II OSK 1195/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 2308/13 odrzucającego skargę J.S. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] września 2013 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania egzekucji administracyjnej postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Postanowieniem z dnia 27 lutego 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 2308/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę J.S. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] września 2013 r. w przedmiocie odmowy wstrzymania egzekucji administracyjnej. W uzasadnieniu wskazano, że Sąd odrzucił wniesioną skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", albowiem mimo wezwania skarżąca nie uzupełniła braków formalnych skargi przez nadesłanie jej odpisu w wyznaczonym terminie. Od powyższego postanowienia skargę kasacyjną wywiodła skarżąca zaskarżając go w całości i żądając jego uchylania. Jednocześnie reprezentujący stronę pełnomocnik wyznaczony z urzędu wniósł o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych, w tym kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oświadczając, że koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części. Zakwestionowanemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania poprzez nietrafne zastosowanie art. 49 § 2 P.p.s.a. oraz art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że obowiązek polegający na dołączeniu brakującego odpisu jest brakiem istotnym uniemożliwiającym nadanie sprawie dalszego biegu, co w efekcie spowodowało odrzucenie skargi, czyli miało istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu wskazano, że odpis zarządzenia wzywający do uzupełniania braków formalnych skargi został skarżącej doręczony w dniu 8 listopada 2013 r., zatem siedmiodniowy termin upłynął z dniem 15 listopada 2013 r. Natomiast w dniu 13 listopada 2013 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem o ustanowienie dla niej pełnomocnika z urzędu, co też nastąpiło. Zanim pełnomocnik został poinformowany o jego wyznaczeniu (w dniu 3 marca 2014 r.), Sąd skargę odrzucił. Dodano także, że skoro skarżąca wystąpiła o pełnomocnika z urzędu, to była przekonana iż już w jego gestii leży dokonanie powyższej czynności. Nadto, zdaniem skarżącej, brak do którego skarżąca została wezwana jest brakiem nieistotnym, zatem odrzucenie skargi z tego powodu doprowadziłoby do nieuzasadnionego pozbawienia strony prawa do rozpoznania sprawy i zamknęłoby drogę do kontroli legalności działania administracji, co stanowiłoby naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie żadna z enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, zatem przedmiotową sprawę należało rozpoznać w granicach zakreślonych podniesionymi w złożonej skardze kasacyjnej zarzutami. Zaś tak rozpoznawana skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut naruszenia art. 49 § 2 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Zdaniem skarżącej Sąd bezpodstawnie skargę odrzucił, albowiem brak odpisu skargi nie uniemożliwia nadania jej dalszego biegu. Powyższego poglądu nie sposób podzielić. Z treści art. 57 § 1 P.p.s.a. wynika, że skarga winna odpowiadać wszelkim wymaganiom jakie muszą spełniać pisma w postępowaniu sądowowym, a zatem winna spełniać wszystkie warunki formalne, które wymienia w sposób wyczerpujący przepis art. 46 P.p.s.a. Oprócz wymagań wskazanych w tym przepisie, przepis art. 47 § 1 P.p.s.a przewiduje, że do pisma należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości, że na równi z wymogami pisma o których mowa w art. 46 P.p.s.a. należy traktować wymogi z art. 47 P.p.s.a. (porównaj: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego; wyd. CH Beck, Warszawa 2011, s. 236-237). W niniejszej sprawie bezsporne jest, że wniesiona przez skarżącą skarga obarczona była brakiem formalnym w postaci niezałączenia jej odpisu dla uczestnika postępowania. Niekwestionowane jest także, że Przewodniczący Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarządzeniem z dnia 30 października 2013 r. wezwał skarżącą do nadesłania odpisu skargi, w terminie siedmiu dni, pod rygorem jej odrzucenia. Jednocześnie kolejnym zarządzeniem skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionego pisma. Wprawdzie skarżąca w zakreślonym terminie złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, jednakże nie przedłożyła żądanego odpisu skargi. W tym miejscu zaznaczyć należy, że uczestnikiem przedmiotowego postępowania oprócz organu jest także – jak wynika z akt sprawy – A.L., zatem dla celowości wezwania skarżącej o przedłożenie odpisu skargi nie ma znaczenia fakt, że organ przed przekazaniem skargi do Sądu zapoznał się z jej treścią. Mając na uwadze powyższe uznać należy, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że niezłożenie przez stronę, mimo wezwania, odpisu skargi przeznaczonej dla uczestnika postępowania, uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co uzasadnia jej odrzucenie stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Powyższy pogląd znajduje oparcie w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13, który przyjął, że "niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 P.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 P.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd". Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający przedmiotową skargę kasacyjną stanowisko to w pełni podziela. Dodatkowo podnieść należy, że sądy administracyjne orzekają na podstawie procedury, w obrębie której toczy się postępowanie, z wykorzystaniem instrumentów będących w ich dyspozycji oraz przysługujących im kompetencji. Okoliczność, że w ramach tych kompetencji ustawodawca przewidział m.in. rozwiązania określone w art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 57 § 1 zd. 1 i art. 47 § 1 P.p.s.a., skutkujące w przypadku nieuzupełnienia braków formalnych skargi jej odrzuceniem, nie stanowi przecież o niekonstytucyjności wskazanych przepisów. W związku z tą jednoznaczną regulacją ustawową nie sposób przyjąć, że narusza ona prawo obywatela do sądu. Ustawa prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zamyka drogi sądowej do dochodzenia naruszonych praw i wolności jednostki (art. 77 ust. 2 Konstytucji RP), lecz umożliwia każdemu obywatelowi skorzystanie z tego prawa w ramach określonej procedury. W przypadku odrzucenia skargi z powodu nieuzupełnienia braków stronie skarżącej przysługuje środek zaskarżenia (skarga kasacyjna). Ponadto strona może wnosić o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków. O ile bowiem zakreślony przez przewodniczącego wydziału termin do uzupełnienia braków, jako termin ustawowy, nie może być ani skracany, ani przedłużany, o tyle w razie uchybienia temu terminowi przez skarżącego, jako terminowi do dokonania określonej czynności procesowej, służy mu wniosek o przywrócenie terminu. Nie może być zatem mowy o zamknięciu drogi do sądu. Takie stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w treści ww. uchwały, który to pogląd Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą skargę kasacyjną w pełni podziela. Natomiast wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi nie mógł zostać rozpoznany w ramach skargi kasacyjnej od postanowienia z dnia 27 lutego 2014 r. Dlatego, na podstawie art. 184 P.p.s.a., wniesioną skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny oddalił. Jednocześnie wskazać należy, że o kosztach należnych pełnomocnikowi strony ustanowionemu z urzędu (art. 250 P.p.s.a.) orzeka właściwy wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a.