II GZ 242/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Borowicz po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [A.] Spółki z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 grudnia 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 2716/13 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi [A.] Spółki z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia: oddalić zażalenie. [A.] Sp. z o.o. z siedzibą w W. w sprawie ze skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2013 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku powołała się na trudną sytuację finansową oraz brak środków finansowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach podała, iż wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 5.000 złotych, wartość środków trwałych to 0 złotych, a strata za rok 2014 zamknęła się w kwocie 413.388,68 złotych. Wskazała również, że na jej rachunku bankowym znajdują się środki w kwocie 19 złotych. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 13 września 2016 r. wezwano [A.] Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: spółka lub skarżąca), do nadesłania w terminie 14 dni: a) dokumentu wskazującego na wysokość osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w 2015 r. – (w zależności od formy opodatkowania np. odpis z księgi rachunkowej na koniec 2015 r., b) dokumentu wskazującego na wysokość osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w 2016 r. – np. odpisu z księgi rachunkowej na koniec sierpnia 2016 r. c) wyciągów z posiadanych przez skarżącą spółkę rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy, obejmujących informację o wszystkich transakcjach dokonanych na rachunkach w objętym wezwaniem terminie. Wezwanie to zostało doręczone skarżącej w dniu 24 września 2016 r.. Postanowieniem z dnia 23 listopada 2016 r. Referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu wskazano, iż skarżąca odpowiedziała na wezwanie w sposób niepełny, nie przedłożyła bowiem Sądowi wyciągów z rachunków bankowych, zatem Sąd nie miał wiedzy jaka była wysokość salda w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku. Tym samym skoro skarżąca nie przesłała na wezwanie Sądu żądanych dokumentów w zakresie dotyczącym kwestii posiadanych rachunków bankowych i dokonywanych na nich operacji, brak było możliwości ustalenia czy skarżąca wypełnia przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Skarżąca wniosła sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 30 grudnia 2016 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Stwierdził, że skarżąca nie przesłała do Sądu żądanych wyjaśnień i dokumentów, a więc nie dopełniła ciążącego na niej obowiązku wykazania braku możliwości pokrycia kosztów postępowania. W piśnie z dnia [...] stycznia 2017 r. zatytułowanym "Zażalenie od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata" spółka zaskarżyła postanowienie WSA, podniosła, że nie mogła wiedzieć, że obowiązek ustanowiony w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. ma charakter bezwzględny. Skarżąca na wezwanie Sądu przedłożyła wymagane dokumenty nie przedłożyła jedynie wyciągów z rachunków bankowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest niezasadne. W myśl art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Zgodnie z art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Strona ma zatem inicjatywę dowodową w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, uznając przede wszystkim, że nie było możliwe dokonanie pełnej oceny sytuacji majątkowej strony, skoro skarżąca - mimo wezwania - nie przedstawiła wszystkich dokumentów obrazujących jej sytuację finansową. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo odmówił przyznania prawa pomocy uznając, że spółka nie wykazała w sposób należyty, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania oraz ustanowienia adwokata. Skarżąca zawarła we wniosku o przyznanie prawa pomocy jedynie same oświadczenia dotyczące jej sytuacji majątkowej nie dołączając przy tym dokumentów źródłowych, na podstawie których można było dokonać weryfikacji wiarygodności tychże oświadczeń. Wobec powyższego skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie stosownych dokumentów. WSA prawidłowo przyjął, że w sytuacji gdy skarżąca nie nadesłała żądanych dokumentów, brak dokumentacji uniemożliwił Sądowi ocenę, czy w przypadku skarżącej spółki wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji, skoro skarżąca nie wykonała wezwania Sądu i nie przedstawiła dowodów obrazujących jej sytuację finansową, to nie wykazała, że w sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające przyznanie jej prawa pomocy, a tym samym jej wniosek nie mógł zostać uwzględniony. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji