IV SA/Gl 781/13
WyrokWSA w Gliwicach2014-03-04
Skład orzekający: Małgorzata Walentek, Beata Kozicka, Edyta Żarkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo utrzymało w mocy decyzję odmawiającą przyznania pomocy pieniężnej na usamodzielnienie, gdy uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji i organu odwoławczego koncentrowało się na przesłankach odmowy przyznania pomocy na kontynuowanie nauki, a nie na pomocy na usamodzielnienie?Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, ponieważ organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, która była wewnętrznie sprzeczna. Osnowa decyzji organu pierwszej instancji dotyczyła odmowy przyznania pomocy na usamodzielnienie, podczas gdy uzasadnienie skupiało się na przesłankach odmowy przyznania pomocy na kontynuowanie nauki. Organy nie ustaliły prawidłowo formy żądanej pomocy, nie poczyniły ustaleń faktycznych dotyczących zaistnienia przesłanek odmowy przyznania pomocy ani nie dokonały ich subsumpcji, co stanowi naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi E. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C., która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą przyznania pomocy pieniężnej na usamodzielnienie. Organ odwoławczy uznał, że skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania pomocy, ponieważ nie ukończyła nauki, a tym samym nie realizowała indywidualnego programu usamodzielniania. Skarżąca zarzuciła, że decyzja jest krzywdząca i niezgodna z prawdą, a organy nie zwróciły się o przedłożenie umowy o pracę.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2014 r. sprawy ze skargi E. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pomocy na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej uchyla zaskarżoną decyzję.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Nr [...] – działając na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r., nr 79, poz. 856 z późn. zm.) i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. nr 198, poz. 1925) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 269 ze zm., dalej: "Kpa") w związku z art. 88 ust. 1 pkt 1 i ust. 6 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz.182, dalej także: ustawa) oraz art. 240 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 135), po rozpatrzeniu odwołania E. J. od decyzji Zastępcy Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy pieniężnej na usamodzielnienie – utrzymało w mocy decyzję pierwszoinstancyjną.
Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ odwoławczy przybliżył dotychczasowy przebieg postępowania, według chronologii zdarzeń, wskazując przy tym prawne regulacje przedmiotu. W tych ramach odnotował, że materialnoprawną podstawą wydania decyzji w rozpoznawanej sprawie są przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej. Zwrócił także uwagę, że z dniem 1 stycznia 2012r. weszła w życie ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, która w sposób kompleksowy uregulowała zagadnienia przyznawania pomocy osobom przebywającym w rodzinach zastępczych, w tym także pomocy dla osób usamodzielnianych kontynuujących naukę, to jednak – co podkreślił – na podstawie art. 240 ust. 1 ustawy – do pomocy dla osób usamodzielnianych, które przed dniem wejścia w życie ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej opuściły rodzinę zastępczą albo placówkę opiekuńczo-wychowawczą, albo pobierają pomoc przyznaną im na podstawie art. 88 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, stosuje się przepisy dotychczasowe. W dalszej kolejności organ odwoławczy przytoczył treść art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej i jego ust. 6, po czym stwierdził, że z materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy wynika, że strona nie spełnia przesłanek do przyznania jej wnioskowanej pomocy, gdyż nie ukończyła nauki w szkołach do których uczęszczała, a tym samym nie realizowała ona indywidualnego programu usamodzielniania.
Organ drugoinstancyjny podkreślił, że strona pomimo złożonego zobowiązania nie realizowała indywidualnego programu usamodzielnienia, albowiem w czasie pobierania pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki rozpoczynała naukę w trzech liceach ogólnokształcących, jednak żadnego z nich nie ukończyła.
W dalszej kolejności przytoczył treść art. 89 ust. 7 ustawy o pomocy społecznej, w którym unormowano, że przyznanie pomocy pieniężnej na usamodzielnienie i pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki można odmówić w przypadku, gdy:
1) istnieje uzasadnione przypuszczenie, że pomoc pieniężna zostanie wykorzystana niezgodnie z celem, na jaki została przyznana;
2) osoba usamodzielniana przed osiągnięciem pełnoletniości opuściła samowolnie dom pomocy społecznej dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie, dom dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży lub schronisko dla nieletnich, zakład poprawczy, specjalny ośrodek szkolno -wychowawczy, specjalny ośrodek wychowawczy, młodzieżowy ośrodek socjoterapii zapewniający całodobową opiekę lub młodzieżowy ośrodek wychowawczy;
3) osoba usamodzielniana porzuci naukę umożliwiającą jej przygotowanie zawodowe i nie podejmie zatrudnienia;
4) osoba usamodzielniana porzuci pracę i uchyla się od podjęcia proponowanego jej zatrudnienia;
5) osoba usamodzielniana została skazana prawomocnym wyrokiem za popełnienie przestępstwa z winy umyślnej.
