IV SA/Wa 444/12
WyrokWSA w Warszawie2012-05-22
Skład orzekający: Aneta Dąbrowska, Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Wanda Zielińska-Baran
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z 1996 r. o wyłączeniu z zarządu Lasów Państwowych i przekazaniu w użytkowanie nieruchomości, wydana na podstawie art. 40 ust. 1 pkt 2 i 8 ustawy o lasach, została wydana z rażącym naruszeniem prawa, jeśli skarżąca twierdzi, że nieruchomość ta nie stanowiła własności Skarbu Państwa, a prawo własności przysługuje jej jako spadkobierczyni?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja Ministra Środowiska z dnia [...] stycznia 2012 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z 1996 r. jest zgodna z prawem. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności kluczowe jest ustalenie, czy pierwotna decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, co oznacza oczywistą i ciężką sprzeczność z normą prawną. W niniejszej sprawie nie wykazano, aby decyzja z 1996 r. naruszyła rażąco art. 40 ust. 1 pkt 2 i 8 ustawy o lasach, ponieważ istniały podstawy do uznania, że działka była w zarządzie Lasów Państwowych. Kwestia stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej założonej później nie mogła mieć wpływu na ocenę legalności decyzji z 1996 r., a brak wpisu w księdze wieczystej nie przesądza o braku prawa własności Skarbu Państwa w dacie wydania decyzji.Stan faktyczny
Skarżąca B.M. wniosła skargę na decyzję Ministra Środowiska utrzymującą w mocy decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z 1996 r. Decyzją z 1996 r. wyłączono z zarządu Lasów Państwowych i przekazano w użytkowanie W. lasy i grunty Skarbu Państwa. Skarżąca zarzuciła rażące naruszenie prawa, twierdząc, że nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa, a prawo własności przysługuje jej jako spadkobierczyni, co wynika z księgi wieczystej. Organ administracji i sąd uznali, że decyzja z 1996 r. została wydana prawidłowo, ponieważ działka była w zarządzie Lasów Państwowych, a stan prawny należy oceniać według daty wydania decyzji, a nie późniejszego wpisu do księgi wieczystej.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2012 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji - oddala skargę -
Minister Środowiska decyzją z [...] stycznia 2012r. - zaskarżoną skargą przez B.M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - utrzymał w mocy własną decyzję z [...] października 2011 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z [...] listopada 1996 r., którą wyłączył z zarządu Państwowego Gospodarstwa Leśnego - Lasy Państwowe i przekazał w bezterminowe oraz bezpłatne użytkowanie W. na potrzeby nauki, dydaktyki i masowego wypoczynku, lasy i grunty leśne własności Skarbu Państwa o pow. [...] ha położone w granicach administracyjnych Gminy W. w kompleksach "L." oraz "L.".
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podał, iż wyłączenia z zarządu Państwowego Gospodarstwa Leśnego - Lasy Państwowe i przekazania w bezterminowe oraz bezpłatne użytkowanie W. dokonano na podstawie art. 40 ust. 1 pkt 2 i pkt 8 ustawy z 28 września 1991 r. o lasach. Zgodnie z ww. art. 40 ust 1 ww. ustawy wyłączenie z zarządu i następnie przekazanie w użytkowanie mogło nastąpić tylko w stosunku do tych lasów, gruntów oraz innych nieruchomości, które były w zarządzie Lasów Państwowych. Dokonana analiza akt sprawy potwierdziła, iż działka nr [...] w obr. ewid. [...] w kompleksie "L." - w dacie wydania przedmiotowej decyzji Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z [...] listopada 1996 r. była w zarządzie Lasów Państwowych.
Działka o aktualnym nr ew. [...] z obrębu [...] (poprzednio oznaczona jako działka o nr [...] z obrębu [...]) w dacie wydania decyzji z [...] listopada 1996 r. wchodziła w skład działki o numerze [...] z obrębu [...]. Oznaczenie to wynikało z wypisu z rejestru gruntów, który został sporządzony na dzień 1 grudnia 1993 r. według stanu z 1964 r. i nie uległo zmianie do 2000 r. W dacie wymienionej decyzji dla przedmiotowej nieruchomości nie była prowadzoną księga wieczysta. Księga wieczysta dla działki o numerze [...] z obrębu [...] została założona w 2002r. na podstawie wniosku z 2000 r.
Zatem organ prowadzący postępowanie w 1996 r. stan prawny nieruchomości mógł ustalić jedynie na podstawie danych zawartych w ewidencji gruntów. Poza tym przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, w przedmiocie wpisu w ewidencji gruntów, wprowadzają zasadę wpisywania do rejestru ewidencji gruntów jedynie właściciela nieruchomości na podstawie dokumentów dotyczących własności gruntów (aktów notarialnych, orzeczeń sądowych, decyzji administracyjnych). Prowadząc przedmiotowe postępowanie ustalono, że podstawą dokonania wpisu w ewidencji gruntów sporządzonego na dzień 1 grudnia 1993 r. był protokół z ustalenia granic oraz właścicieli nieruchomości gruntowych położonych w obrębie [...] (dawny obręb [...]) datowany na 1964 r.
Ostatecznie, biorąc pod uwagę cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, organ stwierdził, iż zostały spełnione wszystkie przesłanki wyłączenia z zarządu Lasów Państwowych i przekazania w użytkowanie, na podstawie art. 40 ust. 1 pkt 2 i pkt 8 ustawy z dnia 28 września 1991 r. w brzmieniu na dzień wydania zaskarżonej decyzji, przedmiotowej działki z obrębu [...] w kompleksie "L ".
W związku z tym decyzja Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych I Leśnictwa z [...] listopada 1996 r. nie naruszyła prawa w stopniu rażącym i odmówiono stwierdzenia jej nieważności.
Odpowiadając na argumenty strony organ podał, iż treść ewidencji gruntów nie przesądza o prawie własności, gdyż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, księga wieczysta jest prowadzoną w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości. Księga wieczysta dla przedmiotowej nieruchomości została założona w 2002 r. na wniosek z 2000 r., dlatego organ prowadzący postępowanie w 1996r. oparł się na ewidencji gruntów.
B. M. w skardze, uzupełnionej pismem z 11 kwietnia 2012r., wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji I stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z [...] listopada 1996r., przeprowadzenie dowodu z dokumentów wskazanych w treści skargi na okoliczności tam wskazane i zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1) naruszenie art. 7 K.p.a. przez nie podjęcie kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy i nieuwzględnienie dowodów oraz twierdzeń przedstawionych w toku postępowania, a istotnych dla sprawy, tzn. że w księdze wieczystej nie widnieje i nigdy nie widniał ani jako właściciel, ani jako użytkownik Skarb Pańslwa czy W.; z księgi wieczystej [...] wynika wprost prawo własności przysługujące skarżącej; doszło zatem do rażącego naruszenia prawa własności skarżącej na skutek wykonania decyzji Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z [...] listopada 1996r., co stanowi naruszenie zagwarantowanej w art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ochrony prawa własności;
2) naruszenie art. 77 K.p.a. przez brak rozpatrzenia całości materiału dowodowego przedstawionego w toku postępowania oraz brak inicjatywy w zbieraniu materiału dowodowego, m. in. przez niewystąpienie do Sądu Rejonowego [...] w W. [...] Wydziału Ksiąg Wieczystych o całość dokumentów z akt księgi wieczystej [...];
3) naruszenie art. 80 K.p.a. przez brak dokonania oceny przedstawionych przez skarżącą okoliczności na podstawie całokształtu materiału dowodowego;
4) naruszenie art. 4 i art. 40 ustawy o lasach przez uznanie, że doszło do skutecznego wyłączenia z zarządu Lasów Państwowych działki nr [...] w obrębie ewidencyjnym [...] ([...]) położonej przy ul. [...] w W., podczas gdy nie stanowiła ona w rzeczywistości własności Skarbu Państwa;
5) naruszenie art. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece przez nieustalenie stanu prawnego nieruchomości w oparciu o treść księgi wieczystej, a w oparciu o dane z ewidencji gruntów.
