I OZ 1030/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z.R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 1 października 2014 r., sygn. akt IV SA/Wr 560/13 w przedmiocie wyłączenia sędziów w sprawie ze skargi Z.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego postanawia: 1. sprostować datę wydania kontrolowanej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. nr [...] w sentencji postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 1 października 2014r., sygn. akt IV SA/Wr 560/13, w ten sposób, że w miejsce "[...] marca 2013 r." wpisać "[...] lipca 2013r.", 2. oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 1 października 2014 r., sygn. akt IV SA/Wr 560/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w sprawie ze skargi Z.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] lipca 2013 r. w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego, oddalił wniosek skarżącego o wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy następujących sędziów: sędziego NSA Tadeusza Kuczyńskiego, sędziego NSA Henryka Ożoga, sędziego NSA Julii Szczygielskiej, sędziego NSA Mirosławy Rozbickiej-Ostrowskiej, sędziego NSA Jolanty Sikorskiej, sędziego NSA Ryszarda Pęka, sędziego NSA Józefa Kremisa, sędziego NSA Anny Moskały, sędziego WSA Lidii Serwiniowskiej, sędziego WSA Alojzego Wyszkowskiego, sędziego WSA Wandy Wiatkowskiej-Ilków, sędziego WSA Ewy Kamienieckiej, sędziego WSA Marcina Miemca, sędziego NSA Zygmunta Wiśniewskiego, sędziego WSA Macieja Guzińskiego, sędziego WSA Jerzego Strzebinczyka, sędziego WSA Magdaleny Jankowskiej-Szostak, sędziego WSA Bogumiły Kalinowskiej (pkt I) oraz odrzucił wniosek o wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy następujących sędziów: sędziego NSA Małgorzaty Masternak-Kubiak, sędziego NSA Ludmiły Jajkiewicz, sędziego WSA Teresy Cisyk, sędziego WSA Krzysztofa Bogusza, sędziego WSA Ewy Janowskiej, sędziego WSA Grażyny Jeżewskiej, sędziego WSA Edyty Żarkiewicz, sędziego WSA Małgorzaty Walentek, sędziego WSA Stanisława Niteckiego, sędziego WSA Andrzeja Matana, sędziego WSA Teresy Kurcyusz-Furmanik, sędziego WSA Beaty Kalagi-Gajewskiej, sędziego WSA Beaty Kozickiej, sędziego NSA Wiesława Morysa, sędziego NSA Tadeusza Michalika i sędziego NSA Szczepana Praxa (pkt II). W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w piśmie złożonym w dniu 18 sierpnia 2014r. skarżący zawarł wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, Opolu i Gliwicach w oparciu o art. 19 P.p.s.a. w zw. z art. 22 § 3 P.p.s.a. od rozpoznania sprawy z uwagi na to, że zachodzą okoliczności niewymienione w art. 18 P.p.s.a. W dalszej kolejności skarżący wskazał nazwiska sędziów których domagał się wyłączenia, a które wskazano wyżej. W uzasadnieniu skarżący wskazując na bezpodstawną w jego przekonaniu odmowę zawieszenia niniejszego postępowania twierdził, iż "jest oczywistym, że Sędziowie Ci odmawiając mi zawieszenia postępowania (...) są pod przemożnym wpływem swojego zwierzchnika - Sędziego NSA Henryka Ożoga i w sposób podporządkowany i dywersyjny niszczą zaplecze skargi w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji SKO w L. z dnia [...] lipca 2013 r., aby mi zamknąć drogę do Sądu i do Wyroku w sprawie." Skarżący podniósł także, iż "mając na względzie wszystkie podniesione argumenty, należy stwierdzić, iż zaszły inne okoliczności niż te wymienione w art. 18 p.p.s.a., które upoważniają Prezesa NSA w Warszawie do ich wyłączenia z rozpoznania sprawy, gdyż sędziowie Ci działają w zmowie z sobą i dyspozycyjny wobec przełożonego i organów administracyjnych, zaś w sposób stronniczy do mojej osoby." Dodatkowo skarżący podniósł, że: "za istotną okoliczność na poparcie wniosku o wyłączenie wszystkich sędziów uważam fakt, iż w sprawie IV SA/Wr 557/13 poz. na wokandzie [...] na skargę (...) w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego dotyczącej kontroli sanitarnej, Sędzia Tadeusz Kuczyński postanowił na rozprawie w dniu 29 stycznia 2014 r. z własnej inicjatywy wyłączyć się ze sprawy w oparciu o art. 19 p.p.s.a., ze względu na to, iż pełnomocnikiem strony postępowania była pani adwokat, która pracuje wraz z nim na uniwersytecie i jest wykładowcą tak jak On. Skoro fakt kolegowania się w pracy, był dostatecznym powodem do wyłączenia się z własnej inicjatywy dla Profesora Kuczyńskiego, to istotniejszym powodem do wyłączenia wszystkich sędziów jest fakt istnienia powiązań kryminalnych, kumoterskich i nepotycznych w samym sądzie, jak i tych wiążących struktury władzy, gdyż w składach wojewódzkiego sądu administracyjnego, jak i rady miejskiej W. oraz sądu rejonowego wchodzą ludzie o nazwisku K., będący członkami jednego klanu oligarchicznego kontrolujący swe interesy w strukturach władzy. T.K., R.K. i P.K.! Wyłączenie sędziów WSA w Gliwicach i Opolu domagam się, bowiem brali lub biorą udział w postępowaniach incydentalnych na moje wnioski." Wymienieni przez skarżącego sędziowie orzekający w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu złożyli pisemne oświadczenia, że w sprawie ze skargi Z.R. nie istnieją okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności. Oświadczyli również, że nie występują w sprawie żadne okoliczności określone w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., które dawałyby podstawę do wyłączenia ich od rozpoznania niniejszej sprawy. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w stosunku do sędziów wymienionych w punkcie I sentencji postanowienia wniosek skarżącego należało oddalić, a w stosunku do sędziów wymienionych w punkcie II sentencji wniosek należało odrzucić. W uzasadnieniu Sąd zacytował przepisy art. 18, 19 i art. 20 § 2 P.p.s.a. i podniósł, że skuteczny wniosek o wyłączenie konkretnych sędziów może złożyć tylko strona postępowania sądowoadministracyjnego w toku takiego postępowania, a wniosek może dotyczyć wyłączenia tylko takich sędziów, którzy w chwili jego zgłoszenia orzekają w sądzie administracyjnym w którym sprawa się toczy. W ocenie Sądu pierwszej instancji złożony przez skarżącego wniosek o wyłączenie od orzekania sędziego NSA Tadeusza Kuczyńskiego, sędziego NSA Henryka Ożoga, sędziego NSA Julii Szczygielskiej, sędziego NSA Mirosławy Rozbickiej-Ostrowskiej, sędziego NSA Jolanty Sikorskiej, sędziego NSA Ryszarda Pęka, sędziego NSA Józefa Kremisa, sędziego NSA Anny Moskały, sędziego WSA Lidii Serwiniowskiej, sędziego WSA Alojzego Wyszkowskiego, sędziego WSA Wandy Wiatkowskiej-Ilków, sędziego WSA Ewy Kamienieckiej, sędziego WSA Marcina Miemca, sędziego NSA Zygmunta Wiśniewskiego, sędziego WSA Macieja Guzińskiego, sędziego WSA Jerzego Strzebinczyka, sędziego WSA Magdaleny Jankowskiej-Szostak, sędziego WSA Bogumiły Kalinowskiej nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem skarżący nie podał żadnych okoliczności faktycznych uzasadniających wyłączenie wskazanych sędziów od rozpoznawania niniejszej sprawy. Przywołane okoliczności co do stronniczości, wykorzystywania stanowiska, jak też legalizowania bezprawia kosztem skarżącego, wynikają wyłącznie z subiektywnego przeświadczenia strony o istnieniu takich okoliczności. Nie zostały jednak uprawdopodobnione przez skarżącego i tym samym nie mogą stanowić wystarczającej przesłanki do zastosowania art. 19 P.p.s.a. Uwagi powyższe dotyczą zwłaszcza zgłoszonych zarzutów "powiązań kryminalnych, kumoterskich i nepotycznych" czy też "jednego klanu oligarchicznego kontrolującego swe interesy w strukturach władzy" uzasadnianych zbieżnością brzmienia nazwiska sędziego z nazwiskami innych osób piastujących funkcje w organach samorządowych i sądownictwie powszechnym. Nie można bowiem kwestionować obiektywizmu sędziego, bez przywołania faktycznych podstaw, które w sposób uzasadniony wskazywałyby na utratę zaufania co do bezstronności sędziego. Przywołane przez skarżącego podstawy wyłączenia nie stanowią również okoliczności obligujących Sąd do ich wyłączenia z mocy prawa. Ponadto należy zauważyć, że także w złożonych wyjaśnieniach, wskazani sędziowie oświadczyli, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 P.p.s.a., dające podstawę do ich wyłączenia od rozpoznawania niniejszej sprawy. W ocenie Sądu uwzględnienia niniejszego wniosku nie uzasadnia również subiektywne przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadzi postępowanie z naruszeniem prawa procesowego i w sposób uchybiający prawu jednostki do rzetelnego procesu. Samo bowiem zawiedzenie strony z rozstrzygnięcia sprawy czy sposobu procedowania nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziego, gdyż rozpoznając niniejszy wniosek Sąd nie bada prawidłowości podejmowanych przez skład orzekający czynności procesowych. Okoliczność ta może jednakże stanowić zarzut podnoszony w środkach odwoławczych od orzeczeń sądu pierwszej instancji. Mając zatem na uwadze powyższe w stosunku do sędziów wymienionych w punkcie I sentencji postanowienia, na podstawie art. 22 § 1 i § 2 P.p.s.a., Sąd oddalił wniesiony wniosek. Natomiast wniosek skarżącego odnoszący się do wyłączenia orzekających w Naczelnym Sądzie Administracyjnym sędziego NSA Małgorzaty Masternak-Kubiak, sędziego NSA Ludmiły Jajkiewicz i sędziego NSA Wiesława Morysa, jak też sędziów orzekających w Wojewódzkich Sądach Administracyjnych w Opolu i Gliwicach, gdyż w dniu jego zgłoszenia, jak też i w chwili obecnej, wskazani sędziowie nie orzekali i nie orzekają w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Sąd uznał za niedopuszczalny, co skutkowało jego odrzuceniem w stosunku do sędziów wskazanych w punkcie II sentencji postanowienia, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64 § 3 P.p.s.a. Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł skarżący domagając się jego uchylenia. W ocenie skarżącego, skoro jego wniosek dotyczył wyłączenia wszystkich sędziów Wojewódzkich Sądów Administracyjnego w Gliwicach, Opolu i we Wrocławiu, a rozstrzygnięcie nie dotyczy tych wszystkich sędziów, to postępowanie należy uznać za nieważne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że na podstawie art. 156 § 3 w zw. z art. 166 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny sprostował w sentencji zaskarżonego postanowienia oczywistą omyłkę pisarską. Sąd pierwszej instancji wskazał jako datę wydania kontrolowanej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. dzień [...] marca 2013 r., podczas gdy z akt sprawy bezspornie wynika, że decyzja ta została wydana w dniu [...] lipca 2013 r. Dlatego orzeczono jak w punkcie 1 sentencji. Odnosząc się zaś do wniesionego zażalenia podnieść należy, że nie zasługiwało ono na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych, sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa, tj. art. 18 § 1 i 3 P.p.s.a., wyłączenie sędziego następuje na jego żądanie lub wniosek strony wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie (art. 19 P.p.s.a.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie w stosunku do sędziów wymienionych w punkcie I sentencji zaskarżonego postanowienia brak jest podstaw do wyłączenia z mocy ustawy. Również podniesione przez skarżącego argumenty mające przemawiać za wyłączeniem tych sędziów od orzekania w jego sprawie w postaci działania na korzyść organu, co ma wynikać z działań procesowych sędziów wskazanych we wniosku skarżącego z dnia 8 sierpnia 2014 r., nie uzasadniają wyłączenia sędziów na wniosek skarżącego. Zwrócić bowiem należy uwagę, że argumentacja dotycząca merytorycznej oceny rozstrzygnięć zapadłych z udziałem tych sędziów, nie może przesądzać o braku ich bezstronności w konkretnej sprawie. Kwestia ta co najwyżej może być oceniona przez Naczelny Sąd Administracyjny w trybie odwoławczym, zgodnie z właściwymi przepisami. Za wyłączeniem sędziów nie mogą również przemawiać niczym nie poparte twierdzenia strony o powiązaniach cyt. "kryminalnych, kumoterskich i nepotycznych" sędziów. Żeby taki argument mógł odnieść zamierzony przez skarżącego skutek musi być poparty konkretnymi okolicznościami w odniesieniu do konkretnego sędziego, które w sposób obiektywny budzą wątpliwości co do bezstronności danego sędziego. Nadto dodać należy, że wyłączenie sędziego na podstawie art. 19 P.p.s.a. ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (por. postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. akt II FZ 60/08). Ponadto wskazać należy, że w sytuacji gdy wniosek dotyczy większej liczby sędziów, wszyscy oni muszą być oznaczeni przez wskazanie imion i nazwisk, a przyczyny wyłączenia powinny być odniesione do każdego z nich (patrz: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. red. R. Hauser, M. Wierzbowski, wyd. C.H. Beck Warszawa 2011, str. 160 i wskazane tam orzecznictwo). Zatem Sąd pierwszej instancji prawidłowo rozpoznał wniosek skarżącego co do sędziów objętych sentencją zakwestionowanego postanowienia, gdyż w złożonym wniosku skarżący wskazał nazwiska tych sędziów których domagał się wyłączenia (str. 1 wniosku). Także i rozstrzygnięcie dotyczące sędziów wskazanych w punkcie II sentencji postanowienia Sądu pierwszej instancji, należy uznać za prawidłowe, albowiem sędziowie ci nie orzekają w sądzie właściwym dla rozstrzygnięcia sprawy. A wymóg taki wynika z art. 20 § 1 P.p.s.a. Mając na uwadze powyższe przyjąć należy, że skarżący wniesionym zażaleniem nie podważył stanowiska zajętego przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu. Dlatego, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 2 sentencji.