I GZ 84/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 11 marca 2014 r. sygn. akt I SA/Bd 1119/13 o odmowie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. N. na postanowienia Dyrektora Izby Celnej w T. dnia [...] października 2013 r. Nr [...] z dnia [...] października 2013 r. Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. postanowieniem z 11 marca 2014 r., odmówił M. N. przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzje Dyrektora Izby Celnej w T. z [...] października 2013 r. w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej. Zdaniem WSA, skarżący wybiórczo przedstawił swoją sytuację majątkową. W urzędowym formularzu PPF oświadczył, że nie posiada jakichkolwiek dochodów. Natomiast w odpowiedzi na wezwanie referendarza przedstawił wystawione przez T. Sp. z o.o. zaświadczenie o wysokości dochodu z którego wynika, że z tytułu pełnienia funkcji członka zarządu (zgodnie z KRS pełni funkcję prezesa zarządu) otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 700 zł brutto. Ponadto w sprzeciwie podnosił, że nie posiada udziałów w – będącej jedynym udziałowcem T. – spółce N. Nie dodał, że pełni w tym podmiocie funkcję prezesa zarządu – co wynika z KRS. Zdaniem Sądu, oświadczenia skarżącego zawarte w złożonym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy uzupełnione dodatkowymi wyjaśnieniami oraz dokumentami nie stanowiły wystarczającej podstawy do uwzględnienia wniosku. Skarżący przedstawił swoją sytuację w ograniczonym zakresie, przede wszystkim nie złożył istotnych dokumentów ani wyjaśnień potwierdzających stan majątkowy swoich rodziców oraz pomoc udzielaną przez rodzinę, mimo, że był wzywany o uzupełnienie takich informacji. W ocenie Sądu pierwszej instancji skarżący pozostawał we wspólnocie rodzinnej i majątkowej z rodzicami, a więc dochody i wydatki tych osób kształtowały również jego status majątkowy. WSA zauważył, że M. N. co prawda oświadczył, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jednakże wskazał, że mieszka w mieszkaniu rodziców i wyjaśnił, że nie pokrywa żadnych kosztów utrzymania tego mieszkania. Skoro inne osoby pokrywały koszty utrzymania nieruchomości, w której skarżący zamieszkuje, to wątpliwości budziło jego oświadczenie o prowadzeniu jednoosobowego gospodarstwa domowego. M. N. wniósł zażalenie na postanowienie z 11 marca 2014 r. W uzasadnieniu podniósł, że nie zgadza się ze stanowiskiem sądu, że jego rodzice są zobowiązani pomagać mu, mimo, że jest osobą dorosłą. Ponadto podkreślił, że nie jest osobą ubogą, ale ze względu na prowadzone przeciwko niemu liczne postępowania nie stać go na ponoszenie kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn. Dz. U. z 2012 r., 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast uregulowana w art. 243-263 p.p.s.a. instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Z treści powołanego przepisu wynika, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, to strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Strona ma zatem inicjatywę dowodową w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy. Skarżący wraz ze skargą do WSA złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, jednocześnie swojego wniosku nie poparł żadnymi dokumentami i twierdzeniami. Dopiero na żądanie Sądu przesłał wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy z którego wynikało, że nie uzyskuje żadnych dochodów. Natomiast w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy przesłał oświadczenia, a wśród nich dokumenty, których wynika, że pełni funkcję członka zarządu w spółce TCM Company sp. z o.o. i z tego tytułu otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 700 zł brutto. Ponadto skarżący oświadczył, że jego jedynym źródłem utrzymania jest praca oraz, że ponoszone przez niego wydatki przeznaczone są na podstawowe potrzeby. Twierdzenia te nie zostały poparte żadnymi dokumentami. Mając na uwadze, że skarżący w swoich kolejnych pismach przytaczał odmienne dane na temat swojej sytuacji majątkowej (okoliczności przedstawione przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy różniły się od danych przytoczonych na dalszych etapach postępowania w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy) należy uznać, że nie wykazał on braku dostatecznych środków pieniężnych na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Skarżący wskazał jedynie ogólnie, że ponosi wydatki na żywność i środki higieny osobistej. Nie podał natomiast żadnych danych na podstawie których możliwie było ustalenie jakie stałe opłaty obciążają jego budżet domowy i z jakich środków są pokrywane. Takie niepełne przedstawienie przez skarżącego sytuacji majątkowej uniemożliwiło dokonanie przez Sąd oceny czy uiszczenie wpisu od skargi spowoduje na tyle istotny uszczerbek majątkowy, którego konsekwencją będzie brak środków dla utrzymania koniecznego skarżącej. Wobec powyższego należy uznać, że Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że M. N. nie spełnił kryteriów przyznania prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji