II GSK 1649/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Janusz Zajda po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 19 lutego 2014 r.; sygn. akt VI SA/Wa 3154/13 w sprawie ze skargi B. P. na uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] września 2013 r.; nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i odmowy zwolnienia aplikanta z zapłaty części opłaty rocznej za aplikację postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z 19 lutego 2014 r., sygn. akt VI SA/WA 3154/13 odrzucił skargę B. P. na uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych z [...] września 2013 r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i odmowy zwolnienia aplikanta z zapłaty części opłaty rocznej za aplikację. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy: Uchwałą z [...] listopada 2011 r., nr [...] Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych odmówiła zwolnienia aplikanta radcowskiego B. P. z pozostałej do zapłaty części opłaty rocznej za aplikację w kwocie 3 233 zł. Powyższa uchwała była przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który skargę tę odrzucił wskazując, że w sprawie nie została wyczerpana droga zaskarżenia, ponieważ strona nie złożyła odwołania do Krajowej Rady Radców Prawnych, jako organu II instancji. Na skutek rozpoznania skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 11 września 2012 r., sygn. akt II GSK 1269/12 oddalił skargę kasacyjną, podzielając w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia stanowisko Sądu I instancji. Pismem z [...] października 2012 r. B. P. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od uchwały z [...] listopada 2011 r. powołując się na postanowienie NSA z 11 września 2012 r. oraz dopełniając czynności, dla której termin miał być przywrócony. Uchwałą z [...] grudnia 2012 r. Krajowa Rada Radców Prawnych odmówiła B. P. przywrócenia terminu. Rozstrzygniecie to zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., który wyrokiem z 12 czerwca 2013 r. uchylił zaskarżoną uchwałę wskazując, że przywrócenie zainteresowanemu terminu w przedmiotowej sprawie jest konieczne i usprawiedliwione. Uchwałą z [...] września 2013 r., nr [...] Krajowa Rada Radców Prawnych postanowiła przywrócić skarżącemu termin do wniesienia odwołania od uchwały z [...] listopada 2011 r., a jednocześnie rozpoznając przedmiotowe odwołanie - w utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę. B. P. zaskarżył powyższą uchwałę wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który z kolei zaskarżonym postanowieniem z 19 lutego 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 3154/13 skargę tę odrzucił. Sąd I instancji wskazał, że skarga jest niedopuszczalna z tego powodu, iż zaskarżony przedmiot sprawy nie mieści się w pojęciu art. 3 § 2 i 3 ppsa. Ponieważ organy samorządu zawodowego radców prawnych nie stanowią organów administracji publicznej, podejmowane przez te organy akty, dotyczące jej członków, podlegają kognicji sądów administracyjnych w przypadkach, gdy ustawa regulująca zasady i warunki wykonywania zawodu radcy prawnego przewidują taką możliwość. Sąd I instancji wskazał na przepisy art. 3310 368, 37 ustawy z 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.U. z 2010 r., nr 10 poz. 65 ze zm.; dalej: urp), które mogą zakończyć się wniesieniem skargi do sądu administracyjnego. Kontrola sądowoadministracyjna w sprawach nienależących do działalności administracji publicznej musi wprost wynikać z ustawy szczególnej. Sąd I instancji zwrócił uwagę, że unormowania zawarte w zaskarżonej uchwale, w tym także określające przesłanki zwolnienia z obowiązku uiszczania opłat, zastosowane do niektórych aplikantów radcowskich, mimo iż wpływają na ich sytuację, nie stanowią indywidualnej sprawy administracyjnej. Zdaniem Sądu I instancji w sprawie nie wystąpił związek między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją skarżącego, polegający na tym, że akt stosowania tej normy ma wpływ na jego sytuację w zakresie prawa materialnego. Skargę kasacyjną od postanowienia Sądu I instancji złożył B. P., wnosząc o jego uchylenie w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu W. oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Środek prawny oparto na obydwu podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz.U. z 2012 r. poz. 270; dalej: ppsa), zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego przez niezastosowanie i pominięcie art. 321 ust. 4 urp stanowiących podstawę wniosku i indywidualnego uprawnienia kasatora oraz naruszenie przepisów postępowania poprzez błędne zastosowanie art. 3 § 3 ppsa poprzez uznanie, iż akt indywidualny skierowany do kasatora mieści się w zakresie pojęciowym tego przepisu oraz przepisu art. 3 § 2 pkt 1 ppsa poprzez jego niezastosowanie i uznanie, iż akt indywidualny skierowany do kasatora nie mieści się w zakresie pojęciowym decyzji administracyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu nieważność postępowania w rozumieniu art. 183 § 2 ppsa. W tej sprawie żadna z przesłanek nieważności postępowania nie występuje. Przedmiotem skargi do Sądu I instancji jest uchwała Krajowej Rady Radców Prawnych z [...] września 2013 r., mocą której utrzymano w mocy uchwałę podjętą [...] listopada 2011 r. w przedmiocie odmowy zwolnienia B. P. z pozostałej do zapłaty części opłaty rocznej za aplikację. Formułując zarzuty, skarżący zmierzał do wykazania, że zaskarżona uchwała stanowi akt indywidualny skierowany do kasatora, który mieści się w zakresie pojęciowym decyzji administracyjnej (art. 3 § 2 pkt 1 ppsa) lub innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 ppsa). W ocenie NSA, zawarte w uzasadnieniu skargi kasacyjnej argumenty zasługiwały na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny podziela prezentowany w środku prawnym pogląd, że uchwała z [...] września 2013 r. stanowi akt z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, podlegający kontroli sądów administracyjnych, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 ppsa. Akt lub czynność, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego charakteryzują się tym, że mają charakter publicznoprawny, są podejmowane w sprawie indywidualnej, skierowane są do oznaczonego podmiotu oraz dotyczą uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu. Samo zaś uprawnienie lub obowiązek, którego akt lub czynność dotyczy, winno być określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego. Należy wskazać, że w myśl art. 321 ust. 4 urp Okręgowa Rada Radców Prawnych może zwolnić aplikanta radcowskiego od ponoszenia opłaty rocznej w całości lub w części, a także odroczyć jej płatność lub rozłożyć na raty. Ponieważ wyżej powołany przepis reguluje kwestie związane z uprawnieniami strony skarżącej do skorzystania ze zwolnienia od ponoszenia opłat, należy stwierdzić, że przedmiotowa uchwała została wydana m.in. w oparciu o ten przepis. Z uwagi na fakt, że uchwała z [...] listopada 2011 r., która została utrzymana w mocy zaskarżoną w sprawie uchwałą z [...] września 2013 r., była już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie o sygn. II GSK 1269/12 w przedmiocie odrzucenia skargi, należy mieć na względzie ustalenia zawarte w uzasadnieniu tego orzeczenia. Na tamtejszym etapie postępowania wyraźnie wskazano, że jedyną przeszkodą do rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny jest niewyczerpanie drogi zaskarżenia w postaci wniesienia odwołania do Krajowej Rady Radców Prawnych. Należy zauważyć, że w uzasadnieniu przytoczonego postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział się także, co do charakteru prawnego uchwały z [...] listopada 2011 r., czego nie dostrzegł Sąd I instancji, a mianowicie stwierdził, że organ samorządu radców prawnych - Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych, podejmując decyzję o zwolnieniu aplikanta z ponoszenia opłaty za szkolenie, czy odmawiając zwolnienia aplikanta z ponoszenia opłaty za szkolenie, czy też odmawiając zwolnienia, rozstrzyga, co do istoty indywidualną sprawę administracyjną. W tej sytuacji, podjęta w przedmiocie odmowy zwolnienia z ponoszenia pozostałej części opłaty rocznej za aplikację uchwała, a w konsekwencji rozstrzygnięcie utrzymujące ją w mocy, stanowią jednostronne i władcze rozstrzygnięcia, wydane przez organ administracji publicznej w celu załatwienia sprawy indywidualnej. Mając na uwadze powyższe rozważania należy stwierdzić, że skoro strona skarżąca wyczerpała środki zaskarżenia przed organami samorządu zawodowego radców prawnych, a rozstrzygnięcie organu II instancji nadal nie było dla strony zadowalające, skarga kasacyjna do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego była dopuszczalna. Z przyczyn powyższych, na podstawie art. 185 § 1 powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga kasacyjna podlegała uwzględnieniu a postanowienie Sądu I instancji uchylono celem ponownego rozpoznania. Wniosek strony o zasądzenie kosztów postępowania nie mógł zostać uwzględniony, bowiem rozpoznając skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny - zgodnie z utrwalona linią orzecznictwa nie rozstrzyga o kosztach. ----------------------- 2