II SA/Gl 1904/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie dozoru pojazdu 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] r., nr [...]; 2. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia [...] r. firma "A" w C., powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. akt I OPS 1/10, zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. o przyznanie na podstawie art. 130a ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym w związku z art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wynagrodzenia za przechowywanie [...] pojazdów usuniętych na zlecenie Komendy Miejskiej Policji w C., wymienionych w piśmie załączonym do wniosku. Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. odmówił przyznania firmie "A" w C. żądanych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór usuniętych pojazdów. W wyniku zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Organ I instancji postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] pozostawił wniosek z dnia [...] r. o przyznanie zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór usuniętych samochodów bez rozpoznania. Rozstrzygnięcie to zostało zaskarżone do Dyrektora Izby Skarbowej w K., który postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] stwierdził niedopuszczalność zażalenia, wskazując jednocześnie w piśmie z dnia [...] r. (oznaczonym mylnie datą [...] r.), że przedmiotowy wniosek winien być rozpatrzony merytorycznie. Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. ponownie odmówił przyznania zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór pojazdu W wyniku zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], wydanym na podstawie art. 102 § 2 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015), Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. przyznał firmie "A" w C. zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru, w tym wynagrodzenie za dozór nad pojazdem marki [...] o nr rej. [...] za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r., w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że nie przyznano zwrotu koniecznych wydatków związanych z dozorem, bowiem strona nie przedstawiła żądnych dowodów potwierdzających poniesienie takich wydatków, zaś przechowywany pojazd był w złym stanie technicznym, przedstawiającym wartość złomową. W zażaleniu na to postanowienie firma "A" w C., reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła o jego uchylenie, wskazując, że jest ono wadliwe. Podniesiono, że jeżeli dozorca nie jest w stanie wskazać konkretnych kwot, konieczne jest ich ustalenie w drodze dowodów podejmowanych przez organ z urzędu, czego organ I instancji nie uczynił, nie przedstawił również w sposób wystarczający metody wyliczenia kwoty [...] zł miesięcznie wynagrodzenia za dozór oraz nie ustalił rzeczywistych wydatków związanych z dozorem. Nie przyznano również wynagrodzenia za holowanie. Dalej podniesiono, że dozorca występujący o zwrot wydatków i wynagrodzenie, nie ma obowiązku przedstawiania pokwitowania i rachunków w związku z poniesionymi wydatkami, co w tej sytuacji oznaczało ustalenie opłat stosowanych u innych podmiotów prowadzących parkingi depozytowe. Dodatkowo zarzucono naruszenie art. 10 kpa podnosząc, że przed wydaniem postanowienia nie poinformowano stron o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. zażalenia tego nie uwzględnił i utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia zrelacjonował przebieg dotychczasowego postępowania, a następnie wskazał, że zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. akt I OPS 1/10 jednostce wyznaczonej do prowadzenia parkingu strzeżonego należy się wynagrodzenie za wykonywanie dozoru nad pojazdem oraz koszty z nim związane, przyznane na podstawie art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, za cały czas przechowywania pojazdu, a więc także za okres poprzedzający przejście pojazdu z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa. Zdaniem organu II instancji wnioskodawca nie wskazał żadnej kwoty, jaką organ I instancji miałby wypłacić za przechowywanie pojazdu, nie przedłożył również żadnych dowodów świadczących o poniesionych kosztach i wydatkach dotyczących tego pojazdu, w związku z czym wyliczeń takich dokonał organ egzekucyjny, przyjmując jako adekwatną do warunków jego przechowywania kwotę [...] zł miesięcznie. Organ odwoławczy nie zgodził się również z zarzutem, że winien ustalić opłaty stosowane u innych podmiotów prowadzących podobną działalność, gdyż opłaty za parkingi mogą stanowić jedno z kryteriów ustalania opłat za dozorowanie pojazdów, nie można jednak ustalonych tam stawek odnosić bezpośrednio do opłat za dozorowanie pojazdu. Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 10 kpa, wyjaśnił, że określona w art. 10 kpa zasada czynnego udziału strony w postępowaniu nie znajduje zastosowania w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Pismem z dnia [...] r. W. J., właściciel firmy "A" w C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższe postanowienie organu II instancji, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi w zasadzie powtórzono zarzuty zawarte w zażaleniu. Dodatkowo podniesiono, że w przypadku zachowania przez dozorcę należytej staranności w przechowywaniu rzeczy, utrata przez nią wartości nie ma żadnego znaczenia dla ustalenia wynagrodzenia za przechowywanie, bowiem na tę okoliczność dozorca nie miał wpływu. Zdaniem skarżącego organ błędnie dokonał kalkulacji stawki w oparciu o art. 836 kc, którą winien ustalić metodą porównawczą, na podstawie pisemnej informacji od skarżącego, dotyczącej stosowanych stawek na jego parkingu lub zwracając się do innych podmiotów zajmujących się podobną działalnością. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie przytaczając tezy, które sformułował w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie natomiast z treścią art. 119 pkt 1 w związku z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, jeżeli decyzja lub postanowienie dotknięte są wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania. Jednocześnie zgodnie z art.134 tej ustawy, sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie dozoru pojazdu. W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie, jak również poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] r., nr [...] dotknięte są wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 ustawy 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej kpa, zostały bowiem wydane z rażącym naruszeniem prawa. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w C., działający jako organ I instancji, prowadził postępowanie i zakończył go wydaniem postanowienia przyznającego firmie "A" w C. wynagrodzenie za wykonywanie dozoru pojazdu. Zgodnie natomiast z treścią art. 124 § 1 kpa postanowienie powinno zawierać miedzy innymi oznaczenie strony postępowania, zaś stroną postępowania administracyjnego, odpowiednio do przepisu art. 28 kpa, jest każdy podmiot, którego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo który żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przepis art. 29 kpa stanowi natomiast, że stronami mogą być osoby fizyczne i osoby prawne, a gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne - również jednostki nie posiadające osobowości prawnej. Nie może budzić wątpliwości, że nazwa ""A" w C." jest wyłącznie firmą, pod którą działa przedsiębiorca. Firma prowadzona przez osobę fizyczną nie może być natomiast stroną postępowania administracyjnego. Wynikająca z przepisów prawa okoliczność, że osoba fizyczna działa pod określoną firmą, a firma ta stosownie do art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tj. Dz.U. z 2013 r., poz. 672 ze zm.) podlega wpisowi do ewidencji, nie może mieć wpływu na to że, stroną postępowania w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą jest zawsze tylko przedsiębiorca, tzn. określona osoba fizyczna lub prawna prowadząca działalność. Poprzestanie na oznaczeniu nazwy, pod którą osoba fizyczna prowadzi działalność gospodarczą, bez wymienienia imienia i nazwiska tej osoby powoduje konieczność przyjęcia, że doszło do naruszenia bezwzględnego wymogu, jakiemu powinno odpowiadać postanowienie, a mianowicie wymogu oznaczenia strony. W konsekwencji organ I instancji prowadził postępowanie wobec firmy, pod którą osoba fizyczna prowadziła działalność gospodarczą oraz wydał i doręczył postanowienie tej firmie, co oznacza, że zostało ono wydane z rażącym naruszeniem prawa skutkującym stwierdzeniem nieważności takiego postanowienia. W rezultacie postanowienie to skierowane zostało do podmiotu niebędącego stroną, co z kolei wyczerpało przesłankę nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 4 kpa. Nieprawidłowego określenia strony postępowania przez organ I instancji nie dostrzegł organ odwoławczy, utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie, a następnie wydając i doręczając postanowienie firmie. Nie uchylił zaskarżonego aktu prawnego, a w konsekwencji zaakceptował istnienie nieważnego postanowienia, co spowodowało, że postanowienie organu odwoławczego również dotknięte zostało wadą nieważności. W rozpatrywanej sprawie doszło zatem do rażącego naruszenia prawa, tj. art. 124 § 1 kpa polegającego na wadliwym oznaczeniu strony postępowania i przyznaniu zdolności prawnej firmie osoby fizycznej wbrew dyspozycji art. 29 kpa w związku z art. 30 § 1 kpa. Tymczasem decyzja administracyjna może być wydana wyłącznie w stosunku do strony, tj. podmiotu dysponującego interesem prawnym. Jeżeli podmiotu takiego nie ma (np. nie ma on zdolności prawnej, tak jak w rozpatrywanym przypadku), to postępowanie jak i samą decyzję należy uznać za nieistniejące (por. A. Matan w: Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz, t. II, wyd. Zakamycze 2005, str. 389). Wydanie zatem decyzji w takim przypadku stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Gl 831/12). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy obu instancji wezmą pod uwagę stanowisko Sądu wyrażone w niniejszym uzasadnieniu. Jednocześnie zwrócić należy uwagę, że wniosek o przyznanie wynagrodzenia za dozór został złożony w dniu [...] r. (data nadania w urzędzie pocztowym). Oznacza to, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte po nowelizacji art. 130a ustawy – Prawo o ruchu drogowym i dodania do niego ust. 10h w obowiązującym nadal brzmieniu. Ten zaś przepis wskazuje starostę jako organ właściwy do załatwienia tego rodzaju wniosków. W związku z powyższym ponownie rozpoznając sprawę organy egzekucyjne winny dokonać oceny przepisów określających właściwość organu do załatwienia przedmiotowego wniosku. Mając zaś na uwadze, że zapadłe w sprawie administracyjnej postanowienia podlegają wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze wskazanej wyżej przyczyny - Sąd nie badał ich merytorycznie pod względem zgodności z prawem - uznając to za przedwczesne. W świetle przedstawionych okoliczności należało stwierdzić nieważność zaskarżonego postanowienia, jak również poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z treścią art. 134 § 1 i § 2 P.p.s.a. oraz art. 119 pkt 1 P.p.s.a. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonego postanowienia orzeczono po myśli art. 152 P.p.s.a. W przedmiocie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. i art. 210 § 2 P.p.s.a. zasądzając na rzecz skarżącego kwotę stanowiącą równowartość uiszczonego wpisu od skargi.