Regulacja ta, jak skonstatował, przewiduje, że organ pomocy społecznej może odmówić przyznania pomocy pieniężnej na usamodzielnienie, jeżeli osoba usamodzielniana porzuci naukę umożliwiającą jej przygotowanie zawodowe. Zwrócił uwagę, z materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy wynika, E. J. indywidualny program usamodzielniania przyjęła w dniu 17 stycznia 2005 r. Z wskazanego programu wynika, że wnioskodawczyni w punkcie V programu: "Cele do osiągnięcia w procesie usamodzielnienia", zobowiązała się do:
a) ukończenia gimnazjum,
b) ukończenia liceum ogólnokształcącego – w czerwcu 2006 r.,
c) podjęcia studiów od października 2006 r., i
d) ukończenia studiów w czerwcu 2011 r.
Tymczasem, na co zwrócił uwagę, nie ukończyła ona nauki w szkołach do których uczęszczała. W konsekwencji Kolegium uznało, że strona nie spełnia przesłanek do przyznania jej wnioskowanej pomocy, gdyż nie realizowała ona indywidualnego programu usamodzielniania.
Organ odwoławczy zaakceptował w pełni pogląd organu pierwszej instancji i stwierdził, że w wyniku analizy całokształtu zebranego w aktach sprawy materiału dowodowego, nie znalazł podstaw do zajęcia w przedmiotowej sprawie odmiennego stanowiska od zaprezentowanego w zaskarżonej w trybie odwoławczym decyzji organu pierwszej instancji.
W skardze do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Gliwicach E. J. podniosła, że zaskarżona decyzja jest dla niej krzywdząca i niezgodna z prawdą. Zarzuciła, że Kolegium uzasadniło swoją decyzję tym, że porzuciła naukę i nie podjęła zatrudnienia, co – jak stwierdziła – "jest nieprawdą" i może "to udowodnić". Nadto podała, że ani organ odwoławczy, ani pierwszoinstancyjny nie zwrócili się do niej o przedłożenie umowy o pracę.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu objętej skargą decyzji. Zaznaczył, że podstawą prawną decyzji stanowił art. 89 ust. 7 ustawy, co wnika również wprost z treści jej uzasadnienia.
Na rozprawie w dniu 4 marca 2014 r. strona skarżąca oświadczyła, że decyzja jest dla niej krzywdząca, bowiem warunkiem przyznania pomocy – w przypadku porzucenia nauki jest podjęcie zatrudnienia. Organ przed wydaniem decyzji nie poinformował jej o tym a zatem nie zgłosiła, że po porzuceniu nauki podjęła zatrudnienie. Strona nie pamiętała w jakim to było czasie. Zaznaczyła, że środki chciała przeznaczyć na kaucję za mieszkanie komunalne i jego częściowe wyposażenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrole działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – art. 1 § 2 tej ustawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.
W świetle art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej także: "P.p.s.a."), Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym - jak wynika z treści art. 145 § 1 P.p.s.a. – Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i orzeka o ich uchyleniu w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa uzasadniającym jej uchylenie. Przy tak sformułowanej istocie kontroli legalności działania administracji publicznej wadliwość zaskarżonej decyzji występuje w braku spójności jej osnowy z uzasadnieniem. Nie jest przede wszystkim zrozumiałe na czym opiera organ swoje przekonanie o odmowie przyznania pomocy na usamodzielnienie się zwłaszcza gdy argumentację swoją sprowadza w istocie do odmowy przyznania pomocy na kontynuowanie nauki. Tym samym podkreślenia wymaga, że Sąd nie oceniał rozstrzygnięcia pod kątem jego słuszności, czy też celowości wszak uniemożliwiły to uchybienia procesowe.
W realiach niniejszej sprawy podkreślić trzeba, że prawo do rzetelnej i sprawiedliwej procedury, ze względu na jej istotne znaczenie w procesie realizacji prawa i wolności obywatelskich, mieści się w treści zasady demokratycznego państwa prawnego, wynikającej z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78, poz. 483 z późn. zm.). Konsekwencją tej zasady jest obowiązek organu orzekającego przestrzegania z jednej strony przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, z drugiej zaś przepisów prawa materialnego. Natomiast z zasady ogólnej prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 Kpa, będącej naczelną zasadą postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej, prowadzące postępowanie mają obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością, a zwłaszcza mają obowiązek dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego i swoje stanowisko wyrazić w uzasadnieniu podjętej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 17 października 2001 r., sygn. akt I SA 1110/01).
Zgodnie z art. 14 ustawy o pomocy społecznej w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Ustawa ta normuje postępowanie przed organami administracji publicznej, przed innymi organami państwowymi oraz przed innymi podmiotami, w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 Kpa). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 Kpa). Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 Kpa). Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art.107 § 3 Kpa).
Z kolei ustawa o pomocy społecznej stanowi w art. 2. ust 1, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zgodnie z treścią art. 100 ust. 1 tej ustawy, w postępowaniu w sprawie świadczeń z pomocy społecznej należy kierować się przede wszystkim dobrem osób korzystających z pomocy społecznej.
Treść powyższych regulacji prawnych jednoznacznie określa cel pomocy społecznej a także zasady, jakimi powinny kierować się organy pomocy społecznej udzielające pomocy na wniosek osób o taką pomoc się zwracających a także przy podejmowaniu działań z urzędu (art. 102 ustawy). Podejmując postępowanie organy pomocy społecznej mając na uwadze dobro osób domagających się pomocy, powinny, więc w szczególności w odniesieniu do konkretnej, prawidłowo ustalonej sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin poprzez wywiad środowiskowy (art.107 ustawy), ustalić potrzeby osoby i zakres niezbędnej pomocy. Ustalenia te nie mogą opierać się wyłącznie na żądaniach osób domagających się świadczeń nie zawsze sprecyzowanych lub też sprecyzowanych wadliwie czy też nieporadnie.
Formy udzielenia pomocy osobom pełnoletnim opuszczającym dom pomocy społecznej dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie, dom dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży oraz schronisko dla nieletnich, zakład poprawczy, specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy, specjalny ośrodek wychowawczy, młodzieżowy ośrodek socjoterapii zapewniający całodobową opiekę i młodzieżowy ośrodek wychowawczy określa art. 88. 1 ustawy. Przepis ten o treści obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji określa, że osoba, która osiągnęła pełnoletniość w rodzinie zastępczej, oraz osoba pełnoletnia opuszczająca placówkę opiekuńczo-wychowawczą typu rodzinnego i socjalizacyjnego, dom pomocy społecznej dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie, dom dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży oraz schronisko dla nieletnich, zakład poprawczy, specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy i młodzieżowy ośrodek wychowawczy, zwana dalej "osobą usamodzielnianą", zostaje objęta pomocą mającą na celu jej życiowe usamodzielnienie i integrację ze środowiskiem przez pracę socjalną, a także pomocą:
1) pieniężną na usamodzielnienie;
2) pieniężną na kontynuowanie nauki;
3) w uzyskaniu odpowiednich warunków mieszkaniowych, w tym w mieszkaniu chronionym;
4) w uzyskaniu zatrudnienia;
5) na zagospodarowanie - w formie rzeczowej.
W konsekwencji podstawowym zadaniem organu w sprawie poddanej kontroli Sądu na skutek wniesionej skargi, było prawidłowe ustalenie zakresu pomocy koniecznej do jej udzielenia stronie skarżonej, w tym formy jej udzielenia.
W tym miejscu podkreślenia wymaga, że strona jednoznacznie we wniosku z dnia 14 marca 2013 r. określiła zakres wnioskowanej pomocy. Wskazała w nim:
po pierwsze – że "prosi o przyznanie pomocy na usamodzielnienie się", a także
po drugie – że będzie chciała ją "przeznaczyć na kaucję z tytułu otrzymania mieszkania z zasobów gminy i miasta C.".
Tymczasem organ pierwszej instancji, co bezkrytycznie zaaprobował organ odwoławczy, swoją ocenę i badanie przesłanek ukierunkował nie na pomoc pieniężną na usamodzielnianie się ale de facto ograniczył ją do pomocy na kontynuowanie nauki.
W ocenie Sądu dopiero po ustaleniu zakresu żądania, niezależnie od nieprecyzyjnego i nieporadnego jego określenia we wniosku strony skarżącej, koniecznym było odniesienie się w podjętym rozstrzygnięciu do przesłanek i form udzielania pomocy określonych w ustawie oraz odniesienia ich do ustalonego w sprawie stanu faktycznego.
Dlatego też należy zauważyć, że decyzja organu pierwszej instancji rozstrzyga o formie pomocy "na usamodzielnienie się" podczas gdy całość wywodów odnosi się do pomocy na kontynuowanie nauki. Jednoznacznie wynika to z treści uzasadnienia organu pierwszej instancji, w którym przyjęto, że "z przytoczonych wyżej faktów wynika, że strona wcześniej nie spełniała przesłanek do stałego świadczenia pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki, ponieważ bez uzasadnionych powodów zmieniała trzykrotnie na tym samym poziomie kształcenia szkołę".
Tym samym w ocenie składu orzekającego już na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego wystąpiły wadliwości, które nie mogły zostać sanowane w postępowaniu odwoławczym albowiem ani nie ustalono w nim prawidłowo tak granic żądania strony jak i stanu faktycznego. W następstwie czego nie wskazano na jakich okolicznościach faktycznych organ oparł swoje ustalenia a w konsekwencji – co istotne – również rozstrzygnięcie. Powyższe skutkowało naruszeniem przepisów regulujących tok postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy jak i przepisów ustawy o pomocy społecznej, co także niewątpliwie miało wpływ na jej wynik. Wskazuje to na wadliwość postępowania przed tym organem i podjętej przez ten organ decyzji, czego nie dostrzegł organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję pierwszoinstancyjną odmawiającą przyznania "pomocy pieniężnej na usamodzielnienie się".
Przyznania pomocy pieniężnej na usamodzielnienie i pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki – zgodnie z art. 89 ust. 7 ustawy, którego to nie wskazano w podstawie prawnej ale przywołano, wyłącznie poprzez zacytowanie, w uzasadnieniu objętej skargą decyzji – można odmówić w przypadku, gdy:
1) istnieje uzasadnione przypuszczenie, że pomoc pieniężna zostanie wykorzystana niezgodnie z celem, na jaki została przyznana;
2) osoba usamodzielniana przed osiągnięciem pełnoletniości opuściła samowolnie rodzinę zastępczą, placówkę opiekuńczo-wychowawczą typu rodzinnego i socjalizacyjnego, dom pomocy społecznej dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie, dom dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży lub schronisko dla nieletnich, zakład poprawczy, specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy lub młodzieżowy ośrodek wychowawczy;
3) osoba usamodzielniana porzuci naukę umożliwiającą jej przygotowanie zawodowe i nie podejmie zatrudnienia;
4) osoba usamodzielniana porzuci pracę i uchyla się od podjęcia proponowanego jej zatrudnienia;
5) osoba usamodzielniana została skazana prawomocnym wyrokiem za popełnienie przestępstwa z winy umyślnej.
Ponadto ust. 8 tego przepisu określa, że pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki zaprzestaje się udzielać w przypadku, gdy osoba usamodzielniana:
1) kontynuuje naukę w szkole ponadgimnazjalnej, szkole ponadpodstawowej lub szkole wyższej, która zapewnia nieodpłatną naukę i nieodpłatne pełne utrzymanie lub
2) bez uzasadnionych powodów zmieniła trzykrotnie na tym samym poziomie kształcenia szkołę lub szkołę wyższą, o których mowa w pkt 1.
Natomiast jego ust. 9 określa, że pomoc pieniężną na usamodzielnienie i pomoc pieniężną na kontynuowanie nauki można zawiesić w przypadku, gdy:
1) wystąpiły szczególne okoliczności związane z tokiem nauki, stanem zdrowia lub zdarzeniem losowym dotyczącym osoby usamodzielnianej;
2) nastąpiła przerwa w kontynuowaniu nauki przez osobę usamodzielnianą w okresie między ukończeniem przez nią szkoły niższego stopnia a rozpoczęciem nauki w szkole wyższego stopnia;
3) stwierdzi się marnotrawienie przyznanej pomocy;
4) osoba usamodzielniana nie realizuje programu usamodzielnienia.
Zdaniem Sądu rozważania organów, oprócz zacytowania regulacji prawnych, powinny odnieść się do wskazania i oceny wystąpienia bądź nie wystąpienia przesłanek odmawiających przyznanie pomocy pieniężnej na usamodzielnienie czy też pomocy na kontynuowanie nauki.
