III SA/Kr 1078/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie WSA Maria Zawadzka (spr.) NSA Piotr Lechowski Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2014 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie skargę oddala. Decyzją z dnia [...] 2013r. znak: [...] Starosta orzekł o skierowaniu D. S. (dalej: skarżąca) na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w celu ustalenia istnienia bądź braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 18 marca 2013r. do Starostwa Powiatowego wpłynęło pismo J. K. (szwagra D. S.), z treści którego wynikało, że D. S. cierpi na padaczkę, co stanowi przeciwwskazanie do prowadzenia pojazdów mechanicznych. Organ I instancji zawiadomił skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie skierowania jej na badania lekarskie oraz wezwał ją do złożenia wyjaśnień odnośnie stanu zdrowia. W trakcie postępowania skarżąca oświadczyła, że cierpi na lekką postać padaczki, na którą leczy się w Centrum Leczenia Migren i Padaczki. Z pisma Kierownika Centrum Leczenia Migren i Padaczki uzyskano informację, że skarżąca pozostaje w leczeniu Centrum od 29 czerwca 2006 r. z powodu przewlekłej choroby neurologicznej, która może powodować utrudnienia w kierowaniu pojazdami. Zdaniem lekarza prowadzącego, istnieją przesłanki, które uzasadniają skierowanie skarżącej na badania lekarskie. W odwołaniu D. S. nie zgadzając się z ustaleniami faktycznymi poczynionymi w analizowanej sprawie domagała się uchylania zaskarżonej decyzji. Skarżąca podniosła, że z pisma dr P. C. wynika jedynie, że stwierdzone u niej schorzenie może stwarzać jedynie utrudnienia w kierowaniu pojazdami, natomiast w żaden sposób lekarz nie stwierdził, że jej choroba może skutkować przeciwwskazaniem do prowadzenia pojazdów mechanicznych. Nadto skarżąca podniosła, że posiada prawo jazdy od 7 lat i jej stan zdrowia nie powodował żadnych komplikacji w zakresie kierowania pojazdami. Decyzją z dnia 10 lipca 2013 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2013. 267) oraz art. 75 ust. 1 pkt 5 i art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. Nr 30, poz.151 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzje organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postepowania, powołał treść art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami oraz wskazał, że stan zdrowia kierowcy jest istotną przesłanką bezpieczeństwa ruchu. Od dyspozycji psychofizycznej kierowcy w dużym stopniu zależy bezpieczeństwo ruchu. Niedomagania zdrowotne kierowcy są ważnym czynnikiem wpływającym na zagrożenie bezpieczeństwa na drodze. Przyczynami wypadków drogowych mogą być zmiany chorobowe u kierowców, zwłaszcza zaburzenia w krążeniu, choroby prowadzące do nagłych utrat przytomności oraz choroby zmniejszające szybkość reakcji i koordynacji ruchów, jak też urazy powstałe w wyniku kolizji i wypadków drogowych. Ważną rzeczą zatem jest nie tylko niedopuszczenie do udziału w ruchu w charakterze kierujących osób niemających wymaganego stanu zdrowia, ale także eliminowanie z ruchu tych, którzy utracili warunki zdrowotne po uzyskaniu uprawnień do prowadzenia pojazdów, lub u których przeciwwskazania do prowadzenia pojazdów nie zostały ujawnione w toku badania przed wydaniem prawa jazdy. Instrumentem ku temu jest możliwość skierowania przez Starostę na badania lekarskie kierowców, co do których stanu zdrowia zachodzą zastrzeżenia. Badania te mają ustalić, czy kierowca jest zdolny do bezpiecznego prowadzenia pojazdu, a także, czy nie zachodzą inne przeciwwskazania zdrowotne, by uczestniczył w ruchu jako kierowca. Skierowanie na badania lekarskie ma charakter prewencyjny i ma na celu zapobieżenie ewentualnym niebezpiecznym sytuacjom na drodze jakie mogą mieć miejsce z winy osoby, która utraciła warunki zdrowotne do kierowania pojazdami mechanicznymi. Ochrona bezpieczeństwa ruchu drogowego wymaga, aby organ uprawniony do wydawania uprawnień do prowadzenia pojazdów czuwał nie tylko nad tym, aby otrzymały je osoby mające odpowiedni stan zdrowia, ale także kontrolował, czy nie utraciły one tych warunków. Podejrzenie, że stan zdrowia kierowcy uniemożliwia kierowanie pojazdem, może opierać się na informacji o złym stanie zdrowia kierowcy albo zaobserwowanych u kierowcy objawach chorób, które stanowią przeciwwskazania do kierowania pojazdami (np. nagłe utraty przytomności, nałogowy alkoholizm, skłonności do zażywania środków odurzających wady wzroku czy słuchu), jeżeli okoliczności wskazują na brak sprawności fizycznej lub psychicznej. W takiej sytuacji Starosta może i powinien skierować na badanie lekarskie osobę, co do której powziął wiarygodną informację o zastrzeżeniach w stanie zdrowia tej osoby, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Zagrożenie dla ruchu może być wywołane niezdolnością kierowcy do prowadzenia pojazdu spowodowaną brakami fizycznymi lub umysłowymi, a nawet cechami charakteru dyskwalifikującymi go jako kierowcę. Zatem w systemie zagrożeń ruchu drogowego istotne znaczenie mają zagrożenia osobowe, psychiczne, medyczne i antropologiczne (por. R.A. Stefański - Prawo o ruchu drogowym, Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, 2005, wyd. II). W niniejszej sprawie ustalono, że skarżąca cierpi na przewlekłą chorobę neurologiczną i w związku z tym od 29 czerwca 2006 r. pozostaje w leczeniu Centrum Leczenia Migren i Padaczki. Ponadto Kierownik tego Centrum w piśmie z dnia 24 maja 2013 r. stwierdził, że schorzenie to może stwarzać utrudnienia w kierowaniu pojazdami. W ocenie organu odwoławczego powyższe ustalenia bez wątpienia nasuwają uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącej. Istniały zatem w niniejszej sprawie faktyczne podstawy do skierowania D. S. na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia bądź braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie D. S. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając im obrazę przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami, poprzez błędne jego zastosowanie. W uzasadnieniu skargi skarżąca powtórzyła zarzuty uprzednio podnoszone w odwołaniu oraz dodała, że posiada lekką postać padaczki, co w ciągu ostatnich kilku lat nie wpłynęło negatywnie na jej zdolność do prowadzenia pojazdów mechanicznych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Sądy te kontrolują, czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia bądź stwierdzenie jego nieważności w trybie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.). Jednocześnie zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrola zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji doprowadziła do stwierdzenia, iż jest ona zgodna z prawem, co skutkowało koniecznością oddalenia skargi. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli sądu administracyjnego jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję Starosty, na podstawie której skierowano D. S. na badania lekarskie. Materialnoprawną podstawę działania organów w rozpatrywanej sprawie stanowił przepis art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. Nr 30, poz.151 z późn. zm. dalej zwana ustawą), zgodnie z którym badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba posiadająca prawo jazdy (...) jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Uzupełnieniem tej regulacji jest art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy, według którego starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badania lekarskie, jeśli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia, a także przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2013 r. poz. 133). Wskazany akt wykonawczy - wydany na podstawie art. 123 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137) - zachował moc obowiązującą pod rządem ustawy o kierujących pojazdami na mocy art. 137 tej ustawy. Zgodnie z § 2 ust. 5 wymienionego rozporządzenia, skierowana na badania lekarskie może zostać również osoba, co do której starosta powziął wiarygodną informację o zastrzeżeniach w stanie jej zdrowia, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Powołane powyżej regulacje prawne nie wskazują precyzyjnie, jakie zastrzeżenia są wystarczające do skierowania danej osoby na badania lekarskie. Mowa w nich jedynie o tym, że muszą być one "uzasadnione" i "poważne" oraz, że informacja o nich musi być wiarygodna. Są to zatem stwierdzenia dość ogólne, pozostawiające właściwemu organowi administracji możliwość dokonania oceny, czy w konkretnym wypadku zastrzeżenia są właśnie tego rodzaju, pamiętając o tym, że celem powołanych regulacji jest zapewnienie maksymalnego bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Z unormowań tych wynika, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie może zapaść wówczas, gdy organ znajdzie się w posiadaniu informacji nasuwających zastrzeżenia co do warunków zdrowotnych kierowcy, zaś źródło uzyskania tego typu informacji jest wiarygodne. W literaturze wskazuje się, że chodzi o przesłanki, które z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazują na istotne zmniejszenie się sprawności kierującego pojazdem (tak: Wojciech Kotowski, Komentarz do art. 122 ustawy z dnia 20.06.1997 r. Prawo o ruchu drogowym, System Informacji Prawnej Lex Omega, aktualny na gruncie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierującymi pojazdami z uwagi na przejście regulacji do tej ustawy). Skierowanie na badania lekarskie może więc nastąpić, gdy jest prawdopodobne, że stan zdrowia kierowcy świadczy o istnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami, nie jest natomiast wymagana pewność w tym zakresie. Ostateczne rozstrzygnięcie w tej kwestii powierzone zostało bowiem uprawnionym w tym zakresie lekarzom. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że przyczyną, dla której Starosta skierował skarżącą na badania lekarskie była informacja uzyskana od Kierownika Centrum Leczenia Padaczki i Migreny, dr P. C., z której wynika, że skarżąca leczy się w tamtejszej palcówce do 29 listopada 2006 r. z powodu przewlekłej choroby neurologicznej. Zdaniem dr P. C., schorzenie to może stwarzać utrudnienia w kierowaniu pojazdami, w związku z powyższym istnieją przesłanki, które uzasadniają skierowanie skarżącej na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W ocenie Sądu organy orzekające w sprawie słusznie uznały, że dokument ten stanowił wystarczającą podstawę do skierowania skarżącej na nadania lekarskie, gdyż pochodzi od lekarza specjalisty neurologa, który znając przebieg leczenia skarżącej wiarygodnie potrafi ocenić jej aktualny stan zdrowia. Potrafi również ocenić specyfikę schorzenia, na które cierpi skarżąca, dlatego profesjonalnie potrafi ocenić, czy jej schorzenie może stwarzać utrudnienia w prowadzeniu pojazdami, a w konsekwencji czy przy schorzeniu, na które cierpi skarżąca celowym jest skierowanie jej na badania lekarskie. Fakt, że prowadząc samochód przez ostatnie kilka lat skarżąca nie spowodowała, jak sama twierdzi "żadnych komplikacji w zakresie kierowania pojazdami", nie oznacza, że w najbliższym czasie, takiego zagrożenia, na skutek swojej choroby nie może wywołać. Zatem, w takiej sytuacji, istotnym jest, że lekarz specjalista, mający pełny dostęp do historii choroby skarżącej, znając przebieg jej choroby, a także zażywane przez nią lekarstwa, powziął wątpliwości co do predyspozycji zdrowotnych skarżącej do kierowania pojazdami. Raz jeszcze podkreślić należy, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie nie przesądza jeszcze o istnieniu przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów w przypadku konkretnego kierowcy. Służy ona tylko do wyjaśnienia istniejących w tym względzie uzasadnionych zastrzeżeń. W wyniku przeprowadzonego badania może się więc okazać, że zastrzeżenia te nie zostaną potwierdzone, a zatem, że nie istnieją żadne przeciwwskazania do prowadzenia pojazdów. Celem badań jest weryfikacja powziętych przez organ zastrzeżeń. Z powyższych względów zarzuty skargi okazały się zatem bezzasadne. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie stwierdził również, by zaskarżona decyzja była dotknięta innymi wadami uzasadniającymi jej uchylenie. Należy w szczególności zauważyć, że organy obu instancji dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych w zakresie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Tak ustalony stan faktyczny stał się podstawą prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego, co szczegółowo wyjaśniono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznając kontrolowaną decyzję za zgodną z prawem, na podstawie art. 151 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.