I OSK 1546/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej w sprawie ze skargi kasacyjnej E. M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 marca 2014 r. sygn. akt II SA/Go 1114/13 w sprawie ze skargi E. M. na decyzję Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej Uniwersytetu [...] z dnia [...] października 2013 r. w przedmiocie odmowy przyjęcia na studia postanawia: oddalić skargę kasacyjną Skarżąca E. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skargę na decyzję Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej Uniwersytetu [...] z dnia [...] października 2013 r. w przedmiocie odmowy przyjęcia na studia. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 2 stycznia 2014 r. sygn. akt II SA/Go 1114/13 skarżąca wezwana została do uiszczenia - w terminie 7 dni od otrzymania wezwania pod rygorem odrzucenia skargi - wpisu od skargi w kwocie 200 zł stosownie do § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Przesyłkę Sądu zawierającą odpis tego zarządzenia skarżąca odebrała osobiście w dniu 14 stycznia 2014 r. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, skarżąca – w dniu 22 stycznia 2014 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) - złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 19 lutego 2014 r. sygn. akt II SA/Go 1114/13 przyznano skarżącej prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 18 marca 2014 r. sygn. akt II SA/Go 1114/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odrzucił skargę E. M. jako nieopłaconą. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w przedmiotowej sprawie skarżąca została prawidłowo wezwana do uiszczenia wpisu, a w siedmiodniowym terminie na dokonanie tej czynności, który upłynął w dniu 21 stycznia 2014 r., wpis nie został uiszczony, przy czym wniosek o przyznanie prawa pomocy złożono po terminie do uiszczenia żądanego wpisu od skargi. Złożenie zaś wniosku o przyznanie prawa pomocy po upływie zakreślonego terminu do uiszczenia wpisu, nie ma żadnego wpływu na obowiązek strony uiszczania opłat, do których została wezwana na mocy prawomocnych zarządzeń w tym przedmiocie. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 15 kwietnia 2014 r. ustanowiono dla skarżącej pełnomocnika z urzędu, o którego skarżąca wnioskowała w ponownym wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 8 kwietnia 2014 r. Wyznaczony dla skarżącej pełnomocnik z urzędu wniósł w jej imieniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 marca 2014 r., zarzucając Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej w skrócie: "P.p.s.a.") poprzez odrzucenie skargi z uwagi na nieuiszczenie wpisu w sytuacji, gdy rozpoznanie sprawy zależało od wyniku postępowania o udzielenie prawa pomocy, a wniosek o prawo pomocy został złożony w terminie wskazanym w art. 243 § 1 P.p.s.a. i został w dniu 19 lutego 2014 r. rozpoznany; 2. art. 239 pkt 4 P.p.s.a. polegające na uznaniu, że strona nie posiada prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, podczas, gdy postanowieniem z dnia 19 lutego 2014 r. skarżącej przyznano prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych; 3. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 243 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 220 § 3 P.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi z uwagi na nieuiszczenie wpisu w sytuacji, gdy rozpoznanie sprawy zależało od wyniku postępowania o udzielenie prawa pomocy, które zostało skarżącej przyznane w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanowieniem z dnia 19 lutego 2014 r. Z uwagi na powyższe strona skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że nieuzasadnione było odrzucenie przez Sąd I instancji skargi z uwagi na jej nieopłacenie, albowiem skarżąca złożyła w dniu 22 stycznia 2014 r. wniosek o prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, który został uwzględniony. Strona, której przyznane zostało prawo pomocy, w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa, nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 220 § 3 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę gdy pomimo wezwania nie został od niej uiszczony należny wpis. Jak wynika z akt sprawy - i czego nie kwestionuje strona skarżąca - wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi zostało skutecznie doręczone skarżącej w dniu 14 stycznia 2014 r., a więc termin do uiszczenia tej opłaty sądowej upłynął w dniu 21 stycznia 2014 r. Skarżąca w dniu 22 stycznia 2014 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym), a więc po terminie, jaki przysługiwał do uiszczenia wpisu od skargi, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca, pomimo prawidłowo doręczonego wezwania, nie uiściła wpisu od skargi w zakreślonym przez Sąd terminie. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że w niniejszej sprawie nie ma znaczenia okoliczność, że skarżąca w dniu 22 stycznia 2014 r. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych, ponieważ dokonała tej czynności z uchybieniem terminu, jaki przysługiwał jej do uiszczenia wpisu od skargi. Tym samym czynność ta, jako dokonana po terminie, nie mogła odnieść zamierzonego przez stronę skutku w postaci uchylenia się od obowiązku uiszczenia opłaty sądowej. Po wezwaniu strony do uiszczenia wpisu, przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia tej opłaty, jest uzależnione od tego, czy strona złoży wniosek, w tym przedmiocie, w terminie otwartym do uiszczenia tego wpisu. W niniejszej sprawie przyznane skarżącej prawo pomocy nie obejmuje wpisu od skargi, albowiem wniosek o prawo pomocy został złożony już po upływie terminu do uiszczenia wpisu, a więc dotyczy wszelkich kosztów sądowych, do uiszczenia których skarżąca byłaby zobowiązana po przyznaniu przedmiotowego zwolnienia. Zasadne zatem było odrzucenie skargi na podstawie powołanego wyżej art. 220 § 3 P.p.s.a. Dodatkowo wyjaśnić należy, że odrzucenie skargi z powodu nieuiszczenia wpisu od niej nie jest nieuprawnionym ograniczeniem prawa do sądu, o czym wypowiadał się już Naczelny Sąd Administracyjny (por. postanowienie NSA z 26 listopada 2013 r., sygn. akt II OSK 2835/13), Trybunał Konstytucyjny (wyrok z 16 listopada 2011 r., sygn. akt SK 45/09, OTK-A 2011, Nr 9, poz. 97), jak i Europejski Trybunał Praw Człowieka (m.in. w wyroku w sprawie 6289/73 Airey v. Ireland, par. 20 i n.). Również w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2010 r. sygn. akt II GPS 2/10 wskazano, że "nie jest kwestionowane, że samo wprowadzenie obowiązku ponoszenia przez strony opłat sądowych i wydatków, ani też obowiązku reprezentowania strony przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego, rzecznika patentowego) nie jest sprzeczne z art. 45 ust. 1 Konstytucji, jednakże pod warunkiem, że stworzony zostanie odpowiedni system środków zapewniających korzystanie z prawa do sądu osobom, które nie są w stanie, z uwagi na sytuację materialną ponieść tych opłat lub kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Takie rozwiązania zostały przyjęte w rozdziale 3, działu V Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Skarżąca wraz z wezwaniem do uiszczenia wpisu od skargi została prawidłowo pouczona skutkach nieuiszczenia opłaty sądowej w zakreślonym terminie, jak również o możliwości skorzystania z instytucji prawa pomocy. Niedokonanie przez skarżącą żadnej czynności procesowej w zakreślonym przez Sąd terminie (uiszczenia wpisu od skargi bądź złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych) może być oceniane jedynie w kategoriach należytej staranności jaką powinna zachować osoba dbająca o własne interesy. Z powyższych przyczyn orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.