III SA/Kr 778/13
WyrokWSA w Krakowie2014-02-18
Skład orzekający: Piotr Lechowski, Wojciech Jakimowicz, Janusz Kasprzycki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pomniejszenie płatności do krów w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jest uzasadnione, jeśli stwierdzone nieprawidłowości dotyczą nieterminowego zgłoszenia zwierząt do rejestru lub błędów w kwalifikacji rasy, a organ administracji nie wykazał tych nieprawidłowości w dwóch kontrolach przeprowadzonych przez siebie w ciągu 24 miesięcy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że pomniejszenie płatności do krów nie było uzasadnione, ponieważ organ administracji nie wykazał stwierdzonych nieprawidłowości (nieterminowe zgłoszenia, błędy w kwalifikacji rasy) w dwóch kontrolach przeprowadzonych przez siebie w ciągu 24 miesięcy, zgodnie z wymogami art. 63 ust. 4 lit. b rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Błędna wykładnia tego przepisu przez organy administracji stanowiła naruszenie prawa materialnego i procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Skarżący S. T. złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012, w tym płatności do krów. Organ pierwszej instancji przyznał płatności, ale pomniejszył kwotę płatności do krów ze względu na stwierdzone nieprawidłowości. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, wskazując na naruszenie wymogów identyfikacji i rejestracji bydła oraz nieterminowe zgłoszenia. Skarżący zakwestionował decyzję, podnosząc, że stwierdzone uchybienia dotyczyły błędów w kwalifikacji rasy lub nieterminowości zgłoszeń, a organ nie wykazał ich w sposób wymagany przez prawo.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR i określił, że uchylone decyzje nie mogą być wykonywane.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski Sędziowie WSA Wojciech Jakimowicz WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Protokolant Ewelina Knapczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2014 r. sprawy ze skargi S. T. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 16 maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012 I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. określa, że uchylone decyzje nie mogą być wykonywane.
Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia 16 maja 2013 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2013 r., poz. 267) w związku z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. jedn., Dz. U. z 2008 r., Nr 98, poz. 634 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012 dla S. T., którą przyznano S. T. jednolitą płatność obszarową w wysokości 5 483,13 zł, uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych w wysokości 828,14 zł., uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawnianych na trwałych użytkach zielonych w wysokości 1037, 63 zł i płatność do krów w wysokości 2 339,16 zł wynikającej z pomniejszenia płatności w wysokości 1 169,58 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości oraz nakazano realizację zdań mających na celu usunięcie niezgodności stwierdzonych w kontroli administracyjnej/kontroli na miejscu w zakresie spełniania norm oraz wymogów.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 15 maja 2012 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek S. T. o przyznanie na rok 2012 jednolitej płatności obszarowej (JPO), uzupełniającej krajowej płatności bezpośredniej do powierzchni upraw innych roślin (UPO), uzupełniającej krajowej płatności bezpośredniej do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (tzw. płatności zwierzęce - PZ) i płatności do samic z gatunku bydło domowe (PK).
Ww. wniosek dotyczył przyznania płatności do obszaru działek rolnych, znajdujących się w powiecie [...], gm. M. Strona zadeklarowała powierzchnię 7,49 ha (do płatności JPO), 3,91 ha (UPO), 3,38 ha (PZ) i 8 samic z gatunku bydło domowe do płatności PK.
Decyzją z dnia [...] 2013 r. nr [...] organ I instancji - Kierownik Biura Powiatowego ARiMR - przyznał stronie za 2012 r. płatność JPO, UPO i PZ do powierzchni zadeklarowanej. Pomniejszono natomiast kwotę płatności do krów ze względu na stwierdzone nieprawidłowości, tj. różnice pomiędzy liczbą zwierząt zadeklarowanych kwalifikowanych we wniosku a liczbą zwierząt zatwierdzonych.
Odwołanie od powyższej decyzji w zakresie zmniejszenia kwoty płatności PK złożył S. T. Strona podniosła, że wszystkie zadeklarowane do płatności krowy spełniały na dzień 31 maja 2012 r. ustawowe wymogi tzn. były na ten dzień zarejestrowane w siedzibie stada wnioskodawcy i miały ukończony 36 miesiąc życia. Ponadto strona podkreśla, iż stwierdzone, podczas kontroli na miejscu nieprawidłowości nie dotyczyły wymogów kwalifikowalności w zakresie płatności do krów.
Opisaną na wstępie, kwestionowaną skargą decyzją, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że na podstawie wyników przeprowadzonej w dniu 25 września 2012 r. kontroli na miejscu, utrwalonych w raporcie z czynności kontrolnych nr dokumentu [...], stwierdzono naruszenie wymogów uprawniających do uzyskania płatności do samic z gatunku bydło domowe w przypadku sztuk o numerach identyfikacyjnych: [...], [...]. W odniesieniu do wskazanych powyżej sztuk stwierdzono, że nie zostały należycie zgłoszone do skomputeryzowanej bazy danych bydła. Podczas w/w kontroli w zakresie wsparcia specjalnego do krów i owiec, jak również podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 13 września 2012 r. przez Inspekcję Weterynarii w zakresie wzajemnej zgodności (nr dokumentu: [...]) stwierdzono, że posiadacz bydła nie zgłasza faktu urodzenia, śmierci lub przewozu bydła do innej siedziby stada wraz z datami tych zdarzeń kierownikowi biura powiatowego ARiMR w terminie 7 dni od dnia tego zdarzenia (naruszenie BW4.1 - w odniesieniu do wskazanych sztuk).
Organ odwoławczy wskazał na przepisy rozporządzenia (WE) nr 1760/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady z 17 lipca 2000 r. ustanawiającego system identyfikacji i rejestracji bydła i dotyczącego etykietowania mięsa wołowego i produktów z mięsa wołowego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 820/97 (Dz. U. UE. L. 204 z 17 lipca 2000 r., s.1 z późn. zm., zwanego dalej rozporządzeniem (WE) nr 1760/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady) dotyczące elementów systemu identyfikacji i rejestracji bydła: kolczyki pozwalające na indywidualne identyfikowanie zwierząt, komputerowe bazy danych, paszporty zwierząt i indywidualne rejestry, prowadzone dla każdego gospodarstwa. Z art. 7 rozporządzenia (WE) nr 1760/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady wynika obowiązek posiadacza zwierząt (z wyjątkiem przewoźników) prowadzenia aktualnego rejestru i zgłaszania właściwym władzom wszelkich przemieszczeń do i z gospodarstwa oraz wszelkich urodzin i śmierci zwierząt w gospodarstwie, wraz z datami tych zdarzeń, w okresie ustalonym przez Państwo członkowskie, a wynoszących od trzech do siedmiu dni od daty zajścia danego zdarzenia.
Z kolei z art. 12 ust. 1 implementującej powyższe rozporządzenie ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (t. jedn., Dz. U. Nr 204, poz. 1281 ze zm., zwanej dalej ustawą o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt ) wynika, że posiadacz zwierzęcia gospodarskiego zgłasza kierownikowi biura powiatowego Agencji informacje na temat wszelkich przemieszczeń zwierząt do i z gospodarstwa oraz wszelkich urodzin i śmierci zwierząt w gospodarstwie, wraz z datami tych zdarzeń, w terminie 7 dni (w przypadku bydła). W art. 12 ust. 7 ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt wskazano, że zgłoszeń dokonuje się w formie pisemnej na formularzu udostępnionym przez Agencie albo elektronicznej.
Dalej organ odwoławczy wskazał, że kwestie zmniejszenia płatności i wykluczenia odnośnie do bydła objętego wnioskiem o przyznanie pomocy reguluje art. 65 ust. 1-4 rozporządzenia Komisji nr 1122/2009 z 30 listopada 2009 r.,ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego sytemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. UE L 316 z 30 listopada 2009 r., s. 65 z późn zm.), który stanowi, iż w przypadku, gdy w odniesieniu do wniosku o przyznanie pomocy w ramach systemów pomocy z tytułu bydła stwierdza się różnice pomiędzy zadeklarowana liczbą zwierząt a liczbą zgodnie z art. 63 ust. 3, całkowitą kwotę pomocy, do której rolnik jest uprawniony w ramach tych systemów w danym okresie premiowym, obniża się o procent ustalany zgodnie z niniejszym artykułem ust. 3, o ile stwierdzone nieprawidłowości dotyczą nie więcej niż trzech zwierząt. Jeżeli natomiast stwierdzone nieprawidłowości dotyczą więcej niż trzech zwierząt, całkowitą kwotę pomocy, do której rolnik jest uprawniony w ramach systemów, o której mowa w ust. 1, obniża się w danym okresie premiowym o:
a) odsetek ustalony zgodnie z ust. 3, jeżeli nie przekracza on 10 %;
b) dwukrotność odsetka ustalonego zgodnie z ust. 3, jeżeli przekracza on 10%, ale nie przekracza 20 %.
Jeżeli procent ustalony zgodnie z ust. 3 przekracza 20 %, pomoc, do której rolnik byłby uprawniony na mocy art. 63 ust. 3, jest przedmiotem odmowy w odniesieniu do przedmiotowych systemów dla danego okresu premiowego.
Dyrektor OR ARiMR, stwierdził, że okoliczności niniejszej sprawy uzasadniały zmniejszenie kwoty płatności do krów za 2012 r. Efekty czynności wyjaśniających przeprowadzonych w niniejszej sprawie i sposób ich udokumentowania, pozwalały na uznanie, że strona jest uprawniona do uzyskania płatności PK za 2012 r. tylko do 6 spośród 8 wskazanych w załączniku do wniosku sztuk bydła. Płatność PK przysługuje do krów zgłoszonych do tych płatności, posiadanych przez stronę na dzień 31 maja 2012 r., mających w tym dniu co najmniej 3 lata oraz zatwierdzonych z punktu widzenia przepisów dot. zgłaszania zwierząt do rejestrów związanych z systemem identyfikacji i rejestracji zwierząt. W związku z powyższym stanem prawnym, a także stanem faktycznym analizowanej sprawy organ odwoławczy stwierdził, iż organ l instancji wydał prawidłową decyzję w zakresie pomniejszenia kwoty płatności do krów. Stwierdzone podczas kontroli na miejscu nieprawidłowości stanowiły naruszenie przedstawionych powyżej norm prawnych.
Niewystarczające w przypadku ubiegania się o płatności PK jest zadeklarowanie zwierząt spełniających na dzień 31 maja danego roku kryteria ustawowe w postaci gatunku, wieku i płci, ale konieczne jest także przestrzeganie przez rolnika wymogu, aby zwierzęta były prawidłowo oznakowane, a dane dotyczące tych zwierząt były aktualne zarówno w rejestrze przez niego prowadzonym, jak i w komputerowej bazie danych prowadzonej przez ARiMR. O tym czy dane zwierzę kwalifikuje się do ww. płatności przesądzają bowiem nie tylko przepisy krajowe, ale także unijne.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie S. T. wskazał, że stwierdzone w kontroli administracyjnej uchybienia dotyczyły 3 sztuk zwierząt:
1) [...] – terminowość,
2) [...] – błąd w kwalifikowaniu rasy,
3) [...] – błąd w kwalifikowaniu rasy.
W jego ocenie, Biuro Powiatowe ARiMR omyłkowo zakwalifikowało w decyzji o przyznaniu płatności sztukę bydła o numerze [...] jako błąd dotyczący przekroczenia siedmiodniowego terminu zgłoszenia zwierzęcia.
W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie i wskazując, że w przypadku dwóch sztuk bydła o numerach [...] i [...] doszło po stronie beneficjenta do nieterminowego zgłoszenia ich kupna, co uzasadniało pomniejszenie płatności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga, więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.
Zgodnie natomiast z art. 3 § 3 P.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, gdyż przeprowadzona w niniejszej sprawie, według wskazanych powyżej kryteriów, kontrola wydanych w niej rozstrzygnięć, wykazała, że doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, a w konsekwencji przez ich błędną wykładnię także i przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2013 r., poz. 267, zwanej dalej w skrócie k.p.a.) została wyrażona zasada praworządności (legalizmu).
Zasadę tę powtarza art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. jedn., Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm., obecnie t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 1164, zwanej dalej ustawą o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego), zobowiązując organ w postępowania dotyczących płatności bezpośrednich do stania na straży praworządności.
Bezspornym jest, że na podstawie przywołanego już art. 3 ust. 2 i 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, zostały wyłączone niektóre z zasad postępowania dowodowego wynikające z Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności zasady w zakresie rozkładu ciężaru dowodu co do zaistnienia określonych faktów.
W art. 3 ust. 3 ww. ustawy postanowiono, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Wskazać jednakże należy, że w tych samych przepisach ustawodawca zdecydował, że organy Agencji mają stać na straży praworządności, wyczerpująco rozpatrzeć cały materiał dowodowy oraz, na żądanie stron, udzielać im niezbędnych informacji i zapewnić czynny udziału w postępowaniu.
Zasadnie bowiem stwierdza WSA w Warszawie w wyroku z dnia 1 października 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 709/10; LEX nr 759395, że: "Dokonana w art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach modyfikacja zasad dowodzenia nie może być bowiem pojmowana jako niczym nieograniczony obowiązek strony prezentacji i oferowania dowodów potwierdzających jej twierdzenia. Oznacza ona zdaniem Sądu, że na Agencji istotnie nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów mających wspierać stanowisko strony, jednak w związku z jej twierdzeniami i zarzutami organy Agencji winny zgromadzić takie dowody, które pozwoliłyby na zweryfikowanie prawdziwości jej twierdzeń."
Obowiązek taki wynika wprost z art. 107 § 3 k.p.a., który to, na co już zwrócono uwagę, w żaden sposób nie został wyłączony postanowieniami art. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Przerzucenie ciężaru dowodu określonego faktu, w myśl art. 3 ust. 3 tej ustawy, na osobę, która z faktu tego wywodzi skutki prawne nie oznacza złagodzenia obowiązku przestrzegania przez organy Agencji zasady praworządności, w której mieści się również obowiązek oparcia rozstrzygnięcia na stanie faktycznym zgodnym z rzeczywistością.
Patrząc przez ten pryzmat na kontrolowane decyzje, stwierdzić należy, że decyzje te wymogom tym nie odpowiadają.
Nie ulega wątpliwości w świetle art. 7 ust. 2b ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, że rolnikowi, który w danym roku kalendarzowym spełnia warunki do przyznania płatności obszarowej i złożył wniosek o przyznanie tej płatności przysługuje wsparcie specjalne w formie, jak wskazano w pkt 2, płatności do samic gatunku bydło domowe (Bos taurus) jeżeli w dniu 31 maja danego roku posiada nie więcej niż 10 samic gatunku bydło domowe mających co najmniej 36 miesięcy życia.
Płatność ta przysługuje, jeżeli znajdują się one w dniu 31 maja danego roku w siedzibie stada położonej w rejonie wrażliwym pod względem gospodarczym lub środowiskowym, co potwierdza wpis do rejestru zwierząt gospodarczych oznakowanych na podstawie przepisów o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt.
W świetle art. 12 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (t. jedn., Dz. U. z 2008 r. Nr 204, poz. 1281 ze zm., zwanej dalej ustawą o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt) posiadacz zwierzęcia gospodarskiego zgłasza kierownikowi biura informacje określone w art. 7 ust. 1 tiret drugie rozporządzenia (WE) nr 1760/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 lipca 2000 r. ustanawiającego system identyfikacji i rejestracji bydła i dotyczącego etykietowania mięsa wołowego i produktów z mięsa wołowego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 820/97 (Dz. U. UE L 204 z 17 lipca 2000 r., s.1 z późn. zm., zwanego dalej rozporządzeniem (WE) nr 1760/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady) w terminie 7 dni w przypadku bydła, a więc informacje o wszelkich przemieszczeniach do gospodarstwa i z niego oraz wszelkich urodzeniach i śmierci zwierząt w gospodarstwie wraz z datami tych zdarzeń zgodnie z obowiązującą procedurą tj., na odpowiednim do tego formularzu lub drogą elektroniczną.
Posiadacz, jak stanowi art. 2 rozporządzenia (WE) nr 1760/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady, to osoba fizyczna lub prawna odpowiedzialna za zwierzęta na stałe lub tymczasowo, w tym także w czasie transportu oraz na runku.
Jak wynika z art. 3 ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt tworzy się System Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt, który obejmuje: 1) elementy, o których mowa w art. 3 rozporządzenia (WE) nr 1760/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady – w odniesieniu do bydła, 2) elementy, o których mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 21/2004 – w odniesieniu do owiec i kóz, 3 rejestr, znaki identyfikacyjne i rejestr świń, 4) elementy, o których mowa w art. 3 ust. 3 rozporządzenia nr 504/2008, 6) inne ewidencje oraz dokumentacje dotyczące zwierząt gospodarskich.
Bazy danych i rejestry o których mowa w art. 3 lit. b rozporządzenia (WE) nr 1760/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 3 ust. 1 lit. d rozporządzenia nr 21/2004 oraz w art. w art. 3 ust. 1 pkt 3 ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, tworzą rejestr zwierząt gospodarskich, który jak stano art. 4 ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, prowadzi Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
W myśl wskazanego art. 3 rozporządzenia (WE) nr 1760/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady system identyfikacji i rejestracji zwierząt obejmuje następujące elementy: a) kolczyki pozwalające na indywidualne identyfikowanie zwierząt, b) komputerowe bazy danych, c) paszporty zwierząt, d) indywidualne rejestry prowadzone dla każdego gospodarstwa.
Zgodnie z art. 7 tiret pierwsze rozporządzenia (WE) nr 1760/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady każdy posiadacz zwierząt jest zobowiązany do prowadzenia aktualnego rejestru, a po pełnym uruchomieniu komputerowej bazy danych, zgłaszania właściwym władzom wszelkich przemieszczeń do gospodarstwa i z niego oraz wszelkich urodzin i śmierci zwierząt w gospodarstwie, wraz z datami tych zdarzeń ( art. 7 tiret drugie ww. rozporządzenia).
Sankcją za niespełnienie tych wymogów jest m. in zmniejszenie lub wykluczenie z płatności, o czym mowa w art. 23 i 24 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, a także regulacje w tym względzie zostały zawarte w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r., ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego sytemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. UE L 316 z 30 listopada 2009 r., s. 65 z późn. zm., zwanym dalej rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1122/2009), w art. 63, 64 i 65.
Jak stanowi ust. 4 lit b art. 63 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 w przypadku, gdy stwierdzone nieprawidłowości dotyczą niepoprawnych wpisów do rejestru lub paszportów zwierząt, co w niniejszej sprawie organy zarzuciły skarżącemu, jak wynika z protokołu kontroli (k. 7 i następne), to przedmiotowe zwierzę uznaje się za zatwierdzone, w przypadku, gdy błędy takie wykryto przynajmniej w dwóch kontrolach w ciągu 24 miesięcy. W przypadkach pozostałych przedmiotowe zwierzęta uznaje się za niezatwierdzone po pierwszym stwierdzeniu niezgodności.
Skoro obowiązkiem rolnika ubiegającego się o płatności do zwierząt, jest zgłoszenie informacji o przemieszczeniach zwierząt, urodzinach i ich śmierci w określonym terminie, to wszelkie błędy w tym zakresie w rejestrze prowadzonym przez Agencję, niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy, muszą zostać wykazane przez Agencję, bądź przez podmioty wykonujące tego rodzaju kontrole w imieniu Agencji w dwóch kontrolach w ciągu 24 miesięcy. Tylko taka wykładnia wskazanego przepisu jest poprawna w ocenie Sądu, gdyż wykrycie pierwszego rodzaju nieprawidłowości co do informacji, które winny się znaleźć w rejestrze o przemieszczeniach zwierząt z i do gospodarstwa oraz urodzinach i śmierci zwierząt, jest swego rodzaju ostrzeżeniem dla rolnika o grożących mu konsekwencjach zmniejszenia lub nawet wykluczenia go z płatności, zwłaszcza, że tego rodzaju błędów nie może on naprawić.
Bezsprzecznie, jak wynika z art. 117 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 płatności w ramach systemów pomocy z tytułu bydła mogą być wypłacane jedynie w odniesieniu do zwierząt, które zostały odpowiednio zidentyfikowane oraz zarejestrowane zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1760/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego system identyfikacji i rejestracji bydła, a rolnicy składający wnioski w ramach określonych systemów pomocy powinni mieć w odpowiednim czasie dostęp do stosownych informacji.
Zaprezentowaną wykładnię ust. 4 lit b art. 63 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 wzmacniają regulacje rozporządzenia Komisji (WE) nr 1082/2003 z dnia 23 czerwca 2003 r. ustanawiającego szczegółowe zasady w celu wykonania rozporządzenia (WE) nr 1768/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady w zakresie minimalnego poziomu kontroli przeprowadzanych w ramach systemu identyfikacji i rejestracji bydła (Dz. U. UE L 156 z 23 czerwca 2000 r., s. 9 z późn. zm.). Wynika z nich, że właściwy organ prowadzi coroczne kontrole w 3% gospodarstw (art. 2 ww. rozporządzenia, a jeżeli te kontrole ujawnią znaczny stopień niezgodności z rozporządzeniem (WE) nr 1760/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady, w następnym rocznym okresie kontroli minimalny poziom kontroli może zostać zwiększony (art. 2 ust. 2 ww. rozporządzenia).
