I GZ 82/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z dnia 13 lutego 2014 r. sygn. akt I SA/Lu 1036/13 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego oraz podatku od towarów i usług z tytułu importu samochodu osobowego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. postanowieniem z 13 lutego 2014 r., sygn. akt I SA/Lu 1036/13 odmówił K. G. przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z [...] lipca 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego oraz podatku od towarów i usług z tytułu importu samochodu osobowego. W ocenie Sądu pierwszej instancji skarżący nie przedstawił w sposób wiarygodny i jasny swojej sytuacji materialnej i finansowej. Z przedstawionych wyciągów z rachunków bankowych, nie wynikała wysokość wynagrodzenia otrzymywanego przez żonę skarżącego. K. G. podał, że jego rodzina korzysta z pomocy osób bliskich, ale również w tym przypadku nie wyjaśnił w jakiej wysokości ta pomoc jest udzielana. Skarżący jest zainteresowany jako bezrobotny bez prawa do zasiłku, jego rodzina nie korzysta z pomocy społecznej. Pomimo wezwania K. G. nie przedstawił wykazu stałych wydatków i źródeł ich finansowania. K. G. wniósł zażalenie na postanowienie z 13 lutego 2014 r. W uzasadnieniu podniósł, ze dostarczył Sądowi dokumenty niezbędne do oceny jego sytuacji materialnej. Nie zgodził się ze stanowiskiem Sądu, że ukrywa swoje dochody i jednocześnie wyjaśnił, że gdyby był w stanie ponieść koszty sądowe to nie uchylałby się od tego obowiązku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn. Dz. U. z 2012 r., 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast uregulowana w art. 243-263 p.p.s.a. instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Z treści powołanego przepisu wynika, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, to strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Strona ma zatem inicjatywę dowodową w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy. W swoim wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący uzasadnił trudności w uiszczeniu wpisu sądowego wyjaśniając, że posiada statusu bezrobotnego, bez prawa do zasiłku, ma na utrzymaniu dwóch synów, natomiast jego żona pracuje jedynie na pół etatu. Ponadto wskazał, że wynagrodzenie jego żony U. G. wynosi 800 złotych brutto. Twierdzenia te nie zostały poparte żadnymi dokumentami. WSA w L. wezwaniem z 27 listopada 2013 r. zobowiązał skarżącego do wykazania stanu majątkowego jego rodziny i poparcia twierdzeń zawartych we wniosku odpowiednimi dokumentami. Między innymi zobowiązano go do wykazania za pomocą kopii stosownych dokumentów (na przykład rachunków i faktur) jakiego rzędu kwoty aktualnie obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat oraz kto i w jakiej wysokości ponosi ich koszty. Mając natomiast na uwadze okoliczności przedstawione przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w toku postępowania sądowego należy uznać, że nie wykazał on braku dostatecznych środków pieniężnych na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Skarżący ogólnie stwierdził, że niewielkie wynagrodzenie żony pokrywa jedynie najpotrzebniejsze bieżące wydatki, w związku z czym trudno sprecyzować, na co jest ono przeznaczane. Ponadto mimo przedstawienia przez wnioskodawcę dokumentów, w tym wyciągów z konta bankowego, nie było możliwe ustalenie wysokości dochodów uzyskiwanych przez K. G. i jego żonę, ponieważ dokumenty te (z wyjątkiem zaświadczenia wydanego przez spółkę K.) nie zawierały takich danych. Skarżący wyjaśniał również, że w związku z niskimi dochodami korzysta ze środków otrzymywanych od rodziny, nie wskazał jednak wysokości tego wsparcia oraz sposobu jego rozdysponowania. Niemożliwie było także ustalenie jakie stałe opłaty obciążają jego budżet domowy i z jakich środków są pokrywane. Takie niepełne przedstawienie przez skarżącego jego sytuacji majątkowej uniemożliwiło dokonanie przez Sąd oceny czy uiszczenie wpisu od skargi spowoduje na tyle istotny uszczerbek majątkowy, którego konsekwencją będzie brak środków dla utrzymania koniecznego skarżącego i jego rodziny. Wobec powyższego należy uznać, że Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że K. G. nie spełnił kryteriów przyznania prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji