VII SA/Wa 2003/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla, , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak - Pęczkowska (spr.), Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Protokolant spec. Monika Pietruszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2014 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej [...] w [...] sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej "[...]" nieruchomości przy ul. [...] w [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia nieprawidłowości skargę oddala (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia (...) czerwca 2013r. nr (...) - sprostowaną postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2013r. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., 267), dalej k.p.a., i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania Wspólnoty Mieszkaniowej (...) nieruchomości przy ul. (...) w W. – uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (...) z dnia (...) maja 2013 r. (...) i na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego nakazał usunięcie nieprawidłowości w stanie technicznym budynku przy ul. (...) w W. poprzez: zabezpieczenie pęknięć w ścianach zewnętrznych o szerokości większej od 5 mm w lokalach 49, 62, 65, 69, 73 poprzez: a) skucie tynku na powierzchniach odspojonych w pasmach o szerokości min. 10 cm z każdej strony szczeliny, b) wklejenie prętów zszywających szczelinę 3 na 1 mb zabezpieczenia, c) sfrezowanie krawędzi, d) wypełnienie szczeliny, e) ułożenie na spoinie pasma siatki, f) uzupełnienie tynku, g) pomalowanie ściany. 3) Naprawę pęknięć w ścianach o szerokości rozwarcia większej od 10 mm w lokalach 6, 56 i 59 tj. roboty wewnętrzne, w zakresie ścian nośnych poprzez: a) skucie tynku na powierzchni odspojonej min. 10 cm z każdej strony szczeliny, b) wykonanie przewiertów do osadzenia zbrojenia, c) osadzenie zbrojenia na żywicy, d) ułożenie siatki podtynkowej na szczelinie, e) wypełnienie iniekcyjne szczeliny, f) uzupełnienie wyprawy tynkowej, g) pomalowanie ściany oraz roboty zewnętrzne: h) usunięcie lokalne tynku i wykonanie przewiertów do osadzenia zbrojenia, i) osadzenie zbrojenia na żywicy, j) uzupełnienie tynku w miejscu szczeliny, wypełnienie iniekcyjne szczeliny, w terminie 1 miesiąca od daty ustatecznienia się decyzji. Roboty budowlane należało wykonać w oparciu o ekspertyzę techniczną i aneks do ekspertyzy w uzgodnieniu ze (...) Konserwatorem Zabytków, pod nadzorem osoby posiadającej uprawnienia budowlane. Organ wskazał, że Spółka (...) 13 lutego 2013r. złożyła ekspertyzę techniczną, z której wynika, iż obecne uszkodzenia wprawdzie nie stwarzają zagrożenia dla nośności budynku, jednak szereg uszkodzeń powstałych w wyniku budowy, obniża komfort użytkowania obiektu i wymaga naprawy. Zakres napraw doraźnych powinien obejmować zabezpieczenie pęknięć w ścianach zewnętrznych o szerokości rozwarcia większej od 5 mm. Uszkodzenia te stwarzają również u mieszkańców subiektywne uczucie zagrożenia awarią i umożliwiają przedostawanie się zimnego powietrza. Dnia 18 lutego 2013 r. organ przeprowadził kontrole. W lokalu nr 65 stwierdzono w ścianie zewnętrznej konstrukcyjnej od podwórza w pokoju wyraźne pęknięcie nadproża okiennego przechodzące na połączenie ściany ze stropem. Podobne na ścianie przeciwległej, a na ścianie z oknem pęknięcie o rozwarciu ok. 3-7 mm, z wyraźnymi odspojeniami tynku i ślad po szkłach kontrolnych. W lokalu nr 69 w pokoju od podwórza poszerzyło się pęknięcie na ścianie zewnętrznej (konstrukcyjnej) w rejonie okna z 4 do 8 mm. W lokalu nr 73 w pokoju od podwórza wyraźne pęknięcia przy i pod parapetem okna o szer. ok. 6 mm, widoczną szczelinę między ościeżą okienną a oknem. W lokalu nr 62 w kuchni, od ul. (...) pęknięcie na styku ściany poprzecznej i stropu o szer. ok. 7-8 mm, widoczne w przedpokoju i łazience. W lokalu nr 49 na ścianie zewnętrznej z oknem od ul. (...) wzdłuż ościeża okiennego wyraźne pęknięcia, widoczne na zewnątrz budynku o szer. 10 mm, wchodzące na strop i ścianę poprzeczną oraz ścianę wewnętrzną, konstrukcyjną między pokojami. Organ powiatowy decyzją z dnia (...) lutego 2013 r. nakazał usunięcie ww. nieprawidłowości.(...). WINB decyzją z dnia (...) kwietnia 2013 r. uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W konsekwencji organ powiatowy wydał decyzję z dnia [...] maja 2013 r. Organ II instancji przytoczył art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy wskazując, że z materiału dowodowego wynika jednoznacznie nieodpowiedni stan techniczny obiektu. Ekspertyza techniczna prof. dr hab. inż. (...), wskazuje m.in. na potrzebę wykonania doraźnych napraw zabezpieczających pęknięcia ścian zewnętrznych o szer. rozwarcia większej od 5 mm. Z aneksu do ekspertyzy wynika, że naprawy ww. pęknięć należy wykonać niezwłocznie. Nadto, kontrola w dniu 28 marca 2013r. wykazała, że w lokalu nr 6 na ścianie zewnętrznej konstrukcyjnej od (...) w kuchni istnieją wyraźne podłużne pęknięcia na całej wysokości, widoczne na zewnątrz budynku (maks. rozwarcie szczeliny ok. 12 mm) i dalej na styku ściany poprzecznej prostopadłej do ściany zewnętrznej konstrukcyjnej (na całej długości kuchni). W lokalu nr 56 w pokoju z aneksem kuchennym na ścianie zewnętrznej konstrukcyjnej z oknami od ul. (...) stwierdzono wyraźne podłużne pęknięcia wzdłuż ościeżą okiennego i pod parapetem okna, rozwarcie pęknięcia ok. 1 cm oraz pęknięcia widoczne na zewnątrz budynku. Pęknięcie na ścianie zewnętrznej przechodzi dalej podłużnie na strop i ścianę konstrukcyjną poprzeczną, Uszkodzenia widoczne są też w pokoju sąsiednim na ścianie konstrukcyjnej i stropie. W lokalu nr 59 na ścianie zewnętrznej od ul. (...) od naroża górnego wzdłuż ościeżą okiennego oraz pod parapetem okna do poziomu podłogi wyraźne są pęknięcia o rozwarciu max. 15 mm, uszkodzenie są widoczne na zewnątrz budynku. Na ścianie konstrukcyjnej w rejonie ościeża okiennego pęknięciu towarzyszą inne ukośne pęknięcia, przechodzące na strop oraz ścianę poprzeczną do ściany konstrukcyjnej. Poniżej wyraźne odspojenia paneli podłogowych od ściany poprzecznej na całej długości - w tym miejscu widnieje szczelina. Wyraźne nieregularne rysy na stropie w przedpokoju. Wyraźne pęknięcia ściany konstrukcyjnej wewnętrznej oddzielającej przedpokój i pokój od podwórza i w rejonie drzwi wewnętrznych. W pokoju od podwórza nieregularne rysy na stropie. Powyższe uszkodzenia uzasadniały zastosowanie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy. Organ zgodził się z zarzutem, iż organ I instancji mógł nakazać zabezpieczenie lub naprawę ścian w poszczególnych lokalach tylko w odniesieniu do ścian nośnych i zewnętrznych, z pominięciem ścian działowych. Podniósł, że z sentencji zaskarżonej decyzji wynika, iż roboty budowlane winny być wykonane we wszystkich pękniętych ścianach, a więc i w ścianach działowych lokali. Wyjaśnił, iż obowiązki z art. 66 cyt. ustawy powinny być nałożone na wspólnotę mieszkaniową, a ta odpowiada tylko za utrzymanie części wspólnych budynku (ścian zewnętrznych i nośnych). Z obowiązku należało zatem wyłączyć wewnętrzne ściany działowe, co do których organ powiatowy powinien wydać osobne nakazy. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ podał, że aneks do ekspertyzy technicznej określa sposób naprawy pęknięć w ścianach lokali 56 i 59 o szer. większej od 10 mm. Natomiast zgodnie z protokołem kontroli w lokalu nr 6 na ścianie zew. konstrukcyjnej od (...) w kuchni istnieją wyraźne podłużne pęknięcia na całej wysokości pomieszczenia, widoczne na zewnątrz budynku (max. szer. ok. 12 mm). Dlatego organ odwoławczy nałożył m.in. obowiązek w tym zakresie. Skargę na powyższą decyzję złożyła Wspólnota Mieszkaniowa (...), zarzucając naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego, skutkujące wydaniem decyzji nakazującej wykonanie robót wewnątrz pomieszczeń, w ścianach nośnych i zewnętrznych bez wskazania dlaczego organ uznał, że ich usunięcie ma na celu utrzymanie w należytym stanie obiektu budowlanego jako całości. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i wskazała, że organ wymienił usterki w lokalach nr 6, 56, 59, 49, 62, 65, 69, 71, ale nie wyjaśnił, czy mają one wpływ na nieodpowiedni stan techniczny budynku tj. czy istnieje związek przyczynowo skutkowy pomiędzy usterkami a nieodpowiednim stanem technicznym budynku. W ocenie skarżącej, wbrew zasadom z art. 7, 77 i 80 k.p.a. organ wydał decyzję w sposób dowolny, sprzeczny z materiałem dowodowym i doświadczeniem życiowym, gdyż nie ocenił, czy uszkodzenia w lokalach skutkują, iż budynek jest w nieodpowiednim stanie technicznym. Na podstawie samego wymienienia usterek, adresat nie jest w stanie zorientować się, dlaczego organ uznał, iż kolidują one z utrzymaniem obiektu w należytym stanie jako całości. W uzupełnieniu dodać należy, że w dniu 22 lutego 2013r. swój udział w sprawie zgłosił Prokurator Prokuratury Okręgowej (...) . W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej ppsa. W rozpatrywanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Poddaną kontroli Sądu decyzją (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję organu powiatowego i na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego nakazał skarżącej usunięcie nieprawidłowości w stanie technicznym w przedmiotowym budynku w opisanym zakresie. Rzeczą Sądu było zatem dokonanie oceny, czy prawidłowo w ramach zastosowanej podstawy materialnoprawnej organ nadzoru budowlanego nałożyły wymienione obowiązki. Przypomnieć trzeba, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Przepis ten wskazuje zatem jedyną przesłankę, w oparciu o którą właściwy organ nadzoru budowlanego (art. 83 ust. 1 Prawa budowlanego) nakazuje usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, to jest ustalenie, że obiekt jest w nieodpowiednim stanie technicznym. Nadto, w decyzji wydanej na tej podstawie organ ma obowiązek określić szczegółowo zakres nieprawidłowości, sposób ich usunięcia oraz termin ich likwidacji. Podobnie, zgodnie z zasadami, wymienionymi w art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego, obiekt budowlany należy (...) utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7. Artykuł 66 umieszczony został w rozdziale 6 ustawy Prawo budowlane zatytułowanym "Utrzymanie obiektów budowlanych". Przez pojęcie utrzymania obiektów budowlanych należy rozumieć zachowanie obiektu w dobrej sprawności, w stanie niezmienionym, niepogorszonym, należytym. Tym samym obowiązki, o których mowa w art. 66 Prawa budowlanego obejmują nie tylko sytuacje związane z nieprawidłową eksploatacją obiektu budowlanego, czy brakiem remontów, ale również pogorszeniem stanu technicznego spowodowanym innymi zdarzeniami zaistniałymi po oddaniu obiektu do użytkowania. Innymi słowy, chodzi nie tylko o nieprawidłowości w utrzymaniu budynków pod względem ich zużycia w normalnym procesie eksploatacji, ale i o sytuacje nadzwyczajne, powstałe na skutek działania sił przyrody (np. burze, powodzie), czy innych nagłych (np. pożar), bądź postępujących zdarzeń (np. osiadanie). Innymi słowy, nakładane w trybie omawianego przepisu roboty budowlane mają na celu przywrócenie obiektu do stanu używalności, zachowania jego substancji budowlanej w należytym stanie technicznym odpowiadającym jego funkcjom. Podkreślić przy tym trzeba, że decyzje podejmowane w oparciu o art. 66 Prawa budowlanego mają charakter związany, co oznacza, że jeżeli wystąpi choćby jedna z przesłanek określonych w ust. 1 tego przepisu, to organ nadzoru budowlanego jest obowiązany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości i od obowiązku tego nie może odstąpić. Organy nie mają jednak obowiązku ustalania osób winnych, czy odpowiedzialnych za nieodpowiedni stan techniczny obiektu budowlanego. W okolicznościach faktycznych ustalonych w rozpatrywanej sprawie zaznaczenia wymaga również, że art. 66 Prawa budowlanego odnosi się do obiektów budowlanych, a nie lokali, jak słusznie wskazano w odwołaniu. Zasadą jest zatem, że nakazy nałożone w trybie powołanego przepisu winny dotyczyć usunięcia nieprawidłowości stanu technicznego samego obiektu budowlanego. Niemniej, zdaniem Sądu, w szczególnych sytuacjach możliwe, a nawet konieczne jest nałożenie w trybie art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego obowiązku wykonania określonych robót budowlanych także w poszczególnych lokalach. Taki przypadek będzie miał miejsce, jeżeli nieodpowiedni stan techniczny lokalu oddziałuje na cały obiekt budowlany, a usunięcie nieodpowiedniego stanu technicznego budynku nie będzie możliwe bez jednoczesnego usunięcia nieodpowiedniego stanu technicznego lokalu (por. wyrok NSA z dnia 1 marca 1994r., SA/Gd 2615/93 publ. "Wokanda" 1994r. nr 10 oraz z dnia 13 lutego 1998r., IV SA 757.96 niepubl., jak i wyrok WSA w Szczecinie z dnia 15 lipca 2004r. SA/Sz 1472/02 niepubl.). W świetle przedstawionej argumentacji Sąd podzielił stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji zarówno co do zastosowanej w niniejszej sprawie podstawy materialnoprawnej i konieczności nałożenia na skarżącą wykonania opisanych robót budowlanych, jak i wyłączenia z ich zakresu ścianek działowych w poszczególnych lokalach, jako tych części budynku, których kondycja techniczna nie ma wpływu na stan techniczny całego budynku, a w konsekwencji do ich utrzymania nie jest zobowiązana Wspólnota Mieszkaniowa. W aktach sprawy znajduje się bowiem ekspertyza stanu technicznego przedmiotowego zespołu budynków, wykonana w aspekcie prac związanych z budową (...)", z której wynika jednoznacznie, że ogólny stan techniczny w zakresie budynków A, B, E, F i G jest jedynie zadawalający, a niezadowalający odnośnie budynków B i C usytuowanych od strony (...). Autorzy ekspertyzy wskazują na duże pęknięcia w tej części elewacji, w tym takie, które biegną przez całą grubość ściany, co przedstawiono szczegółowo w załączonej do ekspertyzy obszernej dokumentacji fotograficznej. Na konieczność usunięcia powyższych nieprawidłowości wskazuje również dopuszczony jako dowód postanowieniem z dnia (...) marca 2013r. aneks do ww. ekspertyzy technicznej. W aneksie stwierdza się m.in. - na podstawie uruchomionego w 2011r. systemu monitoringu oddziaływań budowy (...) na budynki sąsiednie – że do listopada 2012r. osiadanie konstrukcji budynku było nieznaczne, nie przekraczało 6 mm. Natomiast począwszy od listopada szybko narastało, aby od 14 do 24 grudnia osiadanie niektórych raperów w ulicy (...) osiągnęło wielkość 18 mm, którą oceniono jako wartość alarmową w programie monitoringu. Powołano się również na 90 letnią eksploatację budynku oraz oceny stanu technicznego wykonane w 2008r. i 2010r. tj. przed rozpoczęciem budowy (...) (w zakresie elewacji, klatek schodowych i piwnic). Zwłaszcza przegląd z 2010r. wykazał we wszystkich budynkach pęknięcia ścian, gzymsów, cokołów. Duże z nich pojawiły się w segmentach B i C od strony CH(...)". Wewnątrz stwierdzono pojedyncze rysy pionowe i poziome w ścianach i stropach klatek schodowych. W zestawieniu z ustaleniami z 2010r. obecne rozpoznanie wykazało odnowienie na wyprawach ścian i stropów szeregu pęknięć i rys, a także powstanie nowych. Największe pęknięcia odnotowano w segmentach B i F, w lokalach usytuowanych na przedłużeniu ściany zewnętrznej budynku D. Pojawiły się one w ścianach zewnętrznych w miejscach poprzednich pęknięć widocznych na elewacjach biegnących przez całą wysokość budynku. Podano przy tym, że rozwarcia pęknięć zwiększają się wraz z wysokością budynku. Największe z nich stwierdzono w segmencie F na II piętrze w lokalu 59, gdyż wynoszą one od 12 – 20 mm. W niektórych lokalach odnotowano trudności z otwieraniem okiem oraz problemy związane z przewiewaniem powierza przez pęknięcia w ścianach zewnętrznych. Stwierdzono przy tym, że osiadanie spowodowało zginanie konstrukcji segmentu G oraz B. Podano, że wprawdzie przy maksymalnym osiadaniu 9,1 mm odkształcenia w skutek zginania są nieznaczne, jednak nie można wykluczyć, że w konstrukcji w złym stanie mogły spowodować powiększenie istniejących uszkodzeń. W związku z powyższym nie można było zgodzić się z zarzutem skargi naruszenia przez organ odwoławczy art. 7, 77 § 1 k.p.a., którego skarżąca upatrywała w nieprzeprowadzeniu oceny, czy uszkodzenia ścian w lokalach skutkują, że budynek jest w nieodpowiednim stanie technicznym. To właśnie stwierdzone przez organ uszkodzenia, w tym w lokalach, wskazują – zdaniem Sądu – jednoznacznie, że budynek znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym, w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt. 3 Prawa budowlanego. Pomimo, iż użyte w tej regulacji prawnej pojęcie "nieodpowiedni" jest nieostre, a więc każdorazowo wymaga przeprowadzenia analizy, czy stwierdzona nieprawidłowość stanowi przesłankę do zastosowania rygorów z art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, jednak w niniejszej sprawie opisane szczegółowo uszkodzenia substancji budowlanej poszczególnych segmentów budynku przy ul. (...), w postaci pęknięć ścian o rozwarciu powyżej 5mm, również wewnątrz wymienionych lokali – zdaniem Sądu – nie budzą wątpliwości. Wprawdzie organ odwoławczy odniósł się bezpośrednio tylko do uszkodzeń w ścianach lokali 56 i 59 (pęknięcie szer. większej niż 10 mm) oraz w lokalu nr 6 (pęknięcie podłużne w ścianie konstrukcyjnej, widoczne z zewnątrz o szer. ok. 12 mm), niemniej z materiału dowodowego wynika wprost - którego opis organ przedstawił w uzasadnieniu decyzji w szczegółowym opisie - że uszkodzenia stwierdzone w pozostałych lokalach 49, 62, 65, 69 i 71 tj. pęknięcia w ścianach nośnych i zewnętrznych budynku, nie pozostawia wątpliwości, iż uszkodzenia o takiej skali skutkują nieodpowiednim stanem technicznym substancji budowlanej całego budynku. W konsekwencji nie zasługiwały na uwzględnienie pozostałe zarzuty skargi dotyczące wydania decyzji w sposób dowolny, sprzeczny z materiałem dowodowym i doświadczeniem życiowym. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a, skargę oddalił.