II FZ 465/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, , , po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. K., M. K., H. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lutego 2014 r. sygn. akt III SA/Wa 2639/13 w sprawie ze skargi R. K., M. K., H.P. na decyzję Rady Miasta Stołecznego W. z dnia 7 marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie skargi na uchwałę rady miasta w sprawie opłat za odbiór odpadów komunalnych postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 19 lutego 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 2639/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania w sprawie ze skargi R. K., M. K. oraz H. P. (dalej: skarżący), w imieniu których występuje Stowarzyszenie Interesu Społecznego "W." z siedzibą w W. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji podał, że pismem z dnia 27 maja 2013 r. skarżący, w imieniu których występuje Stowarzyszenie Interesu Społecznego "W." z siedzibą w W. wnieśli skargę na uchwałę Rady Miasta Stołecznego W. z dnia 7 marca 2013 r. w przedmiocie opłat za odbiór odpadów komunalnych. Następnie Stowarzyszenie wniosło w imieniu M. K. o przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF, w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania oraz nadesłania dodatkowych dokumentów dotyczących sytuacji finansowej skarżącej, Stowarzyszenie odesłało niewypełniony formularz PPF, wskazując iż nie składało wniosku o przyznanie prawa pomocy w imieniu osoby fizycznej lecz jako osoba prawna reprezentująca osoby fizyczne w niniejszym postępowaniu. Z uwagi na powyższe referendarz sądowy pozostawił zarządzeniem wniosek M. K. o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Stowarzyszenie wniosło w imieniu M. K. sprzeciw od wyżej wymienionego zarządzenia, wskazując, że M. K. nie zwracała się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, zaś wniosek taki Stowarzyszenie złożyło w imieniu własnym jako osoba prawna reprezentująca osoby fizyczne. Sąd I instancji, biorąc pod uwagę powyższe okoliczności sprawy, wobec nie wykonania przez skarżącą wezwania referendarza sądowego, pozostawił wniosek skarżącej bez rozpoznania stosownie do treści art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. W zażaleniu na powyższe postanowienie wskazano, że wniosek o przyznanie prawa pomocy złożyło Stowarzyszenie Interesu Społecznego "W." jako osoba prawna reprezentująca trzy osoby fizyczne. Zdaniem Stowarzyszenia bowiem postępowanie dotyczy skargi osoby prawnej reprezentującej osoby fizyczne, a nie skargi osób fizycznych reprezentowanych przez Stowarzyszenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Może być przyznane jeśli strona wykaże niezdolność do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Następuje wtedy, kiedy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie lub rodziny. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, na pełną aprobatę zasługuje ocena stanu faktycznego dokonana przez Sąd I instancji w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny miał obowiązek wszechstronnie i wyczerpująco odnieść się do materiału dowodowego zebranego w sprawie, co też uczynił. NSA zgadza się i w pełni popiera stanowisko sądu I instancji, że na skutek niezastosowania się do wezwania referendarza sądowego i nie złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, oraz dodatkowych dokumentów, Sąd pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, co wynika bezpośrednio z art. 257 p.p.s.a. W tej sytuacji Sąd I instancji nie mógł postąpić inaczej. W odniesieniu do stanowiska Stowarzyszenia Interesu Społecznego "W." reprezentującego w niniejszej sprawie M. K., zgodnie z którym wniesiona w przedmiotowej sprawie skarga dotyczy osoby prawnej reprezentującej osoby fizyczne, nie zaś osób fizycznych reprezentowanych przez powyższe Stowarzyszenie, wobec czego wniosek o przyznanie prawa pomocy składany był w imieniu Stowarzyszenia reprezentującego osoby fizyczne, nie zaś przez osoby fizyczne reprezentowane przez to Stowarzyszenie, tutejszy sąd wskazał na pogląd, który jak najbardziej podziela i aprobuje, wyrażony w uzasadnieniu postanowienia NSA z dnia 10 października 2013 r., sygn. akt II FZ 753/13. Postanowienie to zostało wydane na skutek rozpoznania zażalenia M. K. na zarządzenie w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu od skargi, w przypadku, gdy skarżący posiadają podobne (lecz nie wspólne) uprawnienia związane z przedmiotem postępowania, a skargę wnoszą w jednym piśmie, to zgodnie z art. 51 p.p.s.a., takie współuczestnictwo kilku skarżących nie zmienia faktu, iż jest to tylko formalne połączenie pism kilku podmiotów posiadających własne prawa i obowiązki, którzy mogli wszcząć postępowanie sądowe odrębnymi skargami. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skorzystanie z formy współuczestnictwa w sytuacji wskazanej art. 51 p.p.s.a. jest tylko uprawnieniem strony, z którego nie musi ona skorzystać. Natomiast w niniejszej sprawie skarżący wnieśli kilka skarg, które tylko formalnie połączono jednym pismem, przy jednoczesnym reprezentowaniu przez to samo Stowarzyszenie. Nie oznacza to jednak, że jest to jedna skarga. Należy zatem przyjąć, iż jest to połączenie skarg w jednym piśmie, o czym stanowi art. 57 § 2 p.p.s.a. Z tego względu w opinii Naczelnego Sądu Administracyjnego należy uznać, że postępowanie sądowe w tej sprawie zostało zainicjowane na skutek skargi złożonej wspólnie przez trzech skarżących, tj. R. K., H. P. i M. K. reprezentowanych przez to samo Stowarzyszenie. Wobec tego nie można uznać, że uprawnienia lub obowiązki związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne, a ich współuczestnictwo ma charakter materialny. Zauważyć należy, iż każdy ze skarżących posiada inną odrębną legitymację do zaskarżenia przedmiotowej uchwały wynikającą z zamieszkania w tej samej gminie. Oznacza to, że uprawnienia lub obowiązki skarżących związane z przedmiotem zaskarżenia nie są wspólne, zaś ich współuczestnictwo w tej sprawie ma charakter formalny. Reasumując należy stwierdzić, że na pełną aprobatę zasługuje ocena stanu faktycznego przeprowadzona przez Sąd I instancji. Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.