II SA/Wa 2118/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska (spr.) Anna Mierzejewska Protokolant starszy referent Marcin Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2014 r. sprawy ze skargi S. K. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] grudnia 1995 r. w przedmiocie zwolnienia oficera z zawodowej służby wojskowej, w skutek osiągnięcia ustawowej granicy wieku oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] lipca 2013 r., sprecyzowanym w trybie przewidzianym w art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r., S. K. wystąpił do Ministra Obrony Narodowej o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 1995 r., na mocy której został on zwolniony z zawodowej służby wojskowej wskutek osiągnięcia ustawowej granicy wieku. Wniosek swój S. K. motywował kwestiami związanymi z ostatnio zajmowanym stanowiskiem służbowym. Kwestie te oficer przedstawił dodatkowo w piśmie z dnia [...] sierpnia 2013 r. Minister Obrony Narodowej w dniu [...] sierpnia 2013 r. wydał, na podstawie art. 61a § 1 oraz art. 268a Kodeksu postępowania administracyjnego, postanowienie nr [...], w którym odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 1995 r. Uzasadniając powyższe rozstrzygniecie, Minister wskazał, że jest to kolejny wniosek S. K. o stwierdzenie nieważności decyzji zwalniającej go ze służby. Pierwszy został złożony w dniu [...] marca 1998 r. i po jego rozpoznaniu, na mocy decyzji Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] czerwca 1998 r., odmówiono stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji. Po złożeniu przez S. K. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister decyzją Nr [...] z dnia [...] września 1998 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Ta decyzja została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 18 lutego 1999 r., sygn. akt II SA/Wa 1616/98 oddalił skargę. Po raz drugi S. K. zwrócił się o stwierdzenie nieważności decyzji Nr [...] wnioskiem z dnia [...] września 2009 r. Minister Obrony Narodowej, nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniosku, decyzją Nr [...] z dnia [...] października 2009 r. odmówił wszczęcia postępowania w analizowanej sprawie. Po złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister wydał decyzję z dnia [...] grudnia 2009 r. Nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję odmawiającą wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Uzasadniając swoje stanowisko, Minister podniósł, iż w sprawie zaistniała powaga rzeczy osądzonej, albowiem Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 lutego 1999 r. oddalił skargę wnioskodawcy na decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji. Powyższy wyrok stał się prawomocny. W związku z tym faktem stanowisko przedstawione przez Sąd wiąże zarówno inne sądy, jak i organy administracji. Wobec tego, przedstawiane przez S. K. argumenty pozostają poza zakresem postępowania. Również powyższe rozstrzygniecie stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 11 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 118/10 oddalił skargę. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd podzielił stanowisko organu, dotyczące występowania w sprawie powagi rzeczy osądzonej. Kolejny wniosek S. K. złożył pismem z dnia [...] października 2012r., sprecyzowanym następnie pismem z dnia [...] listopada 2012 r. W przedmiocie tego wniosku wydane zostało w dniu [...] grudnia 2012 r. postanowienie nr [...], którym odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] z dnia [...] grudnia 1995 r., które to postanowienie, po złożeniu przez S. K. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zostało utrzymane w mocy postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...]. W uzasadnieniu ponownie wskazano na fakt, że ze względu na powagę rzeczy osądzonej, wynikającą z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 1999 r., sygn. akt II SA/Wa 1616/98, brak jest możliwości ponownego rozpatrywania kwestii zgodności z prawem rozkazu personalnego zwalniającego wnioskodawcę ze służby wojskowej. Postanowienie z dnia [...] lutego 2013 r. również stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, oddalonej wyrokiem z dnia 29 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 537/13. Przechodząc do merytorycznego uzasadnienia zawartej w postanowieniu z dnia [...] sierpnia 2013 r. odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji [...] z dnia [...] grudnia 1995 r., Minister wskazał, że wniosek skarżącego należy rozpatrywać w kontekście uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r. (sygn. akt I OPS 6/09), w myśl której żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji (obecnie postanowienia) o odmowie wszczęcia postępowania wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - ze względu na wydany uprzednio wyrok sądu – przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W niniejszej sprawie taka przeszkoda, zdaniem organu, wystąpiła. Stanowi ją powołany już wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, oddalający skargę na odmowę stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego o zwolnieniu ze służby. Sąd w uzasadnieniu wyroku wskazał, że kwestie dotyczące ostatniego stanowiska służbowego, zajmowanego przez S. K., nie mogłyby być brane pod uwagę w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej wskutek osiągnięcia ustawowej granicy wieku, gdyż były one rozstrzygane innymi decyzjami (rozkazami personalnymi). Ponadto podzielił stanowisko organu, oceniając, że nie zaistniała żadna z określonych w art. 156 § 1 kpa podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji. Z uwagi na fakt, iż we wszystkich dotychczas składanych wnioskach strona powoływała się na tę samą przesłankę, związaną z ostatnio zajmowanym stanowiskiem służbowym, brak jest podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego już w poprzednio prowadzonych postępowaniach. W związku z tym organ orzekł, jak w sentencji. S. K. w piśmie z dnia [...] września 2013 r. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym przytoczył szereg okoliczności wskazujących na nieprawidłowość rozstrzygnięcia Ministra Obrony Narodowej. Okoliczności te koncentrowały się wokół kwestii niewłaściwego stanowiska służbowego, z jakiego wnioskodawca został zwolniony. Podkreślał, że nigdy nie kwestionował słuszności zwolnienia go ze służby wojskowej ze względu na osiągnięty wiek, jednakże niemożliwym jest piastowanie jednocześnie jednego stanowiska przez dwie osoby, a taka sytuacja – jego zdaniem – miała miejsce w niniejszej sprawie. Stąd wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i stwierdzenie nieważności rozkazu personalnego Nr [...] z dnia [...] grudnia 1995 r. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] października 2013 r., wydanym na podstawie art. 144 w związku z art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, Minister Obrony Narodowej utrzymał w mocy swoje wcześniejsze postanowienie z dnia [...] sierpnia 2013 r., podtrzymując w całości dotychczasową argumentację w sprawie i nie znajdując podstaw zarówno do zmiany postanowienia nr [...], jak również stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego Nr [...]. Na powyższe postanowienie S. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jego uchylenie oraz zobowiązanie Ministra Obrony Narodowej do zmiany rozkazu personalnego, zwalniającego skarżącego ze służby wojskowej w zakresie zajmowanego przez niego stanowiska. Ponownie podkreślił, że kwestionuje rozkaz personalny o zwolnieniu ze służby wojskowej jedynie w zakresie dotyczącym stanowiska służbowego, wskazując, że niemożliwym faktycznie jest piastowanie jednego stanowiska jednocześnie przez dwóch oficerów. Ponownie wskazał na nieprawidłowości, dotyczące procesu mianowania oraz zwalniania ze stanowisk służbowych, w wyniku których wydany został kwestionowany przez niego rozkaz personalny nr [...]. Zarzucił również nieprawidłowości wyrokowi Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 1999 r., sygn. II SA/Wa 1616/98, polegające na "naruszeniu etyki sędziowskiej", niedostatecznym rozpoznaniu sprawy i wybiórczym zapoznaniu się ze znajdującą się w aktach dokumentacją. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie, dotyczące niemożności wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego. Odnosząc się do zarzutów skarżącego, Minister stwierdził, że są one wyrazem, powtarzanego od lat, chybionego stanowiska skarżącego. Wskazano, że podnoszone przez skarżącego rzekome nieprawidłowości dotyczą zajmowania stanowisk służbowych, natomiast kwestionowany rozkaz personalny został wydany w przedmiocie zwolnienia ze służby. Zaś powyższa kwestia korzysta z przymiotu powagi rzeczy osądzonej, opierającej się o wyrok NSA z dnia 18 lutego 1999 r., sygn. II SA/Wa 1616/98. W odpowiedzi skarżący złożył pismo z dnia 26 listopada 2013 r., nazwane "Odpowiedź na odpowiedź na skargę z dnia 7.11.2013 r.", w którym wyraził sprzeciw wobec stanowiska prezentowanego przez Ministra Obrony Narodowej, zarzucając mu fałszerstwo dokumentów i zmataczenie sprawy. Po raz kolejny wskazał na występujące jego zdaniem nieprawidłowości, dotyczące ostatniego zajmowanego przez niego stanowiska służbowego. Kolejne pismo procesowe skarżący wniósł w dniu 14 stycznia 2014 r., po raz kolejny wskazując, że ostatnim zajmowanym przez niego stanowiskiem nie było stanowisko [...] w [...], albowiem w momencie zwolnienia go ze służby inny oficer pełnił tą funkcję. Jednocześnie skarżący zwrócił się o podanie przybliżonego terminu rozprawy. Pismem z dnia 6 lutego 2014 r. skarżący wniósł o zastosowanie przy rozpoznawaniu sprawy art. 45 ust. 1, art. 51 ust. 1, art. 77 ust. 1 oraz art. 178 ust.1 Konstytucji RP, a także art. 5 ust. 