I SAB/Wa 28/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. W. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpoznania odwołania 1. stwierdza, że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w pozostałym zakresie; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej E. W. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Prezydent [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] r. odmówił M. B., Z. D., E. W., B. A. i K. A. przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu pochodzącego z dawnej nieruchomości hipotecznej hip. [...], położonego w W. przy ul. [...] wchodzącego aktualnie w skład działek: nr [...] z obrębu [...], nr [...] z obrębu [...] uregulowanej w KW [...], nr [...] z obrębu [...], nr [...] z obrębu [...], nr [...] z obrębu [...], nr [...] z obrębu [...], nr [...] z obrębu [...]. W dniu [...] stycznia 2013 r. M. B., Z. D., E. W., B. A. i K. A. wnieśli do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], za pośrednictwem Prezydenta [...], odwołanie od opisanej decyzji Prezydenta. W dniu [...] lutego 2013 r. odwołanie wpłynęło do Kolegium. Pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r. M. B., Z. D., E. W., B. A. i K. A. wystąpili do Kolegium z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, wskazując na rażące przekroczenie terminu w rozpoznaniu odwołania. Pismem z dnia [...] września 2013 r. organ poinformował strony, iż ze względu na dużą ilość spraw wpływających do Kolegium oraz skomplikowany charakter przedmiotowej sprawy załatwienie jej powinno nastąpić nie później niż do dnia [...] października 2013 r. Pismem z dnia [...] grudnia 2013 r. E. W., reprezentowana przez adwokata, wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w rozpoznaniu odwołania od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] r. W uzasadnieniu skargi strona opisała postępowanie w sprawie, wskazując, że od dnia złożenia odwołania do dnia wniesienia niniejszej skargi minęło ponad 10 miesięcy i wciąż nie wydano decyzji w sprawie. Skarżąca wniosła o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...], po rozpoznaniu przedmiotowego odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi, wskazując na wydaną w dniu [...] grudnia 2013 r. decyzję. Jednocześnie podniosło, iż z powodu wstrzymania przez Ministerstwo Finansów środków finansowych dla członków pozaetatowych Kolegium w okresie od lipca do września 2013 r. niemożliwym było dotrzymanie terminów załatwienia spraw określonych przepisami k.p.a. Z uwagi na zaistniałą sytuację Kolegium pismem z dnia [...] września 2013 r. poinformowało strony o przyczynach opóźnienia w załatwieniu sprawy i wyznaczyło nowy termin jej załatwienia do dnia [...] października 2013 r. Termin ten nie został jednak dochowany z przyczyn organizacyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie. W sprawie organ w dniu wniesienia skargi pozostawał w bezczynności. Stosownie do treści art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). W myśl art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie i - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Jednocześnie w przypadku skargi na bezczynność, dokonując badania jej zasadności sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. Zgodnie z treścią art. 149 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Z przepisu powyższego wynika, że wydanie przez organ decyzji lub innego aktu przed rozpatrzeniem przez Sąd skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wyłącza możliwość jej uwzględnienia, nawet wówczas, gdy decyzja podjęta została z naruszeniem ustawowego terminu przewidzianego do jej wydania. W takiej sytuacji postępowanie sądowoadministracyjne dotyczące bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania podlega umorzeniu. W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpoznało odwołanie i decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Wydanie przez organ powyższego orzeczenia wyłącza możliwość wydania wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania odwołania. Organ załatwił bowiem sprawę, zaś postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe w tym zakresie. Organ wydał akt, czego domagała się strona w skardze wniesionej do sądu administracyjnego. W tym miejscu wskazać jednak należy, że przepis art. 149 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo nie miały takiego charakteru. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd stwierdził, że zaistniała bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu. Sytuacja taka zaszła w przedmiotowej sprawie. Analiza dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wskazuje, że od dnia [...] lutego 2013 r. tj. od wpływu odwołania do Kolegium organ nie dokonał w sprawie żadnej czynności zmierzającej do jego rozpoznania. Jedynie pismem z dnia [...] września 2013 r. poinformował strony, iż ze względu na dużą ilość spraw wpływających do Kolegium oraz skomplikowany charakter przedmiotowej sprawy załatwienie jej powinno nastąpić nie później niż do dnia [...] października 2013 r. Wskazany termin jednakże nie został dochowany. Jednocześnie bezczynności organu nie usprawiedliwia wskazana w odpowiedzi na skargę argumentacja o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie, tym bardziej, iż organ dysponował kompletnym materiałem dowodowym sprawy i nie było przeszkód prawnych do wydania decyzji w terminie przewidzianym przepisami k.p.a. Podkreślić bowiem należy, iż stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że organ podejmuje wszelkie niezbędne czynności zmierzające do załatwienia sprawy. Dotyczy to również spraw skomplikowanych i wymagających zgromadzenia dokumentów. W tej sprawie w postępowaniu odwoławczym nie przeprowadzono postępowania dowodowego. Brak możliwości zakończenia postępowania - pomimo starań organu, które winny znajdować odzwierciedlenie w aktach sprawy - powinien zostać zakomunikowany stronie, niezwłocznie po upływie terminów ustawowych. Postępowanie niniejsze prowadzone było z rażącym naruszeniem art. 7, 12 oraz 35 k.p.a., co w konsekwencji doprowadziło również do naruszenia zasady pogłębiania zaufania do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1, art. 119 pkt 2, art. 120 i art. 161 § 1 pkt 3 ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w punkcie 1 i 2 wyroku. O kosztach w punkcie 3 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 powołanej ustawy.