III SA/Gd 35/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2014 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 18 listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie pomocy społecznej oddala skargę. Wnioskiem z dnia 15 maja 2011 r. A. K. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o udzielenie świadczeń finansowych z pomocy społecznej, pisząc, że nie ma środków koniecznych do zaspokojenia minimalnych potrzeb życiowych. Decyzją z dnia 29 października 2012 r. Prezydent Miasta odmówił przyznania pomocy finansowej wnioskującemu. Jako podstawę prawną wydania decyzji wskazano art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. 2013 r., poz. 182), który stanowi, że osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej. W uzasadnieniu wskazano, że A. K. nie ma żadnych dochodów, jednak świadczenia z pomocy społecznej nie mogą być przyznane, ponieważ wnioskujący od dnia 12 sierpnia 2009 r. odbywa karę pozbawienia wolności w Areszcie Śledczym. W złożonym odwołaniu A. K. podniósł, że powołany przez organ przepis narusza prawa konstytucyjne. Decyzją z dnia 18 listopada 2013 r., sygn. akt [[...]] Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołując art. 138 § pkt. 1 kpa i art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. 2013 r., poz. 182), utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie; Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji co do braku możliwości uwzględnienia wniosku skarżącego z uwagi na odbywanie kary pozbawienia wolności. Jak bowiem ustalono w sprawie w dniu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego wnioskodawca przebywał w Areszcie Śledczym, skąd zostanie przewieziony do zakładu karnego celem odbycia kary pozbawienia wolności do 2023 r. W uzasadnieniu podkreślono, że w sprawie ustalono sytuację materialną i bytową wnioskodawcy oraz to, że przepis art. 13 ustawy o pomocy społecznej ma charakter bezwzględnie obowiązujący. A. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, podnosząc zarzut, że przepisy powołane przez organy I i II instancji są niekonstytucyjne, albowiem jednostki penitencjarne RP, jak i przepisy wedle których funkcjonują, nie zabezpieczają minimalnych potrzeb życiowych osób osadzonych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wyjaśniając, że zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej, zarówno odbywanie kary pozbawienia wolności jak i przebywanie w areszcie tymczasowym, wykluczają możliwość przyznania świadczeń z pomocy społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie mogła zostać uwzględniona. Na wstępie podkreślenia wymaga, że skarżący zwrócił się do organu I instancji o udzielenie świadczeń finansowych z pomocy społecznej, a działania organów Państwa w tym zakresie regulowane są przepisami ustawy z dnia z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.).Jak wynika z art. 2 ust. 1 ustawy, świadczenia z pomocy społecznej mają na celu – zgodnie z polityką społeczną państwa - umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których te osoby nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W następnych artykułach, w szczególności – w art. 7, ustawa wskazuje, w jakich sytuacjach i komu udzielić można świadczeń z zasobów pomocy społecznej, a w art. 13 – że prawo do świadczeń z pomocy społecznej nie przysługuje, z wyjątkiem osób odbywających karę pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego, osobom odbywającym karę pozbawienia wolności. Przypomnieć również należy, że zgodnie z art. 6 kodeksu postępowania administracyjnego, normującego również, obok przepisów ustawy, postępowanie w sprawie udzielania świadczeń z pomocy społecznej, organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W sprawie niniejszej, po rozpatrzeniu wniosku A. K., organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej,a osobie tymczasowo aresztowanej zawiesza się prawo do świadczeń z pomocy społecznej. Za okres tymczasowego aresztowania nie udziela się świadczeń. Odmowa udzielenia skarżącemu świadczeń finansowych nastąpiła zatem w myśl przytoczonych przepisów. Stanowisko to, utrzymane w mocy przez organ II instancji, jest zgodne z prawem Przepis art. 13 ustawy o pomocy społecznej ma charakter bezwzględnie obowiązujący, tzn. nie uprawnia organów administracji publicznej do stosowania go na zasadzie uznania. Oznacza to, iż fakt odbywania kary pozbawienia wolności, podobnie jak i fakt tymczasowego aresztowania wyklucza możliwość przyznania pomocy społecznej. Osoby odbywające karę pozbawienia wolności tracą prawo do świadczeń pomocowych i nie mogą nabyć uprawnień w trakcie odbywania tej kary. Przy orzekaniu brana jest pod uwagę sytuacja w dacie orzekania przez organ administracji publicznej. Skoro już z wniosku skarżącego z dnia 15 maja 2011 r. wynikało, że wnioskujący o udzielenie pomocy społecznej przebywa w zakładzie karnym, a okoliczność tę potwierdziły ustalenia z przeprowadzonego w dniu 12 września 2012 r. wywiadu środowiskowego, to ustalenie tej okoliczności skutkowało bezwzględnie odmową przyznania pomocy społecznej z tej przyczyny. Stan taki motywowany jest faktem, iż osoba osadzona pozostaje na utrzymaniu Państwa, w związku z czym powinna mieć zapewnione przez zakład karny, w którym przebywa, odpowiednie warunki mieszkaniowe, opiekę zdrowotną, posiłki, odzież, nie ma zatem potrzeby dodatkowego dofinansowania jej podstawowych potrzeb bytowych. Oceniając prawidłowość przeprowadzonego postępowania i zastosowanie przepisów prawa materialnego nie można stwierdzić, by organy orzekające w sprawie z wniosku skarżącego naruszyły prawo w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Odnosząc się do zarzutu podniesionego w skardze, że zarówno przepisy, na zasadzie których funkcjonują jednostki penitencjarne jak i te jednostki nie zapewniają minimalnych potrzeb życiowych osób osadzonych trzeba zauważyć, że postępowanie w niniejszej sprawie wszczął wniosek skarżącego o przyznanie świadczeń z zasobów pomocy społecznej, przedmiotem orzekania było prawo do uzyskania takich świadczeń i Sąd oceniał zgodność z prawem decyzji podjętych w tej kwestii.Ocena stanu jednostek penitencjarnych i stopień zaspokajania przez nie potrzeb życiowych osób osadzonych w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności pozostaje poza zakresem niniejszej sprawy. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku skargę A. K., jako nieuzasadnioną, oddalił na podstawie art. 151 cyt. na wstępie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.