IV SA/Po 685/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) WSA Anna Jarosz Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Kujawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2014 r. sprawy ze skargi B. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie o odmowy wszczęcia postępowania o sprostowanie decyzji oddala skargę Prezydent Miasta K. postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14.06.1964 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 - dalej Kpa ), po rozpatrzeniu wniosku B. i P. P. z dnia [...] stycznia 2013 roku "o sprostowanie oczywistej omyłki w treści decyzji [...] polegającej na stwierdzeniu, że decyzja ta jest ostateczna już z dniem [...] kwietnia 1997 r. " odmówił wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu organ wskazał, że wskazana we wniosku skarżących decyzja dotyczy podziału nieruchomości, której właścicielem była osoba trzecia, mogąca nieruchomością swobodnie rozporządzać. Z decyzji tej wynika, że ani B. ani P. P. nie byli stronami postępowania administracyjnego w sprawie podziału nieruchomości i podział ten odbywał się bez ich udziału. Przepis art. 61a §1 Kpa stanowi, że gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Wobec tego, na organie rozpatrującym wniosek ciąży obowiązek zbadania w pierwszej kolejności,czy osoba wnioskująca posiada przymiot strony. Wniosek B. i P. P. w odniesieniu do decyzji [...] dotyczy sprawy podziału działki [...] w obrębie ewidencyjnym [...] Cz., niebędącej ich własnością. Z tego faktu wynika, że ani B. ani P. P. nie byli stronami postępowania podziałowego działki [...]. Wnioskodawcy nie udowodnili także innych praw umożliwiających uznanie ich za stronę w sprawie [...]. Wobec tego należało postanowić jak w sentencji postanowienia. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli B. i P. P.. W uzasadnieniu zażalenia wskazali m.in., że w zaskarżonym postanowieniu wadliwie zastosowano przepisy Kpa. Podnieśli, że żaden z przepisów Kpa nie wprowadza formy ( konieczności ) postanowienia o wszczęciu postępowania w przedmiocie sprostowania decyzji. Powołując się na orzecznictwo sądów oraz doktrynę wskazali, że wbrew stanowisku organu art. 113 § 1 Kpa nie przyznaje prawa do złożenia wniosku o sprostowanie decyzji [...] tylko temu podmiotowi, który "był uznany przez organ za stronę postępowania, w którym wydano tę decyzję", ani wyłącznie podmiotowi, który faktycznie "był stroną postępowania" lub "brał w nim udział". W treści art.113 § 1 Kpa brak jest takich określeń. Mówi się w nim tylko o "stronie" w rozumieniu art.28kpa, czyli o osobie która ma interes prawny w domaganiu się sprostowania decyzji administracyjnej. Wnioskodawcą w sprawie o sprostowanie decyzji może też być osoba, która nie była przez organ uznana za stronę postępowania, w którym wydano tę decyzję, względnie osoba, która nie była stroną postępowania podziałowego i nie brała w nim udziału, o ile wykaże swój interes prawny w rozumieniu art.28Kpa w domaganiu się sprostowania takiej decyzji. Wynika to z oczywistego faktu, że może zaistnieć sytuacja, gdy osoba której przysługiwał status strony postępowania administracyjnego (bo miała swój interes prawny w udziale w nim ), z jakichkolwiek względów nie była traktowana przez organ jako strona tego postępowania, lub została bezpodstawnie pominięta w nim przez organ. Odwołujący wskazali, iż ich wniosek o sprostowanie decyzji [...] wywodzony był i oparty de facto na twierdzeniu o bezpodstawnym pominięciu ich przy wydawaniu decyzji [...], pozbawieniu ich przy jej wydawaniu, możliwości obrony praw w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 4 Kpa, co uniemożliwiło im kwestionowanie w toku instancji wadliwej daty ostateczności tej decyzji. Stąd postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania o sprostowanie tej decyzji nie mogło w ogóle opierać się na przyjętym z góry założeniu, że odwołujący nie byli stroną postępowania zakończonego wydaniem wspomnianej decyzji. Zdaniem B. i P. P. wynika z faktu, że są właścicielami działki graniczącej z działką ulegająca podziałowi. Jeśli wnioskodawca wskazał swój interes prawny w udziale w postępowaniu administracyjnym przez stwierdzenie, że postępowanie w sprawie podziału sąsiedniej działki toczyło się bez jego wiedzy i udziału pomimo tego, że w oczywisty sposób ingerowało w granice działki wnioskodawcy i dotyczyło dzielonej sąsiedniej działki - to istnienie tak rozumianego interesu winno zostać zbadane przez organ. Naruszenie prawa własności, jako rezultat kwestionowanej decyzji, na które wskazuje wnioskodawca, powinno być przedmiotem badania przez organ. Wydanie orzeczenia bez rozważenia ww. okoliczności stanowi naruszenie art.28Kpa przez wadliwe przyjęcie, że przymiot strony przysługuje tylko stronom postępowania, w którym wydano decyzję oraz przez niezbadanie interesu prawnego wnioskodawcy w sytuacji, gdy skutki decyzji podziałowej mogą dotyczyć naruszenia prawa własności sąsiedniej nieruchomości. Uchybienia takie dowodzą naruszenia art.7, 77 § 1, 80 Kpa. Strona wskazała także na naruszenie przez organ zasad ogólnych postępowania zawartych w art. 8, 9 11 i 12 Kpa. Skarżący wskazali także, że równocześnie Prezydent Miasta K. pogwałcił wobec nich ewidentnie zasadę wyrażoną w art. l0 § l -3 kpa, gdyż uniemożliwił im, przed wydaniem postanowienia [...], wypowiedzenie się co do zgromadzonych w sprawie materiałów i dowodów, co do żądań zgłoszonych przez pozostałe strony. Pozbawiono ich w ten sposób m.in. prawa i możliwości: zapoznania się przed wydaniem skarżonego postanowienia, ze stanowiskiem pozostałych stron, z przedstawionymi przez nie ew. Prezydentowi dokumentami, wypowiedzenia się co do tego stanowiska i tych dokumentów, a w szczególności na temat ich znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Pozbawiono strony też przez to prawa i możliwości przedstawienia Prezydentowi zarzutów podniesionych w niniejszej skardze. Nie odnotowano też w aktach sprawy [...] w przewidzianych prawem formie i sposobie przyczyn zaniechania wykonania powyższych obowiązków. Naruszono też zasadę zawartą w art. ll Kpa w zw. z art. l07 § 2-5, 124 § l-2 i 126 Kpa pomijając, że rolą uzasadnienia orzeczenia organu jest przejrzyste wyjaśnienie toku myślenia prowadzącego do zastosowania w danej sprawie konkretnego przepisu prawa, co stanowi realizację zasady przekonywania, która winna przenikać działanie organu w toku całego postępowania. Pominięcie milczeniem i nie odniesienie się przez Prezydenta do przytoczonych powyżej w tym zażaleniu zarzutów i okoliczności uchybia wprost tej zasadzie. Najlepszym tego potwierdzeniem jest treść uzasadnienia skarżonego obecnie postanowienia, w którym nie wskazano koniecznych faktów, które Prezydent uznał za bezspornie udowodnione w zakresie przesłanek istnienia lub nieistnienia interesu prawnego skarżących w sprostowaniu decyzji [...], nie wymieniono też miarodajnych dowodów, na których oparto się w tej mierze, pominięto wreszcie podanie merytorycznych przyczyn, dla których odrzucono jako nieistotne dla kwestii istnienia lub braku interesu prawnego skarżących podnoszone przez nich zarzuty i okoliczności. Wspomniane uchybienia stanowiły zdaniem odwołujących zarazem oczywiste naruszenie art. 6 ust. l, art.13 Europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, art. l Protokołu Dodatkowego do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, art.6 Traktatu o Unii Europejskiej, art.41 Karty Praw Podstawowych, art.l6 Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji, a także art. 2, art. 7, art. 32 ust .l, art. 45 ust.1, art. 78 Konstytucji RP. Powołując się na powyższe B. i P.P. wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania w I i II instancji, względnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Prezydentowi K. celem jej ponownego rozpoznania. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnienia postanowienia wskazało, że zgodnie z art. 113 § 1 Kpa organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Z treści ww. przepisu wynika, że organ może z urzędu lub na wniosek strony sprostować oczywiste omyłki w wydanych przez siebie decyzjach. Przez oczywiste omyłki należy rozumieć błędy, które jednoznacznie wynikają z zestawienia zebranego w sprawie materiału z treścią decyzji. Organ odwoławczy wskazał, że postępowanie administracyjne w sprawie [...], prowadzone było bez udziału żalących tj. B. i P. P.. Postępowanie w tej sprawie toczyło się bowiem w przedmiocie zatwierdzenia podziału działki nr [...] położonej w K. przy ul. K. [...] stanowiącej własność Parafii Rzymsko- Katolickiej im. św. G. w K.. W sprawie tej została również wydana przez Prezydenta Miasta K. decyzja w dniu [...] kwietnia 1997 r. zatwierdzająca projekt podziału działki nr [...], której stroną jest tylko i wyłącznie Parafia Rzymsko-Katolicka im. św. G. w K., a co za tym idzie tylko jej jako jedynej stronie tego postępowania przysługuje możliwość domagania się sprostowania ww. decyzji na postawie art. 113 § 1 Kpa. Niezależnie w ocenie Kolegium umieszczenie na decyzji nawet jak twierdzą żalący nieprawidłowe klauzuli stwierdzającej, iż decyzja stała się ostateczna z dniem [...] kwietnia 1997 r. nie ma charakteru oczywistej omyłki, której sprostowania można dokonać poprzez jej usunięcie z decyzji. Przedmiotem sprostowania w trybie określonym wart. 113 § 1 Kpa mogą być bowiem wyłącznie "błędy pisarskie i rachunkowe" oraz "inne oczywiste omyłki", przy czym za błąd pisarski uważa się widoczne, niezamierzone, niewłaściwe użycie wyrazu, mylną pisownię, czy też opuszczenie jakiegoś wyrazu. Istotną cechą błędu stanowiącą granicę dopuszczalności sprostowania jest jego oczywistość. W orzecznictwie i doktrynie powszechnie przyjęty jest jednak pogląd, że sprostowanie nie może prowadzić do merytorycznej zmiany rozstrzygnięcia. Nie jest dopuszczalne sprostowanie decyzji, które prowadziłoby do ponownego rozstrzygnięcia sprawy, odmiennego od pierwotnego, dlatego zasadnie organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła B. P. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasadzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: - art.35 § 1-2 Kpa przez zaniechanie spowodowania zgodnego z prawem rozpatrzenia w ustawowym terminie wniosku z [...] I 2013r. o sprostowanie decyzji [...], - art.77 § 1, 80, 81 Kpa w zw. z art.61a § 1 Kpa przez zupełne zaniechanie rzetelnego wyjaśnienia wszelkich okoliczności faktycznych i prawnych istotnych dla utrzymania w mocy postanowienia [...], a w szczególności faktycznej i prawnej podstawy odmówienia wszczęcia postępowania w przedmiocie sprostowania decyzji [...], -art.126, 127, 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 113 Kpa ( powołanych w podstawie prawnej postanowienia [...] przez bezpodstawne i bezprawne utrzymanie w mocy postanowienia [...], - art.10 § 1-3 oraz art.81 Kpa przez pozbawienie, przed wydaniem postanowienia [...], prawa i możliwości wypowiedzenia się co do całości zebranego w sprawie materiału dowodowego, co do zgłoszonych ew. przez organ I instancji i pozostałe strony żądań i wniosków, a w szczególności pozbawienie strony możliwości przedstawienia zarzutów wymienionych w tej skardze, - art.126 Kpa w zw. z art.107 § 2-5 Kpa przez brak należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego postanowienia [...] w zakresie przesłanek utrzymania w mocy postanowienia [...], - art.6, 7, 8, 9, 11Kpa przez naruszenie ( wskutek uchybień jak wyżej) opisanych w tych przepisach ogólnych zasad postępowania administracyjnego, - art.15 Kpa przez pozbawienie mnie prawa do rzetelnego dwukrotnego rozpatrzenia w toku instancji kwestii przesłanek sprostowania decyzji [...], które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy [...]. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała i powtórzyła zarzuty wskazane w zażaleniu ponadto wskazała, że Kolegium ewidentnie naruszyło istotę regulacji art.113 kpa. Przepis ten stanowi wprost, że jedynie organ, który wydał daną decyzję, może w drodze postanowienia sprostować m.in. oczywiste omyłki w treści tej decyzji. Z powyższego wynika wprost, że Kolegium jako organ II instancji nie może wypowiadać się na temat merytorycznych przesłanek zasadności lub bezzasadności sprostowania decyzji organu I instancji. Może tylko zbadać, czy postanowienie organu I instancji w przedmiocie sprostowania lub odmowy sprostowania takiej decyzji jest zgodne z prawem. Organ I instancji nie wydał w ogóle postanowienia o sprostowaniu lub odmowie sprostowania swojej decyzji [...], ale tylko postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania o sprostowanie. Innymi słowy organ I instancji nie wypowiedział się wcale na temat merytorycznych przesłanek zasadności sprostowania decyzji [...]. W związku z tym, na uwadze przedmiot zażalenia z dnia [...] marca 2013 r., którym było postanowienie [...] o odmowie wszczęcia postępowania o sprostowanie decyzji [...] - Kolegium jako organ II instancji nie miało prawa wypowiadać się na temat merytorycznych przesłanek sprostowania decyzji [...], skoro wcześniej nie uczynił tego w ogóle organ I instancji. Skarżąca podniosła także, że rzeczą i obowiązkiem Kolegium było tylko zajęcie stanowiska w przedmiocie zasadności odmowy wszczęcia postępowania o sprostowanie. Wypowiadając się zaś na temat merytorycznej zasadności sprostowania decyzji [...] w sytuacji, gdy uprzednio nie zrobił tego organ I instancji, Kolegium ewidentnie pozbawiło stronę ustawowego prawa do dwukrotnego rozpoznania w toku instancji kwestii przesłanek sprostowania, o których mowa w art.113 § 1 Kpa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w . wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.– dalej Ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Skarżąca pismem z dnia [...]stycznia 2013 r. wniosła w trybie art. 113 § 1 Kpa "o sprostowanie oczywistej omyłki w treści decyzji [...] polegającej na stwierdzeniu, że decyzja ta jest ostateczna już z dniem [...] kwietnia 1997 r. " Zgodnie z treścią art. 113 § 1 Kpa organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Składniki decyzji administracyjnej określa przepis art. 107 § 1 Kpa, są to: oznaczenie organu administracji publicznej, data wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji lub, jeżeli decyzja wydana została w formie dokumentu elektronicznego, powinna być opatrzona bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu. Decyzja, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego lub skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać ponadto pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa lub skarg. Oprócz składników wymienionych w art. 107 § 1, decyzja powinna zawierać także dodatkowe składniki określone w przepisach szczególnych ( art. 107 § 2 Kpa ). Przepisy regulujące postępowanie administracyjne, w tym kodeks postępowania administracyjnego, nie przewidują procedury nadawania klauzuli ostateczności decyzjom administracyjnym, w szczególności klauzula taka nie jest nadawana w drodze decyzji lub postanowienia. Tzw. "klauzula ostateczności" jest w istocie szczególnym rodzajem zaświadczenia w rozumieniu art. 217 - 219 Kpa. Jeżeli strona nie zgadza się z treścią wydanego przez organ zaświadczenia powinna złożyć wniosek o wydanie zaświadczenia o określonej treści, i w przypadku wydania przez organ postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia takiej treści, będzie jej przysługiwał środek zaskarżenia w postaci zażalenia (patrz: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 września 2008 r., II SA/Kr 606/08, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 12 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Ke 765/13 ). W świetle powyższego, zdaniem Sądu, uznać należy, że znajdująca się na decyzji urzędowa adnotacja, stwierdzająca prawomocność decyzji z określonym dniem, nie jest składnikiem decyzji i nie podlega sprostowaniu w trybie art. 113 § 1 Kpa. Dlatego bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy byłoby ustalenie czy skarżąca i P. P. powinni być stronami postępowania, które zakończyło się wydaniem decyzji [...] Wskazać należy, że Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 lit. a i lit. c Ppsa ). Zdaniem Sądu, przepis art. 61a § 1 Kpa stosuje się do rozstrzygania wniosków wszczynających postępowanie w sprawie indywidualnej, a nie do złożonych w toku toczącego się postępowania wniosków o charakterze wpadkowym. Nie może jednak Sąd nie zauważyć, że w niniejszej sprawie wniosek złożyła osoba, która nie brała udziału w postępowaniu o podział nieruchomości. Dlatego też skład orzekający, jakkolwiek jest zdania, że organy bezzasadnie powołały się na art. 61a § 1 Kpa, to jednak uznał, iż tego rodzaju naruszenie prawa procesowego nie miało wpływu na wynik sprawy. Z tych wszystkich powodów skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 Ppsa.