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), jak również Działu IV Kodeksu postępowania administracyjnego. Jednocześnie skarżący podtrzymał w całości dotychczasowe wywody oraz wnioski w sprawie, zwracając się do sądu o jednoznaczne wskazanie statusu S. K. w związku z wydanymi wobec niego rozkazami personalnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem postanowienie organu nie narusza prawa. Przedmiotem niniejszej sprawy jest odmowa wszczęcia przez organ administracji postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Zgodnie z treścią art. 157 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. 2013, poz. 267), postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Jednakże, zgodnie z art. 61a § 1, gdy żądanie (wszczęcia postępowania) zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W niniejszej sprawie organ uznał, że "inną uzasadnioną przyczynę" stanowi fakt, iż kwestia stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego Nr [...] z dnia [...] grudnia 1995 r. była już przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 18 lutego 1999 r., sygn. akt II SA 1616/98 oddalił skargę S. K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 1998 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji zwalniającej skarżącego z zawodowej służby wojskowej. Zatem organ stwierdził, że ponowne żądanie weryfikacji decyzji zwolnieniowej w trybie nadzwyczajnym jest niedopuszczalne z uwagi na powagę rzeczy osądzonej. Res iudicata (powaga rzeczy osądzonej) oznacza, że nie można wszczynać postępowania w sprawie już raz rozstrzygniętej na drodze sądowej. Jednocześnie stwierdzić należy, że na mocy art. 170 oraz art. 171 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby, lecz jedynie co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu organ zasadnie stwierdził, że w przedmiotowej sprawie należało odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wydanej przez Ministra Obrony Narodowej w dniu [...] grudnia 1995 r. nr [...] o zwolnieniu skarżącego ze służby wojskowej, albowiem tożsame postępowanie już się wcześniej toczyło się przed sądem i wyrokiem NSA z dnia 18 lutego 1999 r., sygn. akt II SA 1616/98 zostało zweryfikowane. Podzielić należało też pogląd organu, iż wydany w tożsamej sprawie wyrok NSA wiązał organ. Niewątpliwie więc ostateczność decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby wywołała taki skutek, że zamknęła organowi możliwość wszczęcia kolejnego postępowania w tej samej sprawie, tj. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby wojskowej. Zauważyć należy, że powyższe stanowisko zostało już przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrażone w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 maja 2010r., sygn. akt II SA/Wa 118/10, oddalającym skargę S. K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2009 r. Nr [...], w której odmówiono wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby wojskowej. Również wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie z dnia 29 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 537/13 oddalono skargę na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2013r. nr [...] w jednakowym przedmiocie. Odnosząc się do zarzutów skarżącego dotyczących niewłaściwego określenia stanowiska służbowego, z którego został on zwolniony, a także wniosków o określenie przez Sąd jego statusu prawnego w momencie zwolnienia ze służby, zauważyć należy, że kwestionowany przez niego rozkaz personalny Nr [...] z dnia [...] grudnia 1995 r. został wydany w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby w wojsku z uwagi na osiągniecie przez niego 60 lat. Wymaga wyraźnego podkreślenia fakt, że rozstrzygniecie to dotyczyło tylko i wyłącznie kwestii, czy skarżący może dalej pełnić służbę w wojsku. Jego przedmiotem nie było natomiast to, jakie stanowisko pełnił S. K. w czasie poprzedzającym zwolnienie ze służby. Tą sprawę rozstrzygały inne rozkazy personalne, wydane w stosunku do skarżącego, które nie były przedmiotem rozważania ani w niniejszym postępowaniu, ani we wcześniejszych postępowaniach, wszczynanych przez S. K., a wskazywanych przez Ministra Obrony Narodowej w postanowieniach wydanych w I oraz II instancji. Zatem szeroko poruszana przez skarżącego kwestia zajmowania jednego stanowiska służbowego przez dwóch oficerów, nie mieści się w granicach zakreślonych w niniejszej sprawie, której przedmiotem, co jeszcze raz należy podkreślić, jest zgodność z prawem rozkazu personalnego zwalniającego ze służby, a nie powołującego na stanowisko służbowe. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji.