II FZ 637/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Bogusław Dauter po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia adw. A na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 27 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Lu 1312/13 w przedmiocie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu w sprawie ze skargi B na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie z dnia 14 marca 2013 r. o nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie. 1. Postanowieniem z 27 marca 2014 r. I SA/Lu 1312/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w sprawie ze skargi B o wznowienie postępowania w sprawie o sygn. akt I SA/Lu 432/13 ze skargi B na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie z 14 marca 2013 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. przyznał adw. A kwotę 147,60 zł, obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu. 2. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik B, adw. A zarzucił naruszenie art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej jako: "P.p.s.a.") w zw. z § 18 pkt 1 ppkt 1 lit. c w zw. z § 18 pkt 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013, poz. 461; dalej jako: "rozporządzenie") poprzez przyjęcie, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie nie była należność pieniężna, oraz poprzez uznanie, że wpis od skargi o wznowienie postępowania ma charakter opłaty stałej, ponieważ zawsze stanowi taki sam ułamek określonej kwoty. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: 3. Zażalenie jest zasadne. Zgodnie z § 19 rozporządzenia, do którego odsyła art. 250 P.p.s.a., koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują:1) opłatę w wysokości nie wyższej niż 150% stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3-5 rozporządzenia oraz 2) niezbędne, udokumentowane wydatki adwokata. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia wysokość stawki minimalnej zależy od wartości przedmiotu sprawy lub jej rodzaju, a w postępowaniu egzekucyjnym - od wartości egzekwowanego roszczenia. Treść § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia określa szczegółowo podstawę obliczania stawek minimalnych w postępowaniu przez sądami administracyjnymi w pierwszej instancji. Stanowi mianowicie, że stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji - w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna - stawkę obliczoną na podstawie § 6 rozporządzenia, który uzależnia wysokość stawek minimalnych od wartości przedmiotu sprawy. Przez "wartość przedmiotu sprawy", o której mowa w § 6 rozporządzenia na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego rozumieć należy wartość przedmiotu zaskarżenia wskazaną w art. 216 P.p.s.a. W art. 216 P.p.s.a. ustawodawca podaje, że jeżeli "przedmiotem zaskarżenia" jest należność pieniężna, stanowi ona "wartość przedmiotu zaskarżenia". Takie sformułowanie przepisu rodzi pewne komplikacje, gdyż przedmiotem zaskarżenia nie mogą być należności pieniężne. Dokonując literalnej wykładni przepisów należałoby dojść do wniosku, że w sprawach sądowoadministracyjnych każde pismo strony podlegałoby opłacie stałej, gdyż przedmiotem zaskarżenia mogą być wyłącznie akty lub czynności organów administracji publicznej. Dlatego też, "przedmiot zaskarżenia" należy rozumieć szerzej, jako przedmiot postępowania objęty zaskarżonym aktem bądź czynnością, o którym mowa w art. 3 § 2 i 3 P.p.s.a. Prawodawca o wiele bardziej precyzyjnie wypowiedział się w tej kwestii w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221 poz. 2193), gdzie w § 1 wskazał, że "wpis stosunkowy zależy od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem" (por. postanowienie NSA z 1 sierpnia 2005 r., I FZ 374/05). Kluczowe jest zatem ustalenie, co określała/obejmowała zaskarżona przez stronę decyzja. Skarżący wniósł do WSA w Lublinie skargę o wznowienie postępowania w sprawie sygn. akt I SA/Lu 432/13 ze skargi B na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie z 14 marca 2013 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. Decyzją z 14 marca 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Lublinie utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w C z 11 grudnia 2012 r., którą to organ pierwszej instancji określił skarżącemu zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej za 2007 r. w kwocie 147.619 zł oraz odsetki za zwłokę od prawidłowo wyliczonych zaliczek na podatek dochodowy za miesiące: styczeń- grudzień 2007 r. w łącznej kwocie 7.228 zł. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie ulega wątpliwości, iż w rozpoznawanej sprawie występuje wartość przedmiotu zaskarżenia z uwagi na bezpośredni związek zaskarżonej decyzji z należnością pieniężną tym aktem objętą. Sąd przypomina, że "przedmiot zaskarżenia" należy rozumieć jako przedmiot postępowania objęty zaskarżonym aktem bądź czynnością, o którym mowa w art. 3 § 2 i 3 P.p.s.a.; zatem w przypadku wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego wartość przedmiotu zaskarżenia ustala się także w odniesieniu do aktu albo czynności zaskarżonego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, o wznowienie którego strona wnosi. Natomiast ustalenie, tak jak ma to miejsca w rozpatrywanej spawie, że przedmiot postępowania objęty zaskarżonym aktem obejmuje należność pieniężną skutkuje ustaleniem wysokości należnego wynagrodzenia dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu na podstawie § 6 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia. Osobnego komentarza wymaga także stwierdzenie sądu pierwszej instancji mające uzasadnić prawidłowość wysokości przyznanego wynagrodzenia "że wpis od skargi o wznowienie wynoszący połowę wpisu od skarg ma charakter opłaty stałej, ponieważ zawsze stanowi taki sam ułamek określonej kwoty. Wpis od skargi o wznowienie nie ma zatem bezpośredniego związku z tym, czy w sprawie należny był wpis stosunkowy, czy też stały". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wykładnia przedstawiona przez sąd pierwszej instancji jest oczywiście błędna. O tym, czy należny w sprawie wpis ma charakter stały czy stosunkowy decyduje norma zawarta w art. 231 P.p.s.a., a w konsekwencji ustalenie, czy w sprawie "przedmiotem zaskarżenia" jest należność pieniężna a nie sposób ustalenia wysokości wpisu od danego środka zaskarżenia wskazany w § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi wysokość wpisu od danego środka zaskarżenia. Nie można zatem twierdzić, że wpis od skargi o wznowienie postępowania sądowego ma charakter wpisu stałego, ponieważ zawsze stanowi taki sam ułamek określonej kwoty. Ponadto, rozważania sądu pierwszej instancji w tym zakresie były zbędne, gdyż to nie charakter wpisu decyduje o sposobie ustalenia należnego wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną w związku z przyznanym prawem pomocy, ale okoliczność, czy w sprawie występuje wartość przedmiotu zaskarżenia, i to ona wpływa na sposób ustalenia i wysokość wynagrodzenia pełnomocnika, jak i na rodzaj należnego wpisu i jego wysokość. Wobec powyższego należało uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania celem ustalenia prawidłowej wysokości należnego wynagrodzenia pełnomocnika za pomoc prawną udzieloną z urzędu. Sąd pierwszej instancji, weryfikując kwotę należnego wynagrodzenia, powinien mieć na przy tym na uwadze niniejsze postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego, a przede wszystkim rozważania co do sposobu ustalania stawek minimalnych. Z tych też względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.