Skarżąca w uzasadnieniu skargi wskazała, iż jest współwłaścicielem w udziale do [...] nieruchomości gruntowej, która stanowi działkę nr [...] w obrębie ewidencyjnym [...] ([...]) położoną przy ul. [...] w W. w Dzielnicy W., dla której Sąd Rejonowy [...] w W. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Zgodnie z uzyskaną informacją jako użytkownik ww działki, części której odpowiada obecnie działka ewidencyjna [...] z obrębu [...], stanowiąca nieruchomość objętą księgą wieczystą nr [...] (obecnie [...]), wykazane zostało w 2002r. W. na podstawie ostatecznej decyzji Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia [...] listopada 1996r. W ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Urząd Miasta W., Delegaturę Biura Geodezji i Katastru w Dzielnicy W. w rubryce "Stan władania" jako użytkownik wskazane jest W. Z powyższym skarżąca nie może się zgodzić. Zgodnie z art. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece do ustalania stanów prawnych nieruchomości służą księgi wieczyste. Za oczywisty błąd uznać należy zatem stwierdzenie, że w przypadku braku księgi wieczystej dla przedmiotowej nieruchomości, jej stan prawny można ustalić na podstawie ewidencji gruntów. W zaistniałej sytuacji organ prowadzący postępowanie powinien doprowadzić do założenia księgi wieczystej dla przedmiotowej nieruchomości, aby móc potem z całą pewnością ustalić jej stan prawny. Wydanie decyzji w oparciu jedynie o dane pochodzące z ewidencji gruntów narusza przepisy ww. ustawy. Istnieją dokumenty świadczące o tym, że Skarbowi Państwa nie przysługuje prawo własności do przedmiotowej nieruchomości. Na przykład w księdze wieczystej jako podstawa dokonania wpisu widnieje akt notarialny z [...] kwietnia 1939r. dotyczący kupna działki Nr [...] o powierzchni[...] m2 przez S. J. od A. B., sporządzony przez notariusza W.R. (rep. [...] Nr [...]). Dalej skarżąca wskazuje na świadectwo wystawione przez Sąd Okręgowy w W. z 1947r., pismo z 10 grudnia 1948r. z Zarządu Gminy W. w A. dotyczące podatku od nieruchomości, mapę sytuacyjną nieruchomości uzyskaną ze Starostwa Powiatu W., postanowienia sądów o stwierdzeniu nabycia spadku i stwierdza, że została zachowana ciągłość prawa własności przedmiotowej nieruchomości, a skarżącej jako spadkobierczyni po J. P. przysługuje udział w prawie własności w wysokości V a. Nie istnieją wobec tego żadne przesłanki do uznania, że Skarb Państwa posiada jakiekolwiek prawa związane z przedmiotową nieruchomością. Decyzja Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z [...] listopada 1996r. naruszyła w rażący sposób prawo własności przysługujące skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270) - dalej w skrócie: P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uznał iż decyzja Ministra Środowiska z [...] stycznia 2012 r. odpowiada prawu.
Kontrolowana w sprawie decyzja została wydana w ramach postępowania nieważnościowego, czyli jednego z trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego, wszczętego z urzędu, o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z [...] listopada 1996r., wydanej w postępowaniu zwykłym i korzystającej z przymiotu ostateczności.
Należy podkreślić, iż stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest instytucją szczególną, która stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji, o której mowa w art. 16 K.p.a. Procedura stwierdzenia nieważności jest odrębnym i samodzielnym postępowaniem, a zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji jest ocena decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, tj. czy wydana została z naruszeniem przepisów określonych w art. 156 § 1 K.p.a. Zatem postępowanie takie ma odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjno - prawnego (por. orzeczenie
SN z 7.03.1996r., sygn. akt III ARN 70/95, publ. OSNP 1996/18/258). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 2 lutego 2006r. (śygn. akt II OSK 490/05, publ. Lex nr 196696) wyraził pogląd, iż "w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, istnienie jednej z przesłanek z art. 156 § 1 K.p.a. musi być oczywiste, "widoczne gołym okiem", a nie być kwestią przypuszczeń, czy też zawiłych dociekań". Przy tym należy pamiętać, że zaistnienie przesłanek stwierdzenia nieważności ocenia się według stanu faktycznego i prawnego sprawy istniejącego w dacie wydania kwestionowanego w trybie nieważnościowym aktu.
