IV SA/Wa 2632/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (spr.), Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2014 r. sprawy ze skargi Towarzystwa [...] na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę K. Sp. z o. o. wystąpiła o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego na pozyskanie kruszywa z likwidacji odsypiska usytuowanego w korycie rzeki W. w miejscowości S., gmina B. W postanowieniu z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w R. umorzył postępowanie w sprawie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszary Natura 2000 przez przedmiotowe przedsięwzięcie. Regionalny Dyrektor stwierdził, że to przedsięwzięcie zalicza się do mogących znacząco oddziaływać na środowisko i należy dla niego uzyskać decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach. Z tego względu postępowanie przed Regionalnym Dyrektorem jest bezprzedmiotowe, ponieważ nie ma podstaw do stwierdzenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000. Po rozpatrzeniu zażalenia Towarzystwa [...] w postanowieniu z dnia [...] września 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] maja 2013 r. i podzielił stanowisko organu I instancji. Generalny Dyrektor wskazał także, że przedmiotowe przedsięwzięcie należy zaliczyć do tzw. II grupy przedsięwzięć pod względem oddziaływania na środowisko. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie z dnia [...] września 2013 r. wniosło Towarzystwo [...]. W skardze zarzucono postanowieniu: – naruszenia art. 59 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2013 r., poz. 1235) zwanej dalej “ustawą o ocenach", ponieważ przedmiotowe przedsięwzięcie nie należy do mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko (z tak zwanej II grupy "ocenowej"), – błędnego powołania się na § 3 ust 1 pkt 41 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. Nr 213, poz. 1397), z uwagi na to, że wobec wydobywania kopalin ze złoża - ze śródlądowych wód powierzchniowych, o którym jest mowa w tym przepisie, stosuje się ustawę z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 163, poz. 981 ze zm.), a nie ustawę z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r., poz. 145 ze zm.), – naruszenia zasad wynikających z art. 72 ust. 1 i art. 86 ustawy o ocenach przez przyjęcie, że ustalenie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia dla przedsięwzięć z I lub II grupy "ocenowej" powinno poprzedzać wydanie decyzji wymienionych w art. 72 ust. 1 ustawy o ocenach, jak również wiązać organy wydające te decyzje dla danego przedsięwzięcia - podczas gdy pozwolenie wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód, jakim jest wydobywanie kruszywa z gruntów pokrytych wodami śródlądowymi nie jest wymienione w tym katalogu postępowań administracyjnych, – niewuzględnienie postanowienia Marszałka Województwa [...] z dnia [...] września 2012r. (sygn. [...]), w którym to organ ten zobowiązał inwestora do przedłożenia w Regionalnemu Dyrektorowi dokumentów, w tym Karty Informacyjnej Przedsięwzięcia, o których jest mowa w art. 96 ust. 3 ustawy o ocenach oraz wypełnienie obowiązków wynikających z działu V rozdziału 5 ustawy o ocenach, w szczególności art. 97 ustawy o ocenach, – naruszenie art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) zwanej dalej "k.p.a.", co mogło mieć istotny wpływ na wynik podjętych rozstrzygnięć o umorzeniu postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Rozdział V ustawy o ocenach reguluje problem oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz na obszar Natura 2000. Już sam tytuł rozróżnia dwa możliwe postępowania związane z oceną oddziaływania przedsięwzięcia. Po pierwsze jest to ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, a po drugie ocena oddziaływania na obszar Natura 2000. Mając na uwadze ten podział, wyróżniane są trzy grupy przedsięwzięć: mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko oraz mogących znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000. Rozporządzenia z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. Nr 213, poz. 1397 ze zm.) zwane dalej "rozporządzeniem", wymienia przedsięwzięcia mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko i mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. W § 3 ust. 1 pkt 41 lit. b rozporządzenia wydobywanie kopalin ze złoża ze śródlądowych wód powierzchniowych zalicza się do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Sąd podziela stanowisko organu, że w kontekście powołanego rozporządzenia zarówno w stosunku do kopaliny, jak i do złoża należy przyjmować definicje zwyczajowe. Kopalina to surowiec mineralny (minerał lub skała użyteczna) tworzący złoże w skorupie ziemi. Z kolei złoże to skupienie, nagromadzenie minerałów, skał użytecznych, złoża okruchowe składają się ze żwiru, piasku gliny oraz okruchów mineralnych powstałych skutkiem wietrzenia skał. Warto również przywołać definicję kruszywa, które jest rozdrobnionym materiałem (kamień lub cegła pochodzenia przemysłowego, żużel) używanym do zapraw lub betonów (definicje za: Słownik języka polskiego pod red. Witolda Doroszewskiego, www.doroszewski.pwn.pl). Mając na uwadze te definicje, nie ulega wątpliwości, że inwestycja polegająca na pozyskaniu kruszywa z likwidacji odsypiska usytuowanego w korycie rzeki wypełnia przesłanki przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Kruszywo wydobywane z koryta rzeki – należącej do śródlądowych wód powierzchniowych – jest kopaliną składającą się z rozdrobnionych minerałów, które pochodzą ze skorupy ziemskiej. Tym samym niezależnie od innych decyzji wymaganych prawem dla realizacji danego przedsięwzięcia, jeżeli spełnia ono kryteria mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, to konieczne jest uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach na podstawie art. 71 ustawy o ocenach. Niezasadne są zatem zarzuty organu co do wadliwej kwalifikacji przedsięwzięcia do tzw. II grupy przedsięwzięć, co miałoby naruszać art. 59 ust. pkt 2 ustawy o ocenach, a w konsekwencji także § 3 ust. 1 pkt 41 lit. b rozporządzenia, a także zarzut naruszenia art. 72 ust. 1 i art. 86 ustawy o ocenach. W dalszym toku rozważań należy zauważyć, że obszar Natura 2000 podlega szczególnej ochronie i jest chroniony nawet wtedy, kiedy nie ma obowiązku przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko ogółem. Oznacza to, że nawet niewielkie oddziaływanie, które może oddziaływać na obszar Natura 2000, może spowodować stosowne ograniczenie możliwości realizacji inwestycji, a zatem ingerencji w ten obszar. Jednocześnie takie przedsięwzięcie nie musi wcale oddziaływać na środowisko ogółem, oddziaływanie badane jest tylko na ten szczególnie istotny z punktu widzenia bezpieczeństwa ekosystemu obszar. Natomiast niebezpieczeństwo oddziaływania na środowisko ma skutek szerszy, niż tylko ochronę szczególnie ważnego obszaru Natura 2000. Jednakże nie można twierdzić, że ocena oddziaływania na środowisko nie realizuje przesłanek ochrony także co do obszaru Natura 2000. Jeżeli zakres ochrony jest szerszy i bardziej dogłębny, ponieważ jest to przedsięwzięcie zaliczone do mogących znacząco oddziaływać na całe środowisko, to muszą zostać także zachowane standardy, które stosuje się, jeżeli przedsięwzięcie może potencjalnie znacząco oddziaływać (III grupa). Innymi słowy, wycinkowe postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 na podstawie art. 96 ust. 1 ustawy o ocenach zostaje skonsumowane przez postępowanie, które przedmiotem jest ocena oddziaływania na całe środowisko. Dodatkowo należy także zauważyć, że wszystkie postulaty dotyczące przeprowadzenia postępowania cennego pod katem zgodności przedsięwzięcia z aktami prawa wspólnotowego zostaną zrealizowane na etapie postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Nie można się także zgodzić ze skarżącym, jakoby rozstrzygnięcia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska i Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska stały w opozycji do postanowienia Marszałka Województwa [...] z dnia [...] września 2012 r. Marszałek zobowiązał inwestora do przedłożenia rozstrzygnięcia w sprawie uzyskanego od Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska. Jednakże to w gestii Regionalnego Dyrektora leży kwalifikacja przedsięwzięcia pod kątem oddziaływania na środowisko lub oddziaływania na obszar Natura 2000. Jestem on organem wyspecjalizowanym i to jemu ustawa o ocenach w art. 131 ust. 1 przekazuje kompetencje do przeprowadzania ocen oddziaływania przedsięwzięć na środowisko lub udziału w tych ocenach. Wskazania Marszałka nie mogą być wiążące dla organu wyspecjalizowanego, który samodzielnie ocenia całość materiału w sprawie i wydaje rozstrzygnięcie. W tej sytuacji wynik postępowania w przedmiocie oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 nie ma znaczenia dla obowiązku uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Jednakże prawidłowo organ zaznaczył, że, jak już to wyżej wywiedziono, dla realizacji przedsięwzięcia konieczne jest uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Z kolei ocena oddziaływania na obszar Natura 2000 staje się bezprzedmiotowa ponieważ, nie można badać czy przedsięwzięcie może potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, jeżeli przedsięwzięcie zostało zakwalifikowane do grupy znacząco oddziaływujących na środowisko. Nie ulega wątpliwości, że cel, jakim jest ochrona obszaru Natura 2000 zostaje zrealizowany, kiedy przedmiotem ochrony jest środowisko jako całość. Tym samym organ prawidłowo wywiódł, że postępowanie należało umorzyć na postawie art. 105 § 1 k.p.a., ponieważ inwestycja będzie objęta oceną jako mogąca potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, a całość postępowania wycinkowego, które dotyczy obszaru Natura 2000 zostanie zrealizowana w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Nie jest zasadny również zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., ponieważ jego naruszenie poprzez zaniechanie zawiadomienia strony o zgromadzeniu materiału dowodowego, możliwości zapoznania się z nim oraz możliwości składania wniosków (w tym wniosków dowodowych) należy oceniać z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 1142/11). Zarzut naruszenia przepisu art. 10 § 1 k.p.a. może odnieść skutek jedynie wówczas, gdy strona wykaże, iż zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (por. wyrok NSA z dnia 22 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 431/12). Skarżący nie wykazał w tym zakresie żadnego uchybienia, nie powołał się na żadnego okoliczności, które mogłyby rodzić uzasadnione wątpliwości co do umożliwienia mu udziału w postępowaniu. Mają powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.)