II GSK 1738/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędziowie NSA Magdalena Bosakirska (spr.) Henryk Wach Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 1 września 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 26 marca 2014 r. sygn. akt II SA/Ke 5/14 w sprawie ze skargi D. W. na decyzję Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. wyrokiem z dnia 26 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Ke 5/14, oddalił skargę D. W. na decyzję Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] października 2013 r., nr [...], w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. I Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia. D. W. złożył w biurze Powiatowym ARiMR w S. wniosek o przyznanie płatności na 2011 r. Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. organ I instancji przyznał wnioskodawcy płatności na rok 2011 w wysokości 128.997,36 zł, w tym: 107.026,05 zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej i 21.971,31 zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej. Przyznane środki zostały przekazane w dniu [...] marca 2012 r. na rachunek bankowy strony. W dniach [...]-[...] marca 2012 r. w gospodarstwie wnioskodawcy przeprowadzono kontrole na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni i stwierdzono, że w odniesieniu do działek przedstawionych we wniosku: - do jednolitych płatności obszarowych nastąpiło przedeklarowanie o 52 %; - do uzupełniających płatności obszarowych nastąpiło przedeklarowanie o 47 %. W wyniku dalszego postępowania wyjaśniającego ustalono, że D. W. we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2011 zadeklarował: - do jednolitych płatności obszarowych 150,62 ha, z czego 82,90 ha nie było użytkowanych rolniczo przez producenta; - do uzupełniających płatności obszarowych 82,90 ha, z czego 66,88 ha gruntów nie było użytkowanych rolniczo przez producenta. Decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. organ I instancji – po wznowieniu postępowania administracyjnego – uchylił decyzję ostateczną z dnia [...] lutego 2012 r., odmówił wnioskodawcy przyznania płatności bezpośrednich na 2011 r. oraz nałożył na niego sankcje finansowe. Decyzją z dnia [...] marca 2013 r. Dyrektor Ś. Oddziału ARiMR w K., po rozpatrzeniu odwołania D. W., utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2013 r. Wyrokiem z dnia 19 września 2013 r. o sygn. akt II SA/Ke 499/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. oddalił skargę D. W. na powyższą decyzję. Orzeczenie to D. W. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego, jednakże w dacie wyrokowania w sprawie niniejszej skarga kasacyjna na to rozstrzygnięcie nie została jeszcze rozpoznana. Zawiadomieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia D. W. kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich na rok 2011, przyznanych decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. ustalił D. W. kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich na rok 2011 w łącznej wysokości 128.997,36 zł (w tym 107.026,05 z tytułu jednolitej płatności obszarowej oraz 21.971,31 zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej). Organ nakazał zwrot pobranych środków w terminie 14 dni od doręczenia tego rozstrzygnięcia, z jednoczesnym wskazaniem, że w przypadku nieuiszczenia kwoty w wyznaczonym terminie, od dnia następującego po jego upływie zostaną naliczone odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł D. W. Decyzją z dnia [...] października 2013 r. Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego ARiMR w K. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podniesiono, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje na bardzo wysokie przedeklarowanie powierzchni gruntów użytkowanych rolniczo przez wnioskodawcę. Organ odwoławczy zwrócił także uwagę, że skarżący będąc pracownikiem ARiMR rozpatrującym wnioski o przyznanie płatności miał świadomość obowiązujących przepisów i norm, wobec czego zgłoszenie do płatności powierzchni gruntów, których nie użytkował w 2011 r. oznaczało, że podjął on działanie mające na celu uzyskanie przedmiotowej pomocy. Takie działanie skutkowało, w ocenie organu, brakiem podstaw do przyjęcia, że wystąpiły przesłanki znoszące obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. D. W. zakwestionował ustalone przez organ powierzchnie działek oraz zaistnienie przedeklarowania. Wyrokiem z dnia 26 marca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. oddalił skargę. Sąd I instancji stwierdził, że skarżący nie przedłożył organom wiarygodnych dowodów na potwierdzenie zarzutów dotyczących powierzchni działek stwierdzonych w trakcie kontroli, nie wykazał faktu posiadania wszystkich zgłoszonych do płatności działek. Odnosząc się do ustaleń organów, jakie legły u podstaw wydanych w sprawie decyzji WSA wskazał, że zostały one oparte na wynikach kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Z czynności tych zostały sporządzone raporty, do których dołączono szkice i zdjęcia dokumentujące stan faktyczny działek zgłoszonych do płatności. Sąd przeanalizował powierzchnie zgłoszone do pomocy oraz wyniki kontroli i uznał, że zgłoszone do pomocy grunty nie spełniały kryteriów do przyznania pomocy. WSA podkreślił, że większość deklarowanych do płatności działek nie znajdowała się w posiadaniu skarżącego. Sąd I instancji przywołał treść art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o ARiMR (Dz. U. z 2008r. nr 98, poz. 634 ze zm.), art. 80 ust. 1 oraz art. 60 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. L 316 z 2.12.2009, str. 65), art. 7 ust. 1 i 2 oraz art. 57 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Mając na uwadze powołane regulacje prawne WSA wskazał, że z akt administracyjnych wynika, iż D. W. celowo zgłosił do płatności bezpośrednich grunty, które w 2011 r. nie spełniały kryteriów do ich przyznania. O jego świadomym działaniu świadczy fakt, iż skarżący, składając własnoręczny podpis na formularzu wniosku oświadczył, że zawarte w nim dane są zgodne ze stanem faktycznym i nie poinformował z własnej inicjatywy organu – przed dniem powiadomienia o kontroli – że wniosek jest nieprawidłowy. Sąd podkreślił, że wnioskodawca, będąc wówczas pracownikiem ARiMR rozpatrującym m.in. wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich, miał – w porównaniu do przeciętnego rolnika – znacznie większą świadomość obowiązujących w tym zakresie przepisów. W świetle powyższego WSA za prawidłowe uznał decyzje administracyjne obu instancji ustalające D. W. nienależnie pobrane płatności bezpośrednie w łącznej kwocie 128.997,36 zł. Odnośnie zaś naliczania odsetek w wysokości jak dla zaległości podatkowych, Sąd stwierdził, że postanowienie to znajduje potwierdzenie w art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.). Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki skutkujące brakiem obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności w oparciu o art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Z całokształtu materiału dowodowego wynika bowiem, że producent świadomie zgłosił do płatności powierzchnię gruntów, których nie użytkował w 2011 r. Na zakończenie Sąd I instancji podkreślił, że ostateczną decyzją z dnia [...] stycznia 2013r., wydaną po wznowieniu postępowania w sprawie przyznania pomocy, organ uchylił decyzję o przyznaniu pomocy i odmówił przyznania pomocy na 2011r. oraz nałożył sankcje, zaś WSA w K. oddalił skargę na tę decyzję. II Skargę kasacyjną złożył D. W. Wyrok zaskarżył w całości i wniósł o jego uchylenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania i kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie: I. przepisów prawa materialnego, a to: 1. art. 21 ust. 2 pkt 2 i 4 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (dz. U. z 2013 r. poz. 173) poprzez uznanie, iż organ administracyjny przeprowadził postępowanie w sposób prawidłowy i umożliwiający stronie czynny udział w każdym stadium postępowania, podczas gdy skarżący był obecny tylko przy jednej z kontroli, a organ utrudniał mu dostęp do fotokopii z kontroli; 2. niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego, które to doprowadziło do naruszenia przepisów prawa materialnego, a to art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poprzez wydanie decyzji administracyjnej o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w łącznej wysokości 5.720,84 zł, pomimo wskazania przez stronę, iż (sformułowanie oryginalne skargi kasacyjnej). II. przepisów postępowania, a to art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; powoływanej dalej jako: k.p.a.) w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich poprzez pominięcie wyjaśnień strony, które to uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Szczegółową argumentację na poparcie zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego ARiMR w K. wniósł o jej oddalenie w całości. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, zatem podlega oddaleniu. Z treści skargi kasacyjnej wynika, że kasator, zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika, nie wie w jakiej sprawie wnosi skargę kasacyjną. Kasator kwestionuje procedury, które doprowadziły do odmowy przyznania mu płatności, a ponadto w zarzucie 1 a) jako naruszone przepisy prawa wskazuje przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, które dotyczą płatności ONW, zaś w zarzucie 1 b) wskazuje, że kwestionuje ustalenie nienależnie pobranych płatności ONW. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia więc, że przedmiotem kontroli sądowej w sprawie niniejszej są rozstrzygnięcia w sprawie określenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich, nie natomiast płatności ONW. Okoliczność, że płatności bezpośrednie na 2011 rok były nienależne wynika z ostatecznej decyzji Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] marca 2013 r., nr [...], którą to decyzją organ II instancji utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] o uchyleniu decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich na 2011 r. i odmowie płatności bezpośrednich na 2011 r. Skarga na powyższą decyzję została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 19 września 2013 r., sygn. akt II SA/Ke 499/13, a Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wiadome jest z urzędu, że skarga kasacyjna od powołanego wyroku została oddalona wyrokiem NSA z dnia 31 marca 2015 r. sygn. akt II GSK 219/14, jako całkowicie bezzasadna. W tym stanie rzeczy ostateczna decyzja o odmowie przyznania płatności jest prawomocna. Wskazana decyzja tworzy wiążący stan prawny, który w powiązaniu z niespornym faktem, że płatności bezpośrednie na 2011 r. zostały stronie wypłacone, stanowi punkt wyjścia do wydania obu decyzji w sprawie określenia kwot nienależnie pobranych płatności bezpośrednich. Zasadność odmowy przyznania płatności bezpośrednich na 2011 r. nie jest już jednak przedmiotem rozważań, bowiem ta kwestia wskazanymi wyżej decyzjami i wyrokami została ostatecznie i prawomocnie przesądzona i nie jest przedmiotem niniejszego postępowania. Z uwagi na powyższe, wszystkie zarzuty dotyczące postępowania poprzedzającego wydanie decyzji o odmowie przyznania płatności należy uznać za całkowicie bezprzedmiotowe i nieusprawiedliwione, bowiem nie mogą one być przedmiotem merytorycznych rozważań w rozpatrywanej sprawie. Przedmiotem kontroli sądowej w sprawie niniejszej była decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] i utrzymująca ją w mocy decyzja Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] października 2013 r. [...] w przedmiocie ustalenia D. W. kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2011 r. W tym stanie rzeczy uznać należy, że zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty kasacyjne dotyczące ustalenia przyczyn odmowy przyznania płatności ONW, a także wskazane jako naruszone przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz całe uzasadnienie skargi kasacyjnej nie dotyczą sprawy niniejszej, której przedmiotem jest zwrot płatności bezpośrednich wypłaconych nienależnie. W sprawie niniejszej kwestionowane mogłoby być jedynie zaistnienie warunków żądania zwrotu płatności nienależnych, jednakże tego kasator nie kwestionował, skupiając się na dowodzeniu, że płatności jednak były należne, choć ta kwestia została ostatecznie i prawomocnie przesądzona w innym postępowaniu. Mając na uwadze powyższe uznać należy, że wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej są nieusprawiedliwione co powoduje, że oparta na nich skarga kasacyjna musi zostać oddalona. Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.