Przesłanką stwierdzenia nieważności szczególnie rozważaną na gruncie przedmiotowej sprawy było wydanie aktu z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.). Z brzmienia przywołanego przepisu wynika, iż nie każde naruszenie prawa pociąga za sobą nieważność decyzji, ale tylko przypadki oczywistego i ciężkiego naruszenia prawa. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Z zasady musi to być wada tkwiąca w samej decyzji. Przez rażące naruszenie prawa rozumie się naruszenie wyraźnej, niebudzącej wątpliwości interpretacyjnych normy prawa materialnego lub procesowego (patrz: B. Adamiak [w:] Adamiak, Borkowski, Komentarz, s. 335; J. Jendrośka, B. Adamiak, Zagadnienie rażącego naruszenia prawa w postępowaniu administracji, Pip 1986, nr 1, s. 71). Rażące naruszenie prawa zachodzi w przypadku gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części (wyrok NSA 21.08.2001 r., sygn. akt II SA 1726/00, publ. Lex 51233). Dlatego też, w tezie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 grudnia 1988r. (sygn. akt II SA 981/88, ONSA 1988, z. 2, poz. 96) zasadnie stwierdzono, że "naruszenie przepisów postępowania lub prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru, jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia prawa".
Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji wydanej w trybie nieważnościowym musiał więc ocenić - czy w dniu wydania decyzji Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa, tj. [...] listopada 1996 r., organ nie naruszył rażąco zastosowanego art. 40 ust. 1 pkt 2 i 8 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (ówcześnie: Dz. U. Nr 101, poz. 444, ze zm.). Przepis ten stanowił bowiem zasadniczą podstawę prawną wydania wymienionej decyzji, która to podstawa decydowała o wyłączeniu z zarządu Państwowego Gospodarstwa Leśnego - Lasy Państwowe działki
ew. nr [...] z obrębu [...], położonej w granicach administracyjnych Gminy W.
Stosownie do art. 4 ust. 1, ust. 2 i ust. 5 ustawy o lasach, w brzmieniu obowiązującym w dniu [...] listopada 1996r., zarząd nad lasami państwowymi stanowiącymi własność Skarbu Państwa, [...], sprawowało Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe; w ramach sprawowanego zarządu Lasy Państwowe prowadziły gospodarkę leśną, gospodarowały gruntami i innymi nieruchomościami oraz ruchomościami związanymi z gospodarką leśną, a także prowadziły ewidencję majątku Skarbu Państwa i ustalały jego wartość; nadzór nad Lasami Państwowymi sprawował Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa. Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa mógł, na wniosek zainteresowanego ministra lub wojewody - zgodnie z art. 40 ust. 1 pkt 2 i 8 ww ustawy - wyłączyć z zarządu Lasów Państwowych lasy, grunty oraz inne nieruchomości i przekazać je w użytkowanie jednostce wskazanej przez wnioskodawcę bez zmiany ich dotychczasowego przeznaczenia, wraz z określeniem terminu i warunków użytkowania, jeżeli za ich przekazaniem przemawiają potrzeby: nauki lub dydaktyki I masowego wypoczynku ludności. I tak decyzją z [...] listopada 1996r. Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa wyłączył z zarządu Państwowego Gospodarstwa Leśnego - Lasy Państwowe m. in. działkę nr [...] z obrębu ewidencyjnego [...] i przekazał ją w użytkowanie W. na ww potrzeby. Z akt sprawy wynika, iż przedmiotowa działka w chwili obecnej oznaczona jest nr ewidencyjnym [...] z obrębu [...], natomiast wcześniej oznaczona była jako działka nr [...] z obrębu [...], a w dacie wydawania decyzji z [...] listopada 1996r. wchodziła w skład działki o nr [...] z obrębu [...]. Dalej w dacie [...] listopada 1996r. była we władaniu Lasów Państwowych, co wynika z wypisu z rejestru gruntów sporządzonego 1 grudnia 1993r. według stanu z 1964r. Wobec wykazania, iż przedmiotowa działka była w zarządzie Lasów Państwowych należało uznać, że prawidłowo organ stwierdził, iż zostały spełnione przesłanki z art. 40 ustawy o lasach. W konsekwencji oznacza to, Iż wydanie decyzji z [...] listopada 1996r. nie nastąpiło z rażącym naruszeniem art. 40 ust. 1 pkt 2 i 8 ustawy o lasach.
Zaprezentowane stanowisko organu zakwestionowała skarżąca podnosząc, iż działka nr [...] w chwili wydawania decyzji będącej przedmiotem postępowania nieważnościowego nie stanowiła własności Skarbu Państwa i jako taka nie mogła być wyłączona z zarządu Lasów Państwowych i przekazana w użytkowanie W. Na poparcie tego twierdzenia powołała się na treść księgi wieczystej nr [...] (obecnie [...]), w której Skarb Państwa nie widnieje ani jako właściciel, ani jako użytkownik. Prezentowane stanowisko skarżącej nie znajduje oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym sprawy. Nie można zgodzić się bowiem ze skarżącą, iż brak wpisu prawa własności w księdze wieczystej świadczy o nieistnieniu po stronie Skarbu Państwa tego prawa w chwili wydawania decyzji z [...] listopada 1996r., co winno prowadzić do stwierdzenia nieważności tej decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Po pierwsze, w świetle dowodów jakie udało się organowi zebrać uprawnionym było przyjęcie, iż działka nr [...] na dzień [...] listopada 1996r. należała do Skarbu Państwa i pozostawała w zarządzie Lasów Państwowych. Po drugie kwestia stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej nie mogła mieć wpływu na ocenę legalności decyzji kontrolowanej w postępowaniu nieważnościowym, jak i zaskarżonej decyzji. Z polskiego prawa rzeczowego nie wynika zasada wpisu, jako w każdym wypadku niezbędnej przesłanki nabycia, zmiany lub utraty praw rzeczowych. Zasadą jest deklaratywność wpisów, np. co do prawa własności, wyjątkiem zaś są wpisy konstytutywne, tj. takie, których dokonanie jest konieczną przesłanką zmiany stanu prawnego. Wpis nie jest więc konieczną przesłanką skutecznego przeniesienia prawa własności nieruchomości. Inaczej, zmiany stanu prawnego następują niezależnie od wpisu. Po trzecie jak zauważył organ powoływana przez skarżącą księga wieczysta została założona w 2002r., tymczasem organ ocenia decyzję według stanu obowiązującego w dniu jej wydania. Po czwarte wymaga podkreślenia, iż decyzja administracyjna to jednostronna czynność właściwego organu administracji publicznej posiadająca odpowiednią formę prawną i określająca konsekwencje stosowanej normy prawnej w odniesieniu do konkretnie oznaczonego adresata w sprawie indywidualnej. Z zasady trwałości decyzji wynika domniemanie jej mocy obowiązującej (art. 16 § 1 K.p.a.), oznacza ono, iż decyzje obowiązują tak długo, dopóki nie zostaną podważone w jednym z trybów jakie dopuszcza Kodeks postępowania administracyjnego. Każda decyzja ostateczna korzysta więc z domniemania prawidłowości. Powyższe dowodzi, iż przedmiotem postępowania nie był dokument jako dowód w sprawie, który podlega ocenie na gruncie postępowania wyjaśniającego, lecz akt stosowania prawa jakim jest decyzja administracyjna, któremu w przypadku ostateczności przysługuje domniemanie zgodności z prawem. Zatem brak jednoznacznych dowodów w postępowaniu prowadzonym w trybach nadzwyczajnych zezwalających na podważenie ustaleń zawartych w decyzjach ostatecznych, którym art. 16 § 1 K.p.a. przyznaje cechy trwałości, stanowi negatywną przesłankę do ich wzruszenia (wyrok NSA z 4.01.1999r., sygn. akt IV SA 1342/98, publ. Lex nr 45699). Nadto, jak już wyżej podkreślono, postępowanie nieważnościowe jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego istotą jest ustalenie, czy dany akt administracyjny dotknięty został jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a., a nie ponowne rozpoznawanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną co do istoty, jak w postępowaniu odwoławczym. Działanie organu w trybie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wymaga zupełnie innego podejścia do sprawy i zasadniczo się różni od postępowania zwykłego. W postępowaniu zmierzającym do wydania tego rodzaju decyzji nie ma w zasadzie proceduralnej możliwości poszerzenia materiału dowodowego sprawy. Tym samym nie wchodzi w grę również poczynienie dodatkowych (uzupełniających) ustaleń faktycznych. W omawianym postępowaniu organ orzekający ogranicza się jedynie do poszukiwania oczywistych, widzialnych - jak zostało ugruntowane w orzecznictwie - gołym okiem uchybień i wadliwości, tak proceduralnych, jak i dotyczących prawa materialnego. Po piąte skarżąca kwestionuje również zgodność z prawem wpisu widniejącego w ewidencji gruntów, na którym oparł się organ, niemniej Sąd w niniejszym postępowaniu nie może odnosić się do jego legalności. Zatem prawidłowym było włączenie wypisu z rejestru gruntów w skład materiału dowodowego sprawy i oparcie na nim twierdzenia, iż doszło do prawidłowego przekazania w użytkowanie W. działki nr [...] z obrębu [...].
Wszystko to dowodzi, iż nie było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z [...] listopada 1996r., w szczególności z powołaniem się na przesłankę wydania jej z rażącym naruszeniem prawa. Organ słusznie wywiódł, iż tak kwalifikowaną wadą nie jest dotknięta owa decyzja, dowodząc iż nie istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią zastosowanego wówczas przepisu prawa a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Nie można także zarzucić ówczesnemu organowi, iż orzekł wbrew temu co wynikało z materiału dowodowego sprawy, chociażby z tego względu, że brak jest ewidentnych dowodów potwierdzających okoliczności wskazywane przez skarżącą, które świadczyłyby, że w dniu wydawania decyzji z [...] listopada 1996r. Skarbowi Państwa nie przysługiwało prawo własności do działki nr [...] i wyłączenia jej z zarządu Lasów Państwowych. W konsekwencji nie było podstaw by przyjąć, że akt ten został wydany z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 40 ust. 1 pkt 1 i 8 ustawy o lasach, który został powołany w jej podstawie prawnej. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji trzeba było mieć na uwadze zasadę trwałości decyzji, wynikającą z fundamentalnej zasady pewności obrotu prawnego i to że możliwość stwierdzenia nieważności decyzji stanowi wyjątek od tej zasady. Rażąca wadliwość aktu nie może być domniemana i zaważyć na stabilności decyzji posiadającej walor ostateczności, korzystającej z określonej mocy prawnej jako akt stosowania prawa.
W ocenie Sądu nie doszło w sprawie do naruszenia przepisów postępowania wskazanych w skardze, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy i spowodować skutek w postaci uchylenia zaskarżonej decyzji. Organ prowadzący postępowanie nie zaniechał czynności związanych ; ze gromadzeniem materiału dowodowego sprawy, a następnie z wszechstronną jego oceną i rozpatrzeniem, czego konsekwencją było wydanie zaskarżonej decyzji i uzasadnienie zgodnie z wymogami art. 107 § 3 K.p.a.
Za nietrafny należało również uznać zarzut skargi, w którym skarżąca kwestionuje legalność zaskarżonej decyzji, uznając iż została ona wydana z naruszeniem art. 4 i 40 ustawy o lasach. Przedmiotowe postępowanie - jak już wyżej podkreślano - toczyło się w trybie nieważnościowym, w którym organ jedynie kontrolował czy aby decyzja nie została wydana z rażącym naruszeniem przepisu stanowiącego podstawę prawną jej wydania, natomiast nie orzekał na podstawie tego przepisu, zatem nie mógł go naruszyć, jak również innego przepisu z zakresu ustawy o lasach.
Minister Środowiska nie mógł również naruszyć przepisu z zakresu prawa cywilnego, tj. art. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Nie można też mówić, iż organ zasadniczo ustalał stan prawny spornej nieruchomości, jako że istotą postępowania nieważnościowego jest jedynie ocena wydania kontrolowanego w tym trybie aktu pod względem rażącego naruszenia prawa, czy innej przesłanki z zakresu art. 156 § 1 K.p.a.
Odnośnie wniosku zawartego w skardze o przeprowadzenie dowodu z dokumentów w niej wymienionych, w tym i części z nich załączonych, wskazać należy, Iż większość z tych dokumentów wchodziła w skład materiału dowodowego sprawy, a inne z nich potwierdzały okoliczności z niego wynikające, co zadecydowało o odstąpieniu Sądu od przeprowadzenia z nich dowodu.
Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji, którą utrzymano w mocy decyzję poprzedzającą o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] listopada 1996r., w oparciu o powołane przepisy i w aspekcie uchybień, które byłby zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu, doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. W tym stanie rzeczy - na mocy art. 151 P.p.s.a. - orzeczono jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło