I OW 263/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Monika Nowicka, Sędzia NSA Irena Kamińska, Sędzia del. WSA Iwona Kosińska (spr.), Protokolant starszy asystent sędziego Wojciech Latocha, po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta Ś. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta Ś. a Wójtem Gminy T. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy ponoszenia wydatków przez gminę w związku z umieszczeniem i wychowaniem dziecka umieszczonego w pieczy zastępczej postanawia: 1) wniosek odrzucić, 2) zwrócić Burmistrzowi Miasta Ś. ze środków Naczelnego Sądu Administracyjnego kwotę 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu od wniosku. Wnioskiem z dnia 14 października 2013 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś., działając z upoważnienia Burmistrza Miasta Ś. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta Ś. a Wójtem Gminy T. przez wskazanie organu właściwego do ponoszenia wydatków na utrzymanie i wychowanie dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że pismem z dnia [...] września 2013 r. Wójt Gminy T. na podstawie art. 65 kpa przekazał do Urzędu Miejskiego w Ś. do rozpatrzenia wniosek Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w B. o ponoszenie przez gminę wydatków na utrzymanie dziecka J. O. umieszczonego w pieczy zastępczej. W uzasadnieniu powyższego pisma Wójt Gminy T. wskazał, że nie jest właściwy do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku, ponieważ miejscem zamieszkania małoletniego J. O. jest oś. S., Ś. Po wpłynięciu przedmiotowego wniosku Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Ś. przeprowadził postępowanie wyjaśniające i ustalił, że M. O. - matka małoletniego J. O. jest zameldowana wraz z dzieckiem na pobyt stały w T. W latach 2001-2010 mieszkała wraz z mężem oraz dwójką dzieci w T. W marcu 2011 r. R. O. przyjechał do Ś. z dwójką dzieci i zamieszkał w mieszkaniu brata. Podawał wówczas, że wyjechał z T., ponieważ żona zamieszkała z przyjacielem. M. O. urodziła [...] lipca 2012 r. syna J. Przebywała wówczas w Domu Samotnej Matki w T. W czerwcu 2013 r. M. O. przyjechała z synem do Ś. Jak podała w oświadczeniu, chciała nawiązać kontakt z pozostałą dwójką dzieci przebywających w placówce opiekuńczo-wychowawczej, które okres wakacji miały spędzić z ojcem. W dniu [...] sierpnia 2013 r. M. O. zgłosiła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. podając, że zamierza wracać do T., ubiegać się o lokal mieszkalny, uregulować sprawy związane z ustaleniem ojcostwa i rozwodem, ponieważ R. O., jak podała, nie jest ojcem małoletniego J. M. O. wróciła do T., gdzie zamieszkała u znajomej. Postanowieniem Sądu Rejonowego w B. po rozpoznaniu sprawy z wniosku Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. w dniu [...] września 2013 r. małoletni J. został umieszczony w pieczy zastępczej. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. przywołał treść art. 101 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182, ze zm.) oraz art. 191 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. Nr 149, poz. 887, ze zm.) i wyjaśnił, że ponieważ ostatnim stałym miejscem zameldowania i zamieszkania M. O. jest gmina T., gminą właściwą do pokrywania odpłatności jest ta gmina. W odpowiedzi na powyższy wniosek Wójt Gminy T. stwierdził, że M. O. jest zameldowana w T., jednak w nieistniejącym od 2006 r. domu. Dziecko zgodnie z prawem zostało zameldowane w miejscu zameldowania matki. Obecnie małoletni J. w związku z pobytem w rodzinie zastępczej posiada zameldowanie czasowe w B. Natomiast M. O. od czerwca 2012 r. nie mieszka na terenie Gminy T. Wskazał ponadto, że w dniu [...] czerwca 2013 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. wpłynęło pismo z Domu Samotnych Matek z Dziećmi M. informujące o tym, że przebywająca w nim dotąd M. O. wraz z dzieckiem w dniu [...] czerwca 2013 r. opuściła Dom podając jako adres docelowy adres swojego męża oś. S., Ś. Zgodnie z oświadczeniem złożonym przez M. O. wyjechała ona do Ś. do męża z zamiarem stałego pobytu. Klientka nie powróciła do Ośrodka i nie poinformowała o przyczynie swojej nieobecności. W Ś, pod adresem oś. S. zamieszkiwała minimum w okresie od [...] czerwca 2013 r. do [...] sierpnia 2013 r. Zgodnie z oświadczeniem M. O. po około 2 miesiącach nie była w stanie dalej mieszkać z mężem. Zgłosiła się ona do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Ś. z prośbą o pomoc, gdzie została jej udzielona pomoc w postaci zasiłku celowego na dojazd do T. i talony na obiady dla dzieci. Po przyjeździe do T. zatrzymała się u znajomej, na okres 8 dni. W Ś. tworząc rodzinę z R. O. mieli zamiar odzyskać dzieci, złożyli wniosek do tamtejszego Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o wypłacenie zapomogi z tytułu urodzenia dziecka J O. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej Ś. rozpatrzył powyższy wniosek i wydał decyzję administracyjną w tej sprawie. W dniu [...] sierpnia 2013 r. M. O. zgłosiła się wraz z dzieckiem do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej T. informując, że nie ma gdzie się podziać, bo u koleżanki, do której przyjechała ze Ś., nie może dłużej przebywać. Z uwagi na fakt, że po sprawdzeniu okazało się, że żadna z okolicznych placówek zapewniających nocleg nie dysponuje wolnymi miejscami i nie przyjmie matki z dzieckiem M. O. zabezpieczono miejsce pobytu w M. gmina N., gdzie przebywała wraz z dzieckiem do chwili odebrania jej dziecka. Wójt Gminy T. podkreślił, że M. O. nie ma w T. żadnej rodziny ani nikogo, kto umożliwiłby jej zamieszkanie u siebie w domu, a warunki mieszkaniowe miała zapewnione tylko w Ś. u męża. W dniu [...] września 2013 r. w celu ochrony życia i zdrowia małoletniego został wystosowany do Sądu w B. wniosek o wydanie zarządzeń opiekuńczych poprzez umieszczenie małoletniego J. w placówce systemu pieczy zastępczej w trybie natychmiastowym. Postanowienie o umieszczeniu małoletniego w rodzinnej formie pieczy zastępczej zapadło w dniu [...] września 2013 r., a zostało wykonane w dniu [...] września 2013 r. Zdaniem Wójta Gminy T. art. 191 ust. 1 pkt 1 ustawy o wpieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, powołany przez Burmistrza Miasta Ś., nie ma w sprawie zastosowania, ponieważ T. jest miejscowością na prawach gminy, ma tu natomiast zastosowanie art. 191 ust. 9 wskazanej ustawy. Zgodnie bowiem z tym przepisem w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej albo w rodzinnym domu dziecka gmina właściwa ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem go po raz pierwszy w pieczy zastępczej ponosi odpowiednio wydatki, o których mowa w ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez pojęcie sporu o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia danej sprawy albo gdy każdy z organów uważa, że nie jest właściwy do załatwienia sprawy. Spór o właściwość zachodzi tylko przy rozstrzyganiu sprawy indywidualnej przez organy administracji, która to sprawa musi podlegać załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 1995 r. sygn. akt I SA 40/95, ONSA 1995/3 poz. 148). Natomiast w niniejszej sprawie Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Ś., działając z upoważnienia Burmistrza Miasta Ś., zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta Ś. a Wójtem Gminy T. przez wskazanie organu właściwego do ponoszenia wydatków na utrzymanie i wychowanie dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej. Zagadnienie dotyczące zwrotu wydatków na utrzymanie i wychowanie dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej uregulowane zostało przez ustawodawcę w art. 191 ust. 9 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. Nr 149, poz. 887, ze zm.). Z treści tego przepisu wynika, że w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej albo w rodzinnym domu dziecka gmina właściwa ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem go po raz pierwszy w pieczy zastępczej ponosi odpowiednio wydatki, o których mowa w ust. 1 pkt 1 tego przepisu, w wysokości: 1) 10% wydatków na opiekę i wychowanie dziecka - w pierwszym roku pobytu dziecka w pieczy zastępczej, 2) 30% wydatków na opiekę i wychowanie dziecka - w drugim roku pobytu dziecka w pieczy zastępczej, 3) 50% wydatków na opiekę i wychowanie dziecka - w trzecim roku i następnych latach pobytu dziecka w pieczy zastępczej. Przepisy ust. 2-4 art. 191 powołanej ustawy stosuje się odpowiednio. Z powołanego przepisu nie wynika, aby zwrot wydatków na utrzymanie i wychowanie dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej podlegał rozstrzygnięciu w formie decyzji administracyjnej. Przepis ten nie odnosi się do organów, lecz do samych gmin, zatem do osób prawnych i dlatego spór o zwrot wydatków na utrzymanie i wychowanie dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej nie ma administracyjnego charakteru, lecz stanowi sprawę cywilną w rozumieniu ust. 1 kpc (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lutego 2007 r. sygn. akt I OW 73/06, publ. https://cbois.nsa.gov.pl). Skoro rozliczenia między gminami następujące na podstawie art. 191 ust. 9 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej nie są załatwiane w formie decyzji administracyjnej, to tym samym nie można mówić o istnieniu sporu o właściwość w rozumieniu art. 22 § 1 kpa. Z tego względu wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość jest w niniejszej sprawie niedopuszczalny. Na marginesie jedynie wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 191 ust. 9 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej w sprawie zwrotu wydatków na utrzymanie i wychowanie dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej stosuje się odpowiednio przepisy ust. 2-4 tego artykułu. Oznacza to (zgodnie z ust. 2), że jeżeli nie można ustalić gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania dziecka, właściwa do ponoszenia wydatków jest gmina miejsca jego ostatniego zameldowania na pobyt stały, którą w rozpatrywanej sprawie jest niewątpliwie gmina T. Fakt, że zameldowanie matki z dzieckiem dotyczy nieistniejącego od 2006 r. domu, w ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego nie posiada żadnej doniosłości prawnej w rozpatrywanej sprawie. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w związku z art. 15 § 2, art. 64 § 3 i art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) orzekł jak w sentencji. O zwrocie całego uiszczonego wpisu sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w związku z art. 64 § 3 powołanej wyżej ustawy