Organy Agencji nie mogą zatem w procesie interpretacji prawa wspólnotowego, tak jak i krajowego, poprzestawać tylko na wykładni językowej, lecz uwzględniać powinny inne metody wykładni, w tym wykładnię celowościową i systemową. Skoro w systemie regulacji związanych z identyfikacją i rejestracją bydła jest akt prawny w randze rozporządzenia, ustanawiający minimalne wymogi co do kontroli przeprowadzanych w tym zakresie, to organy Agencji nie mogą go pomijać, lecz są zobowiązane stosować to rozporządzenie wprost, gdyż wiąże ono w całości, podobnie jak inne rozporządzenia prawodawcy unijnego.
Ponadto wskazać należy, że treść przepisu art. 63 ust. 4 lit b in fine rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, stanowiącego, że: "We wszystkich pozostałych przypadkach przedmiotowe zwierzęta uznaje się za niezatwierdzone po pierwszym stwierdzeniu niezgodności" dotyczyć więc może tylko i wyłącznie innych niż nieprawidłowości w rejestrze zwierząt gospodarskich. Zapis natomiast, że przepisy art. 21 stosuje się odpowiednio do wpisów i zgłoszeń do sytemu identyfikacji i rejestracji bydła ograniczony jest do przypadków "oczywistych błędów", a więc wykrywalnych "na pierwszy rzut oka" błędów pisarskich, czy rachunkowych w zgłoszeniach.
Nie jest zatem, zdaniem Sądu, właściwa taka wykładnia dokonana przez orzekające organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacja Rolnictwa, że skoro błędy tego rodzaju znalazły swój wyraz w ustaleniach dwóch kontroli niezależnie od tego przez jakie podmioty dokonywanych, to organy Agencji mogą już zastosować sankcje przewidziane regulacjami prawa wspólnotowego.
Stanowisko organów zaprezentowane w uzasadnieniach kontrolowanych rozstrzygnięć jest zatem nieprawidłowe, a u podstaw jego legła niewłaściwa wykładnia przepisu ust. 4 lit b art. 63 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009., w konsekwencji także doszło do błędnych ustaleń okoliczności istotnych dla treści rozstrzygnięcia, a więc naruszenia art. 7 k.p.a., wyrażającego zasadę praworządności i 107 § 3 k.p.a., zobowiązującego organ, by uzasadnienie podjętego przez niego rozstrzygnięcia obejmowało część faktyczną i prawną, w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy w tym konkretnym przypadku. Nie można bowiem zgodzić się, że druga kontrola weterynaryjna, nawet jeżeli w pewnym zakresie pokrywa się z kontrolą dokonywaną przez organy Agencji, co do wpisów w rejestrze może być uznana za drugą kontrolę dokonaną w ciągu 24 miesięcy w rozumieniu art. 63 ust. 4 lit. b ww. rozporządzenia. Twierdzenie takie jest argumentum ad absurdum, zwłaszcza, że w tym wypadku przedział czasowy dzielący obie kontrole był krótki. To, że ustawodawca unijny stworzył pewne instrumenty umożliwiające eliminację tych spośród rolników, którzy nadużywają dofinasowania prowadzonej działalności rolniczej w formie przewidzianej ustawodawstwem unijnym i krajowym płatności, nie jest jeszcze wystarczającym argumentem przemawiającym za nałożeniem na nich sankcji. Organy Agencji mogą z tego skorzystać, ale tylko wtedy, jak już wyżej podkreślono, gdy wykażą błędy w sposób, w jaki przewiduje to rozporządzenie wspólnotowe, tj., gdy dwukrotnie przeprowadzone kontrole organów Agencji w ciągu 24 miesięcy ujawnią nieprawidłowości związane z wpisami do rejestru zwierząt gospodarskich.
Biorąc zatem pod uwagę przedstawione powyżej rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku.
Treść art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zobowiązywała Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie do orzeczenia, jak w punkcie II sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło