III SA/Kr 807/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Halina Jakubiec (spr.) WSA Barbara Pasternak Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2014 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w K na decyzję Komisji Odwoławczej Rady Narodowego Centrum Nauki z dnia 10 kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania środków finansowych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji a także decyzję Komisji Odwoławczej Rady Narodowego Centrum Nauki z dnia [...] 2012r., nr [...], II. zasądza od Komisji Odwoławczej Rady Narodowego Centrum Nauki na rzecz strony skarżącej kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 10 kwietnia 2013 r. Nr [...] Komisja Odwoławcza Rady Narodowej Centrum Nauki odmówiła przyznania A sp. z o.o. w K środków finansowych na realizację projektu badawczego pt. "[...]". W podstawie prawnej decyzji wskazany został art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki (Dz. U. nr 96, poz. 617 z późn. zm.). Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym. Decyzją z dnia [...] 2011 r. Nr [...] Dyrektor Narodowego Centrum Nauki odmówił przyznania A w K środków finansowych na realizację projektu badawczego pt. "[...]". W uzasadnieniu swojej decyzji organ l instancji wskazał, iż wniosek został złożony do konkursu nr 1 organizowanego przez Narodowe Centrum Nauki w ramach finansowania badań podstawowych. Organ l instancji stwierdził, iż wniosek spełniał wymagania formalne i został poddany ocenie merytorycznej przez Zespół Ekspertów. W wyniku oceny dokonanej na podstawie kryteriów wskazanych w Regulaminie przyznawania środków na realizację zadań finansowanych przez Narodowe Centrum Nauki w zakresie projektów badawczych, przedmiotowy projekt badawczy nie został jednak zakwalifikowany do drugiego etapu oceny merytorycznej. Po rozpatrzeniu odwołania A, Komisja Odwoławcza Rady Narodowej Centrum Nauki decyzją z dnia [...] 2012 r. Nr [...] uchyliła powyższą decyzję Dyrektora Narodowego Centrum Nauki i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. Komisja Odwoławcza Rady Narodowego Centrum Nauki uznała, że decyzja Dyrektora Narodowego Centrum Nauki została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a mianowicie § 4 ust. 3 trybu sporządzania ocen wniosków przez Zespoły Ekspertów, wprowadzonego zarządzeniem Dyrektora Narodowego Centrum Nauki nr [...] z dnia 1 czerwca 2011 r. (zwanego dalej trybem oceny), z uwagi na brak przeprowadzonej przez Zespół Ekspertów oceny w trybie kolegialnym. Zdaniem Komisji, trudno za taką uznać obliczoną na spotkaniu panelowym średnią arytmetyczną z dokonanych przez dwóch członków Zespołu Ekspertów indywidualnych ocen. Komisja wskazała, że Zespół Ekspertów podczas oceny wniosków o finansowanie projektów badawczych jest w pełni autonomiczny i nie jest związany ocenami indywidualnymi, które stanowią jedynie punkt wyjścia do dyskusji. W związku z powyższym nie można, zdaniem Komisji, uznać za rzetelną ocenę obliczenie średniej z dwóch wzajemnie się wykluczających indywidualnych ocen. Komisja stwierdziła, że wzajemna sprzeczność tych ocen przejawia się zarówno w przyznanej wnioskowi liczbie punktów, jak i w ocenie każdego istotnego dla oceny wniosku kryterium (ocena dorobku naukowego kierownika projektu, zespołu wykonawców, poziom wnioskowanych do finansowania badań etc.). W aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek śladu dyskusji i uzasadnienia takiej właśnie oceny wniosku dokonanej przez Zespół Ekspertów. Komisja wyjaśniła, że na l etapie oceny merytorycznej tryb oceny wymaga uzyskania dwóch niezależnych ocen indywidualnych właśnie ze względu na potrzebę dysponowania podczas spotkania panelowego w miarę szerokim materiałem pod ostateczną dyskusję. W opinii Komisji, tak sprzeczne dwie oceny wymagają szczegółowego omówienia wniosku i uzasadnienia rzeczywistych mocnych i słabych stron wnioskowanego projektu. Komisja Odwoławcza nakazała by w ramach ponownego postępowania Dyrektor Narodowego Centrum Nauki wyjaśnił jaka jest rzeczywista wartość przedmiotowego wniosku w oparciu o dwie dokonane dotychczas indywidualne oceny i w miarę potrzeby zlecenie oceny wniosku przez dodatkowego zewnętrznego eksperta na okoliczność wyjaśnienia rozbieżności między ocenami indywidualnymi. W wyniku ponownego rozpoznania Dyrektor Narodowego Centrum Nauki decyzją z dnia [...] 2012 r. Nr [...], powołując się na przepis art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki (Dz. U. nr 96, poz. 617 z późn. zm.), ponownie odmówił przyznania A w K środków finansowych na realizację projektu badawczego pt. "[...]". W uzasadnieniu podjętej decyzji organ l instancji wskazał, iż podczas ponownej oceny przedmiotowego wniosku uznano, że dorobek kierownika projektu jest wprawdzie znaczący, jednakże w ostatnich latach wskazuje na niską aktywność naukową, gdyż wśród prac, które mają wysoki impact factor tylko jedna powstała w ciągu ostatnich 10 lat (2003 r.) a ogromna większość pochodzi z lat 80-tych. Także spadła częstotliwość, z jaką cytowane są prace wnioskodawcy. Znacząca część wniosku ma charakter pozamerytoryczny - wnioskodawca zamiast opisać metodykę planowanych badań odsyła do swoich publikacji, przedstawiając polemikę z edytorami, którzy nie przyjęli jego prac do publikacji. Nadto Komisja Nauk Ścisłych i Technicznych Rady Narodowego Centrum Nauki po zapoznaniu się z aktami sprawy oraz przedłożonymi ocenami i wynikami przeprowadzonej dyskusji, zdecydowała nie rekomendować przedmiotowego wniosku do finansowania. Organ wyjaśnił także, iż z uwagi na fakt, że wniosek był ponownie rozpatrywany, nie było możliwości jego oceny w trybie konkursowym, jaki przewidziany jest do oceny wniosków, zgodnie z obowiązującym Regulaminem przyznawania środków na realizację zadań finansowanych przez Narodowe Centrum Nauki w zakresie projektów badawczych oraz staży po uzyskaniu stopnia naukowego doktora. Wniosek był oceniony przez eksperta a następnie skierowany do zaopiniowania przez właściwą z uwagi na treść wniosku Komisję Rady NCN, tj. Komisję Nauk Ścisłych i Technicznych. Od powyższej decyzji Dyrektora Narodowego Centrum Nauki wniesione zostało przez A odwołanie, w którym zarzucono, że organ l instancji nie wywiązał się z nałożonego na niego przez Komisję Odwoławczą Rady Narodowej Centrum Nauki w decyzji z dnia [...] 2012 r. Nr [...] obowiązku ustalenia rzeczywistej wartości wniosku w oparciu o dwie dokonane dotychczas oceny i w miarę potrzeby zlecenie oceny wniosku przez dodatkowego zewnętrznego eksperta na okoliczność wyjaśnienia rozbieżności między ocenami indywidualnymi. Podniesiono, iż w uzasadnieniu decyzji organ l instancji zamiast merytorycznego uzasadnienia skoncentrował się na ocenie aktywności naukowej kierownika projektu w ostatnich latach. Strona skarżąca, A zarzuciła również, iż grono ekspertów zatrudnianych i opłacanych przez Narodowe Centrum Nauki nie jest w stanie dokonać rzeczywistej wartości naukowej wniosku i udzielić odpowiedzi na konkretne naukowe pytania. Na koniec podniesiony został przez stronę skarżącą zarzut dotyczący przekroczenia terminu załatwienia odwołania, gdyż zgodnie z treścią art. 33 ust. 3 ustawy o Narodowym Centrum Nauki, procedura odwoławcza w niniejszej sprawie powinna była zakończyć się do dnia 28 listopada 2012 r., a przeciągnęła się do 15 grudnia 2012 r. Po rozpoznaniu odwołania, Komisja Odwoławcza Rady Narodowego Centrum Nauki wydała opisaną na wstępie decyzję. Komisja Odwoławcza Rady NCN uznała, że decyzja organu l instancji została oparta wyłącznie na przesłankach merytorycznych. Wskazano w niej jednoznacznie, że decydujący wpływ na końcową ocenę wniosku miała ocena dorobku naukowego kierownika projektu oraz ocena merytoryczna wniosku, tj. poziom naukowy badań, nowatorstwo oraz wpływ realizacji projektu na rozwój dyscypliny naukowej. Wskazano, że dorobek Kierownika projektu jest istotny choć najważniejsze prace naukowe zostały opublikowane wiele lat przed złożeniem przedmiotowego wniosku. Fakt, że znacząca część wniosku, dotyczy kwestii pozamerytorycznych również miała wpływ na końcową ocenę wniosku. Organ II instancji podkreślił, że eksperci podczas oceny merytorycznej, oceniają projekt wyłącznie na podstawie informacji zawartych we wniosku, toteż nie można uznać za wystarczającego argumentu, że publikacje kierownika projektu zawierają wystarczająco rozwinięty opis teoretyczny zaproponowanych badań, gdyż powinien on być zamieszczony we wniosku. Organ II instancji dodał, że eksperci Narodowego Centrum Nauki, podczas oceny wniosków oceniają je zgodnie z kryteriami ustalonymi przez Radę Narodowego Centrum Nauki w "Regulaminie", a nie na podstawie pytań złożonych przez wnioskodawcę. Ponadto końcowa ocena wniosku dokonywana jest na tle innych złożonych do konkursu wniosków. Organ II instancji stwierdził, iż wbrew twierdzeniom odwołującego się, postępowanie odwoławcze zostało zakończone w terminie. Odwołanie wpłynęło bowiem do Narodowego Centrum Nauki 28 grudnia 2011 r. a decyzja Komisji Odwoławczej została wydana [...] 2012 r., czyli z zachowaniem ustawowego terminu. Zdaniem organu II instancji, odwołujący się błędnie interpretuje ponowną ocenę wniosku z postępowaniem odwoławczym. Natomiast ponowna ocena wniosku trwająca około 8 miesięcy spowodowana była koniecznością znalezienia właściwych ekspertów, którzy nie byli w żaden sposób zaangażowani w ocenę przedmiotowego wniosku na wcześniejszych jego etapach. W związku z powyższym, w ocenie Komisji Odwoławczej Rady NCN, brak jest podstaw do postawienia zarzutu bezczynności organowi administracyjnemu l instancji. Zdaniem organu II instancji z uwagi na brak uchybień formalnych w postępowaniu administracyjnym, stanowisko Zespołu Ekspertów było dla Dyrektora Narodowego Centrum Nauki wiążące, ponieważ to Zespołowi Ekspertów prawodawca przyznał prawo do oceny i kwalifikacji projektów badawczych, dlatego nie mógł on wbrew temu stanowisku przyznać wnioskodawcy środków finansowych na realizację tego projektu badawczego. Podsumowując Komisja Odwoławcza Rady Narodowego Centrum Nauki stwierdziła, że nie dopatrzyła się uchybień w procedurze konkursowej prowadzonej przez organ l instancji, a w konsekwencji brak jest podstaw do przyznania środków na realizację przedmiotowego projektu badawczego. W skardze na powyższą decyzję Komisji Odwoławczej Rady Narodowego Centrum Nauki A w K zarzuciło organowi II instancji naruszenie art. 33 pkt 3 ustawy o Narodowym Centrum Nauki, poprzez nie podjęcie prawidłowej decyzji w postaci przyznania lub odmowy przyznania finansowania w terminie 3 miesięcy od daty złożenia odwołania, tj. do dnia 28 marca 2012 r. (odwołanie złożono 28 grudnia 2011 r.). Zdaniem strony skarżącej, procedura odwoławcza w Narodowym Centrum Nauki trwała od 28 grudnia 2011 r. do 15 grudnia 2012 r., czyli prawie 12 miesięcy zamiast ustawowo wymaganych 3 miesięcy. Strona skarżąca podniosła również, iż właściwą stroną postępowania jest Narodowe Centrum Nauki reprezentowane przez Dyrektora, a nie Komisja Odwoławcza. Zdaniem strony skarżącej, argument organu o pozamerytorycznym charakterze części wniosku jest chybiony, a zgłoszony projekt badawczy jest nowatorski z uwagi na istniejącą kontrowersję naukową w tym przedmiocie. Ponadto strona skarżąca wniosła o zobowiązanie Dyrektora NCN do: 1) objęcia ochroną prawną własności intelektualnej strony skarżącej i prof. R. J. Radwańskiego naruszonej przez część uzasadnienia oceny eksperta (pkt 2 skargi); 2) spowodowania udzielenia odpowiedzi na merytoryczne naukowe pytania (15 pytań po angielsku), które były zawarte w pierwotnym wniosku z dnia 19 czerwca 2011 r., a ksero tej strony z pytaniami znajduje się w załączniku do odwołania z dnia 2 stycznia 2013 r. (pkt 3 skargi); 1) spowodowania udzielenia odpowiedzi na 4 pytania zawarte w piśmie z dnia 4 kwietnia 2012 r. (pkt 4 skargi); 4) stworzenia warunków do przeprowadzenia sporu naukowego pomiędzy prof. R. J. R. a ekspertami NCN ze wskazanych w skardze branż (pkt 5 skargi), 5) w pkt 6 wniosła o ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia ze zwróceniem uwagi Dyrektorowi NCN na dokładne badanie wniosków projektowych określanych, jako nowatorskie w skali międzynarodowej oraz takie, w których zwrócono uwagę, na istnienie kontrowersji naukowej w danym przedmiocie. W odpowiedzi na skargę Komisja Odwoławcza Rady Narodowego Centrum Nauki podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosła o oddalenie skargi. Z kolei w odpowiedzi na wnioski wymienione w pkt 2-5 skargi organ II instancji stwierdził, że nie należą one do zadań NCN, o których mowa w art. 20 i art. 33 ust. 1 ustawy o N.C.N. Stąd brak kompetencji Dyrektora NCN do ich przeprowadzenia. Za bezzasadny organ II instancji uznał wniosek zawarty w pkt 6 skargi. Odnośnie zarzutu, że właściwą stroną postępowania w tej sprawie powinno być Narodowe Centrum Nauki reprezentowane przez Dyrektora NCN, organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 33 ust. 2 i 3 ustawy o NCN Komisja Odwoławcza jest podmiotem powołanym do wydawania decyzji w II instancji, co w świetle art. 32 i art. 34 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r. t.j. poz. 270 ze zm ) dalej p.p.s.a. przemawia za prawidłowym wskazaniem organu w odpowiedzi na skargę. Przekazanie Sądowi akt sprawy z zakrytymi nazwiskami i imionami ekspertów, zdaniem organu, jest konsekwencją art. 15 ust. 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki (Dz. U. nr 96, poz. 615 z późn. zm.), który nakazuje NCN nieudostępnianie wnioskodawcom danych recenzentów i ekspertów oceniających wniosek. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie. Zarazem przepis art. 3 w § 3 stanowi, że sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki przewidziane w tych ustawach. Takim przepisem szczególnym jest - zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego - przepis art. 33 ust. 4 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki ( dalej ustawa o N.C.N.), którym kognicji sądu administracyjnego, poddano skargi na decyzję Komisji Odwoławczej Rady Narodowego Centrum Nauki, wydane w trybie ust. 3 tego artykułu. Zgodnie z przepisami art. 33 ust. 2 i 3 Komisja Odwoławcza Rady NCN rozpoznając odwołanie od decyzji Dyrektora NCN w przedmiocie odmowy przyznania środków, podejmuje decyzję w przedmiocie przyznania lub odmowy przyznania środków finansowych, nie później niż w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia odwołania. Jest to zarazem przepis szczególny względem art. 138 § 1 i 2 k.p.a. W myśl przepisu art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych z dnia 25 lipca 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepisy powołanej ustawy o Narodowym Centrum Nauki (dalej ustawa o N.C.N.) nie wskazują innego kryterium kontroli zaskarżonej decyzji Komisji Odwoławczej Rady NCN niż zgodność z prawem. Z tych względów tylko kryterium zgodności z prawem stosownie do art. 3 § 3 p.p.s.a., stanowi wzorzec kontroli zaskarżonego aktu. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sprawując tę kontrolę Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Podkreślenie tych zasad kontroli zaskarżonej decyzji jest szczególnie uzasadnione wobec oczekiwań skarżącego, że przedmiotem oceny na płaszczyźnie zgodności z prawem będzie także kontrola zasadności ocen przyjętych przez ekspertów w odniesieniu do wniosku skarżącego. Oczekiwanie to nie znajduje oparcia w przepisach prawa, gdyż brak przepisu prawa materialnego, który poddawał by ocenie Komisji Odwoławczej Rady Narodowego Centrum Nauki, weryfikację zasadności ocen przyjętych przez ekspertów przy ocenie wniosku. Z tych samych względów, kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, nie obejmuje weryfikacji prawidłowości ocen ekspertów oceniających wniosek skarżącego. Natomiast dokonana na powyższych zasadach, kontrola zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że skarga podlega uwzględnieniu z innych przyczyn niż w niej podniesione. Wskazany w podstawie prawnej decyzji przepis art. 33 ust. 3 ustawy o N.C.N., wskazuje na to, że istotą rozstrzygnięcia Komisji Odwoławczej jest merytoryczne ponowne rozpatrzenie wniosku o przyznanie środków finansowych w następstwie odwołania. W świetle brzmienia tego przepisu, stosowanie przepisu art. 138 § 2 k.p.a. jest wyłączone, gdyż ustawa nie przewiduje rozstrzygnięcia w formie uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Przepis art. 33 ust. 3 ustawy o N.C.N stanowi w stosunku do art 138 § 2 k.p.a. przepis szczególny i z tego względu znajduje zastosowanie w rozpatrywanej sprawie. Kontrola postępowania dokonana w ramach wynikających z art. 135 p.p.s.a prowadzi do wniosku, że zostało ono przeprowadzone z uchybieniem przepisowi art.33 ust 3 ustawy o N.C.N. Mianowicie decyzja będąca przedmiotem skargi wydana została w wyniku wadliwie przeprowadzonego postępowania w stosunku do decyzji Dyrektora Narodowego Centrum Nauki z dnia [...] 2011 r. Nr [...], którą Komisja Odwoławcza Narodowego Centrum Nauki uchyliła decyzją z dnia [...] 2012 r. Nr [...] i przekazała do ponownego rozpoznania, naruszając tym samym zasady wynikające z art. 33 ust. 3 ustawy o N.C.N. Zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., podstawę uwzględnienia skargi na decyzję, stanowi inne /niż dające podstawę do wznowienia postępowania/ naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mieć ono mogło istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę wynikającą z tego przepisu stanowi zatem takie uchybienie przepisom postępowania, które rodzi prawdopodobieństwo, że bez tego uchybienia wynik sprawy mógł być inny. Dostrzeżone uchybienie przepisom postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w każdym razie nie jest możliwe stwierdzenie, że wynik tej sprawy byłby taki sam, gdyby do powyższego uchybienia nie doszło. Z tego względu i na mocy wyżej przytoczonych przepisów należało wyeliminować z obrotu prawnego wydane w ramach kontrolowanego postępowania decyzje, tj. zarówno decyzję dotkniętą bezpośrednio uchybieniem przepisowi art. 33 ust. 3 ustawy o N. C. N., jak i zaskarżoną decyzję oraz ją poprzedzającą, jako wydanych w konsekwencji tego uchybienia. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.