III SA/Po 1251/13

Dnia 25 lutego 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska (spr.) Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Szymon Widłak Protokolant: st.sekr.sąd. Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2014 roku przy udziale sprawy ze skargi Zarządu Dróg Miejskich w P na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P z dnia ... roku nr ... w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę Postanowieniem z dnia [ ... ] 2013 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O, na podstawie art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 1 pkt. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) dalej u.p.e.a, umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku zobowiązanego R S na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] obejmującego zaległości z tytułu opłaty drogowej – opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłat za postój pojazdu w strefie płatnego parkowania w łącznej kwocie należności głównej 150,00 zł. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny wskazał, że należności objęte powyższym tytułem wykonawczym powstały w roku 2006 i 2007, a zgodnie z art. 40 d ust. 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (j.t. Dz. U. z 2007 r., Nr 19, poz. 115 ze zm.) dalej u.d.p., obowiązek uiszczenia opłat drogowych przedawnia się z upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym opłaty powinny zostać uiszczone. Z tego względu dochodzona należność nie podlega już egzekucji, a postępowanie egzekucyjne należało umorzyć. W zażaleniu na powyższe postanowienie Zarząd Dróg Miejskich w P wniósł o jego uchylenie i kontynuowanie postępowania egzekucyjnego. Wierzyciel powołał się na obowiązujący od dnia 1 stycznia 2010 r. - przepis art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 157, poz. 1240 ze zm.) dalej u.f.p., zgodnie z którym do spraw należności wskazanych w art. 60 u.f.p., nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy działu III Ordynacji podatkowej. W myśl art. 60 pkt. 7 u.f.p. publicznoprawnymi niepodatkowymi należnościami budżetowymi są natomiast dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw (w tym na podstawie ustawy o drogach publicznych). Z kolei zgodnie z art. 70 § 4 O. p. bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego o którym powiadomiono zobowiązanego. W dniu 28 lutego 2011 r. dokonano czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia rachunku bankowego, na którym nie stwierdzono środków pieniężnych mogących stanowić przedmiot skutecznej egzekucji. Ponadto w dniu 7 czerwca 2011 r. dokonano zajęcia wierzytelności stanowiącej nadpłatę podatku. Były to zatem czynności egzekucyjne powodujące skuteczne przerwanie biegu terminu przedawnienia egzekwowanego zobowiązania. Dyrektor Izby Skarbowej w P postanowieniem z dnia [ ... ] 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że należności objęte przedmiotowym tytułem wykonawczym powstały z mocy prawa w roku 2006 i 2007, a zgodnie z art. 40 d ust. 3 u.d.p. obowiązek uiszczenia opłat drogowych przedawnia się z upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym opłaty powinny zostać uiszczone. Przepis ten ogranicza zatem możliwość prowadzenia egzekucji po upływie pięcioletniego okresu i nie odsyła do innych przepisów dotyczących przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania. Biorąc to pod uwagę organ II instancji podzielił stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego w O, że nie miały wobec tego w przedmiotowej sprawie zastosowania przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące biegu terminu przedawnienia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Zarząd Dróg Miejskich w P podniósł zarzut naruszenia jego interesu prawnego poprzez uniemożliwienie mu wypełnienia obowiązku ustawowego wynikającego z art. 13f ustawy o drogach publicznych oraz naruszenia art. 2 § 1 pkt. 5 w zw. z art. 5 § 1 pkt. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W uzasadnieniu skargi wskazano, że zgodnie z art. 67 u.f.p. do spraw należności wskazanych w art. 60 ustawy (stanowiących również przedmiot postępowania), nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy działu III Ordynacji podatkowej. Zgodnie zaś z art. 70 § 4 O. p. bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym powiadomiono zobowiązanego. Ponieważ w dniu 28 lutego 2011 r. dokonano czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia rachunku bankowego, a w dniu 7 czerwca 2011 r. dokonano zajęcia wierzytelności stanowiącej nadpłatę podatku, były to czynności egzekucyjne zmierzające do zaspokojenia wierzyciela i powodujące skuteczne przerwanie biegu terminu przedawnienia. W ocenie strony skarżącej organ egzekucyjny niezasadnie orzekł wobec tego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w skarżonym postanowieniu. Podkreślono, że obowiązek opłaty dodatkowej powstaje z mocy prawa oraz z faktu nieopłaconego parkowania w strefie płatnego parkowania. Dopuszczalność egzekucji administracyjnej opłaty dodatkowej za parkowanie w strefie płatnego parkowania uzależniona jest natomiast od wymagalności świadczenia. Z kolei art. 40d ust. 3 u.d.p. jednoznacznie określa termin przedawnienia zobowiązań z tytułu opłaty (pięć lat) i nie odsyła do innych przepisów, na podstawie których możliwe byłoby orzekanie o przerwaniu biegu terminu przedawnienia. Uczestnik postępowania – zobowiązany R S w piśmie z dnia 17 stycznia 2014 r., powołując się na ciężką sytuację finansową, wniósł o umorzenie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Sąd dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia stwierdził, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Spór pomiędzy stronami postępowania dotyczy dopuszczalności stosowania art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej do opłat dodatkowych za nieuiszczenie opłat za postój pojazdu w strefie płatnego parkowania, o których mowa w art. 13 f ust. 1 u.d.p. – a tym samym, czy w realiach rozpoznawanej sprawy doszło do przerwania biegu pięcioletniego terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 40 d ust. 3 u.d.p., ze względu na zastosowanie środków egzekucyjnych, o których zobowiązany został zawiadomiony, (zajęcie rachunku bankowego i wierzytelności stanowiącej nadpłatę podatku). W konsekwencji chodzi o to, czy Naczelnik US w O jako organ egzekucyjny zasadnie umorzył postępowanie egzekucyjne, ze względu na wygaśnięcie egzekwowanego obowiązku. Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. W myśl art. 59 § 4 u.p.e.a., postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu. Z powyższego wynika, że umorzenie postępowania egzekucyjnego w administracji następuje wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe. Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie wówczas, gdy w konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Jedną z takich przyczyn, skutkujących koniecznością umorzenia postępowania przez organ egzekucyjny, jest upływ terminu przedawnienia egzekwowanej należności. Przyczyną wygaśnięcia obowiązku jest w takiej sytuacji przedawnienie, które wiąże się z umarzającym działaniem czasu. Kwestia możliwości badania przez organ egzekucyjny, czy obowiązek wygasł nie budzi wątpliwości w świetle art. 29 § 1 u.p.e.a., który daje organowi prawo badania dopuszczalności egzekucji. Jednocześnie wyłącza zaś prawo organu do badania zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Orzecznictwo dopuszcza w szczególności badanie, czy egzekwowany obowiązek nadal istnieje (por. m.in. wyrok NSA z dnia 28 maja 1999 r., sygn. akt III SA 1321/98; wyrok NSA z 4 października 2000 r., sygn. akt III SA 1525/99; wyrok NSA z 2 czerwca 2011 r., sygn. akt II FSK 170/10 – publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zagadnienie przedawnienia należności ustawodawca reguluje w ustawach materialnoprawnych – zwłaszcza w Ordynacji podatkowej, ale również w innych ustawach prawa materialnego, na przykład, jak w rozpoznawanym przypadku, w ustawie o drogach publicznych. Trzeba zwrócić uwagę, że jeśli w trakcie biegu terminu przedawnienia następuje zmiana rozwiązań dotyczących kwestii przedawnienia, a ustawa nie zawiera przepisów przejściowych, należy stosować nowe przepisy. W orzecznictwie zaznacza się jednak, że ustawodawca nie może wydłużyć terminu przedawnienia należności, które już uległo przedawnieniu. Wtedy dochodziłoby do działania prawa wstecz, albowiem wygasła należność "odżyłaby" na nowo (zob. wyrok NSA w wyroku z 20 stycznia 2009 r., sygn. akt II GSK 651/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zauważyć należy, że zasada nie działania prawa wstecz sprowadza się w istocie do zakazu stosowania nowo ustanowionych uregulowań do zdarzeń, które miały miejsce przed wejściem w życie tych norm, z którymi to zdarzeniami prawo nie wiązało dotąd skutków prawnych, przewidzianych nowymi unormowaniami. W niniejszej sprawie, w odniesieniu do przedmiotowych należności z tytułu opłaty dodatkowej za postój pojazdu w strefie płatnego parkowania, powstałych w latach 2006 i 2007, nie doszło do zmiany terminu ich przedawnienia. W odniesieniu do powyższych opłat dodatkowych poddanych egzekucji obowiązywała bowiem szczególna regulacja ustawowa ustanawiająca ich termin przedawnienia, to znaczy zgodnie z art. 40d ust. 3 u.d.p. – pięć lat. Tym samym nie można uznać, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy zastosowanie znajdowały ogólne przepisy o przedawnieniu podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetowych, ustanowione w Ordynacji podatkowej (art. 70 w zw. z art. 2 § 1 pkt 1). W opinii Sądu obowiązków powstałych w latach 2006-2007 nie objęła regulacja nowej ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, która w art. 67 odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów działu III Ordynacji podatkowej. Ustawa ta weszła w życie z dniem 1 stycznia 2010 r. (art. 1 Przepisów wprowadzających ustawę o finansach publicznych – Dz.U. Nr 157, poz. 1241). Art. 115 Przepisów wprowadzających tę ustawę stanowi zaś, że do spraw dotyczących niepodatkowych należności budżetowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. W konsekwencji trzeba więc podzielić stanowisko organu I instancji oraz Dyrektora Izby Skarbowej w P, że w niniejszym przypadku wystąpiła materialna przyczyna uzasadniająca umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, w postaci przedawnienia terminu dochodzenia należności – wygaśnięcia dochodzonego obowiązku. Stąd organy prawidłowo zastosowały art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Egzekwowane należności z tytułu opłat dodatkowych uległy bowiem przedawnieniu z upływem pięciu lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powinny zostać uiszczone i tak należność powstała w 2006 r. – z końcem 2011 r., a należności powstałe w 2007 r. (2 x po 50 zł) z dniem 31 grudnia 2012 r. Tym samym za naruszające prawo Sąd uznał załączone do skargi postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B z dnia [ ... ] 2013 r. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2002 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.