II GZ 326/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "C. B. P." Spółki z o.o. we W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 20 maja 2014 r., sygn. akt V SAB/Wa 5/14 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "C. B. P." Spółki z o.o. we W. na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju w sprawie wniosku o stwierdzenie nieważności informacji w przedmiocie odrzucenia wniosku o dofinansowanie projektu z budżetu Unii Europejskiej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 20 maja 2014 r. odmówił "C. B. P." Spółce z o.o. we W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju w przedmiocie wniosku o stwierdzenie nieważności informacji o odrzuceniu wniosku o dofinansowanie projektu z budżetu Unii Europejskiej. Relacjonując przebieg sprawy Sąd I instancji wskazał, że skarżąca spółka domagając się przyznania prawa pomocy oświadczyła, iż jej kapitał zakładowy wynosi 50.000 złotych z czego 46.000 złotych została wniesiona aportem w postaci mebli biurowych. Fundusz specjalny w kwocie 20.000 złotych obejmuje wyłącznie elementy wniesione aportem. Spółka wskazała, że na dzień 31 grudnia 2013 r. suma bilansowa wynosiła 35.721,99 złotych zaś wysokość straty za ostatni rok obrotowy wyniosła 1.895,53 złote. Nie zatrudnia pracowników nie posiada zobowiązań kredytowych nie ma również zaległości wobec ZUS i Urzędu Skarbowego, a stan kasy spółki jest zerowy. Opłatą jaką spółka ponosi w związku z prowadzoną działalnością jest opłata za usługi telekomunikacyjnej w kwocie 35 złotych. Sąd I instancji wskazując na przesłanki przyznania prawa pomocy określone w art. 243 § 1, art. 245 § 1 i 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.) stwierdził, że brak było podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej. W ocenie Sądu wysokość kosztów sądowych w zestawieniu ze wskazanymi we wniosku okolicznościami, w szczególności z faktem, że prowadzona działalność skarżącej finansowana jest przez prezesa zarządu dążącego do powstania i maksymalizacji zysków oraz braku zaległości publicznoprawnych, umożliwi skarżącej spółce uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej kwocie 100 złotych. "C. B. P." Spółka z o.o. we W. zażaleniem zaskarżyła postanowienie Sądu I instancji wnosząc o jego uchylenie w całości i zwolnienie od kosztów sądowych również w całości. W uzasadnieniu podniesiono, że spółka nie dysponuje aktywami pozwalającymi jej na poniesienie wpisu, nie dysponuje wystarczającą płynnością finansową z uwagi na brak środków w kasie oraz na rachunku bankowym oraz nie ma możliwości zaciągnięcia kredytów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu z przyczyn innych niż wskazane w zażaleniu. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z jasnej treści tego przepisu wynika, że obowiązkiem wnioskodawcy domagającego się przyznania prawa pomocy jest wykazanie swojej sytuacji materialnej i zdolności płatniczych, które w sposób obiektywny wskazują, że nie będzie on w stanie ponieść pełnych kosztów związanych ze swoim uczestnictwem w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Rzeczą Sądu rozpoznającego taki wniosek jest natomiast dokonanie rzetelnej oceny złożonych we wniosku oświadczeń, podniesionych okoliczności oraz dokumentów załączonych do wniosku mających uzasadnić żądanie pod kątem wystąpienia przesłanki warunkującej udzielenie prawa pomocy. Wyrazem takiej oceny są motywy uzasadnienia, z których powinno wynikać, jakie elementy wniosku i przedstawionej przez stronę sytuacji materialnej przemawiały za udzieleniem wnioskodawcy prawa pomocy bądź odmową udzielenia tego prawa. Zaskarżone postanowienie pozbawione jest takiej oceny. Sąd I instancji wskazując szeroko na przesłanki przyznania prawa pomocy osobie prawnej wynikające z powołanego art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., zdolność skarżącej spółki do poniesienia kosztów, wpisu od skargi kasacyjnej, w istocie oparł się wyłącznie na stwierdzeniu, że skoro skarżąca nie posiada zaległości w stosunku do Urzędu Skarbowego i ZUS, a prezes zarządu dąży do powstania i maksymalizacji zysków, to jest w stanie ponieść koszty związane z zawisłą przed sądem sprawą. Ocena zdolności spółki do partycypowania w kosztach sądowych powinna być poprzedzona analizą oświadczeń zawartych we wniosku i dokumentów do niego załączonych mających uzasadniać podniesione w nim twierdzenia strony. Skarżąca spółka wskazując na posiadane aktywa, poniesioną stratę i stan kasy oraz konta bankowego, jego brak, poza złożeniem bilansu na dzień 31 grudnia 2013 r. nie przedstawiła innych dokumentów, a uzasadnienie jej stanu finansowego sprowadza się do wykazania, że posiadany kapitał, wniesiony aport i fundusz specjalny wynikają z konieczności spełnienia wymogów stawianych przepisami Kodeksu spółek handlowych. Ponoszone koszty, jakie można ustalić na podstawie wniosku to opłata abonencka. Brak jest natomiast jakichkolwiek informacji dotyczących realnych obrotów spółki i ponoszonych obciążeń związanych z prowadzeniem działalności. Skarżąca nie przedstawiła osiąganych dochodów choćby w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku, nie wskazała, z czego wynika poniesiona strata, jakiej wysokości ponosi obciążenia związane ze świadczeniami publicznoprawnymi i bezpośrednimi kosztami prowadzenia działalności. Brak jest informacji dotyczących wpłat i wypłat z kasy spółki poza wskazaniem, że jej stan wynosi zero. Przedstawiony bilans nie jest wystarczającym źródłem informacji o rzeczywistych zdolnościach płatniczych skarżącej, obrazuje on jedynie stan majątkowy spółki na koniec 2013 roku. Nie pozwala na ocenę czy obroty spółki, tj. osiągane dochody pozwalają jej na poniesienie kosztów sądowych. Jest to niewątpliwym brakiem wniosku i niewywiązaniem się wnioskodawcy z obowiązku określonego w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., który rzutuje na ocenę wniosku w zakresie wykazania zaistnienia przesłanek określonych w przywołanym przepisie. Okoliczność ta nie zwalniała Sądu rozpoznającego taki wniosek, od zastosowania art. 255 p.p.s.a., szczególnie w sytuacji gdy wniosek nie jest wystarczający do oceny rzeczywistego stanu majątkowego wnioskodawcy, jak w tej sprawie gdzie większość z wykazanych we wniosku okoliczności uznać należało za gołosłowne. Zauważyć należy, że Sąd I instancji przed wydaniem zaskarżonego postanowienia miał możliwość wezwania wnioskodawcy do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów. Taki stan sprawy czynił przedwczesnym ocenę wniosku w aspekcie przesłanek określonych w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., albowiem braki materiału dowodowego uniemożliwiały dokonanie rzetelnej oceny żądania spółki. Ocena wniosku, jakiej dokonał Sąd I instancji, poza wymienionymi mankamentami, jest również nieprawidłowa. Stwierdzenie, najogólniej rzecz ujmując, że za zdolnością skarżącej do poniesienia kosztów przemawia dążność prezesa spółki do powstania i maksymalizacji zysków, nie znajduje oparcia w prawnych przesłankach warunkujących możliwość udzielenia stronie prawa pomocy. Jest to wyłącznie subiektywna ocena celów jakie stawia sobie organ spółki prowadząc działalność gospodarczą i nie pozwala w żaden sposób na dokonanie obiektywnej oceny rzeczywistej kondycji finansowej tej spółki oraz jej możliwość poniesienia kosztów sądowych sprowadzających się na tym etapie sprawy do konieczności uiszczenia wpisu do skargi kasacyjnej. Nie jest argumentem przemawiającym za zasadnością wniosku podniesiony w uzasadnieniu zażalenia, argument, że spółka, w innych postępowaniach prowadzonych przed sądami powszechnymi i Sądem Najwyższym jest zwalniana od kosztów sądowych. Sąd rozpoznaje, bowiem wniosek złożony w konkretnej sprawie, a więc podstawą jego oceny będą okoliczności podniesione i wykazane w tym konkretnym wniosku. Mając powyższe na uwadze, przede wszystkim braki postępowania w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy, które Sąd I instancji powinien w ramach przysługujących mu uprawnień usunąć, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.