I OZ 351/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 777/13 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skarg J. W. i Z. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 3 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 777/13, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U z 2012r., poz. 270 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skarg J. W. i Z. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji podał, że w dniu 21 lutego 2014 r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym) pełnomocnik skarżącego J. W. radca prawny A. K. wniósł o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2014 r. oddalającego wniesione przez J. W. i Z. D. skargi wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Pełnomocnik skarżącego podniósł, że na dzień 14 stycznia 2014 r. Sąd wyznaczył termin rozprawy po uprzednim połączeniu dwóch spraw wszczętych skargami J. W. i Z. D. Pełnomocnik wskazał również, że otrzymał zawiadomienie o wyznaczonej rozprawie w drugiej połowie grudnia, w czasie, kiedy następowała zmiana siedziby kancelarii oraz zaczęła się choroba jego 5 letniej córki, która trwa do dnia dzisiejszego. Podniósł, że choroba córki była przyczyną jej kilkukrotnego hospitalizowania oraz kierowania jej do szpitala na ostry dyżur z uwagi na problemy gastrologiczne, które objawiały się wysoką gorączką oraz przewlekłą biegunką. W tym czasie córka pełnomocnika skarżącego wymagała wzmożonej opieki obojga rodziców, m.in. z uwagi na potrzebę przeprowadzenia różnych badań w różnych placówkach medycznych. Wypisana została ze szpitala dopiero w drugim tygodniu lutego br. W związku z powyższymi okolicznościami pełnomocnik skarżącego podniósł, że nie był w stanie prawidłowo wykonywać swoich obowiązków. Dodał, że obecnie również przebywa z córką w domu ze względu na osłabienie jej organizmu po przebytej chorobie. Ponadto, pełnomocnik skarżącego podniósł, że choroba córki spowodowała u niego rozstrój nerwowy oraz roztargnienie, co było przyczyną tego, iż błędnie wpisał do kalendarza termin rozprawy na dzień 14 lutego 2014 r., zamiast 14 stycznia 2014 r. i dopiero w tym dniu zjawił się w Sądzie, po czym zorientował się, że na sali rozpraw 3 A nie ma wokandy. Następnie pełnomocnik ustalił, że rozprawa odbyła się miesiąc temu, a pełnomocnik drugiego ze skarżących złożył wniosek o uzasadnienie wyroku. W ocenie Sądu I instancji niedochowanie przez pełnomocnika skarżącego terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie jest następstwem okoliczności od niego niezależnych, lecz jest wynikiem niedostatecznej dbałości i staranności w prowadzeniu własnych spraw. Wpisanie przez pełnomocnika skarżącego do kalendarza błędnej daty rozprawy w niniejszej sprawie należy odczytywać jako przejaw braku należytej staranności i niedbalstwa w prowadzeniu własnych spraw. Zdaniem Sądu I instancji powyższe uchybienie świadczy o tym, że wyznaczony radca prawny nie wykazał należytej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnego pełnomocnika procesowego, a jego zaniechanie obciąża skarżącego, jako stronę, w imieniu której działał. Zdaniem Sądu I instancji rozstrój nerwowy pełnomocnika skarżącego i jego roztargnienie, którego przyczyną była choroba córki oraz zmiana siedziby kancelarii nie skutkowałyby takimi konsekwencjami prawnymi, w przypadku gdyby pełnomocnik skarżącego dochował należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw, a tym samym, gdyby prawidłowo wpisał termin wyznaczonej przez Sąd rozprawy. Błędne wpisanie daty rozprawy stało się bezpośrednią przyczyną uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku, a pozostałe zdarzenia opisane we wniosku zaistniały już po tym fakcie. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł J. W. reprezentowany przez radcę prawnego A. K. wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji, względnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu zażalenia podano, że przyczyna niedotrzymania terminu była niezależna od pełnomocnika skarżącego i wynikała z rozstroju nerwowego i emocjonalnego spowodowanego chorobą jego jedynej córki i skutkowała omyłką w dacie rozprawy wpisaną do kalendarza. Ponadto pozostawienie małoletniego dziecka bez opieki w celu stawienia się w miejscu pracy stanowi naruszenie prawa dlatego obowiązki służbowe schodzą na dalszy plan. Obarczenie skarżącego nieumyślną omyłką pełnomocnika byłoby przy tym zbyt rygorystyczne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a., to jest uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona (reprezentujący stronę pełnomocnik) uprawdopodobni brak swojej winy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie nie wykazano w sposób przekonujący, istnienia w sprawie przeszkody uniemożliwiającej dotrzymanie terminu. Podzielić należy stanowisko Sądu I instancji, że strona nie uprawdopodobniła, że niedotrzymanie przez reprezentującego skarżącego radcę prawnego terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku spowodowane było przeszkodą, której przezwyciężenie nie było możliwe. Bezpośrednią przyczyną niedotrzymania terminu było, co także wynika z treści zażalenia, błędne zanotowanie przez pełnomocnika skarżącego daty rozprawy przed Sądem I instancji, co musi być rozpatrywane w kategoriach braku należytej staranności w prowadzeniu spraw klienta. Choroba dziecka i związane z tym pogorszenie stanu zdrowia pełnomocnika skarżącego miały miejsce w styczniu i lutym 2014 r. Natomiast, jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru zawiadomienia o terminie rozprawy (k. 31 verte), korespondencja ta odebrana została przez pracownika kancelarii w dniu 6 grudnia 2013 r. i wówczas nie występowały jeszcze wskazane wyżej okoliczności. W tym stanie rzeczy okoliczności dotyczące choroby córki pełnomocnika skarżącego i jego niedyspozycji, które przedstawia się jako usprawiedliwiające uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie mogły usprawiedliwiać powstałych w sprawie uchybień pełnomocnika w zanotowaniu terminu rozprawy. Niezależnie od okoliczności niniejszej sprawy zauważyć trzeba, że w sytuacji, gdy ze względu na długotrwałą chorobę dziecka profesjonalny pełnomocnik strony nie jest w stanie prawidłowo wykonywać powierzonych mu obowiązków, powinien ustanowić pełnomocnika substytucyjnego, by interesy klienta zostały należycie zabezpieczone. Zasadnie zatem Sąd I instancji uznał, że z przedstawionych we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie wynika, aby choroba dziecka stanowiła przeszkodę uniemożliwiającą dokonanie w terminie czynności procesowej osobiście lub przy pomocy innej osoby. Podkreślić należy, że kryterium braku winy, jako przesłanki warunkującej przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem dochowania szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Zakamycze 2009, str. 257-258). Z uwagi na fakt, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, aby strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, to w ustalonych przez Sąd I instancji okolicznościach faktycznych Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł argumentu, który pozwoliłby na zastosowanie art. 86 § 1 p.p.s.a. W odniesieniu do wyrażonego w zażaleniu poglądu, że obarczanie strony zaniedbaniami reprezentującego go pełnomocnika jest nazbyt rygorystyczne należy wskazać, że stanowi on w zasadzie polemikę z uregulowaniami ustawowymi. Stosownie do art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Powierzając prowadzenie swoich spraw pełnomocnikowi profesjonalnemu strona godzi się z tym, że wszelkie jego działania, jak również jego zaniechania w podejmowaniu określonych czynności procesowych, będą odnosić skutek prawny wobec mocodawcy. Zaniechanie dokonania czynności przez pełnomocnika strony musi być traktowane jako zachowanie samej strony. Z tych względów na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.