. 4.2. Odnosząc powyższą argumentację do rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że sprawa ta jest jedną z jedenastu spraw zainicjowanych przed WSA w Krakowie w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Sprawy te są rodzajowo takie same, dotyczą identycznego zagadnienia prawnego, a analiza faktyczno - prawna podejmowanej w nich materii, jak trafnie stwierdził WSA w Krakowie, jest oparta o te same mechanizmy interpretacyjne, o czym świadczy fakt, że zarzuty sformułowane w poszczególnych skargach są praktycznie identyczne. W rozpatrywanej sprawie pełnomocnik skarżącego zainicjował postępowanie kasacyjne wniesieniem jednej skargi kasacyjnej, w której wymienił kolejno jedenaście sygnatur akt spraw zakończonych wyrokiem WSA w Krakowie z dnia 12 lutego 2014 r. Słusznie WSA w Krakowie stwierdził, że połączenie spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia wpłynęło na zwiększenie podstawy wynagrodzenia, które obliczono jako sumę wynagrodzenia za każdą ze spraw, a nie jako jedno wynagrodzenie od sumy wartości zaskarżenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA w Krakowie przy ustalaniu wysokości zasądzanego wynagrodzenia dla pełnomocnika wziął pod uwagę charakter i jednorodność rozpatrywanych spraw oraz w sposób prawidłowy ocenił wkład pracy doradcy podatkowego ustanowionego z urzędu w przyczynieniu się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia spraw. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji zawarł szczegółowe wyliczenie wynagrodzenia, z którym Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się w całości. 4.3. Mając na uwadze wyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.