W przedmiotowej sprawie organy winny jednoznacznie określić formę objętej wnioskiem strony z dnia 14 marca 2013 r. pomocy społecznej i podporządkować jej tok procedowania. W następstwie poczynionych ustaleń określić podstawę rozstrzygnięcia i wskazać jej motywy. Rozstrzygnięcie powinno być spójne. Powinno ono uwzględniać różne aspekty zarówno podmiotowe jak i przedmiotowe w odniesieniu do norm określonych przez ustawodawcę w przepisach mających zastosowanie w sprawie, tj. dotyczące osoby wnioskodawcy, jego sytuacji życiowej, zdrowotnej i materialnej a następnie przyporządkowanie dokonanych ustaleń do sformułowanej w wyniku wykładni normy prawnej.
W przedmiotowej sprawie Sąd nie jest w stanie ocenić rozumowania organu, jego działania w sferze faktu i przyporządkowanej mu sfery prawa i odpowiedzieć na pytanie, co doprowadziło do takiego, a nie innego rozstrzygnięcia administracyjnego. Sąd nie jest w stanie ocenić motywów, którymi kierował się organ pierwszoinstancyjny kreując prawo strony do pomocy społecznej.
W tym miejscu podkreślić należy, że – jak przyjmuje się w literaturze przedmiotu – uzasadnienie decyzji ma stanowić uzewnętrznienie tychże motywów, pokazanie rozumowania organu, a nie tylko wykaz zebranych faktów i norm. Uzasadnienie ma stanowić właśnie odpowiedź na pytanie: "dlaczego ", a nie tylko stwierdzenie: "że". Ono ma nie tylko przekonać adresata decyzji o słuszności rozstrzygnięcia, ale właśnie umożliwić tę pogłębioną kontrolę i ocenę rozumowania, (tak: Jan Zimmermann, Znaczenie uzasadnienia rozstrzygnięcia organu administracji publicznej dla orzecznictwa sądowoadministracyjnego, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 2010/5-6, str. 511).
Nie wkraczając w uznaniowy charakter decyzji odmownej organu rozstrzygającego w przedmiocie tej formy pomocy nie sposób także nie zauważyć, istotnej sprzeczności występującej pomiędzy podstawą prawną, rozstrzygnięciem i uzasadnieniem decyzji organu pierwszej instancji, którą zupełnie pominął organ odwoławczy. Otóż w podstawie prawnej organ pierwszej instancji wskazał m.in. art. 88 ust. 1 pkt 1 i jego ust. 6, a także art. 89 ust. 6, w zw. z art. 89 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej.
W przepisach tych – co wymaga podkreślenia – zostały określone przesłanki i rodzaje pomocy pieniężnej zarówno na usamodzielnienie jak i na kontynuowanie nauki. Tymczasem w osnowie decyzji organ pierwszoinstancyjny odmówił pomocy na usamodzielnienie, co pozostaje w kolizji z przedmiotem będącym istotą rozpoznania i nie odpowiada uzasadnieniu, w którym organ wprost odnosi się do pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki. Powyższe w pełni zaakceptował organ odwoławczy. Odmowa przyznania pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki podobnież jak na usamodzielnienie się następuje w oparciu o przesłanki, które zostały wyczerpująco określone w art. 89 ust. 7 pkt od 1 do 5 ustawy o pomocy społecznej. To jednak obowiązkiem organu jest określić jaka forma pomocy jest przedmiotem badania i uzasadnić na czym opiera swoje rozstrzygnięcia. Tymczasem organy tak pierwszej jak i drugiej instancji nie określiły przedmiotu rozpoznania, jego granic i nie podporządkowały mu motywów rozstrzygnięcia. Powyższe stanowi istotne naruszenie art. 107 § 3 Kpa bowiem uzasadnienie decyzji, które powinno wyjaśnić podstawę prawną w oparciu o którą organ wydał rozstrzygnięcie zawarte w jej osnowie pozostaje w całkowitym oderwaniu od niej. Organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, pomimo iż – jak sam w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazał – art. 89 ust. 7 ustawy wymienia katalog okoliczności, przy ziszczeniu których można odmówić pomocy pieniężnej na usamodzielnienie i pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki. W ogóle nie dokonując ich subsumcji w poczynionych ustaleniach faktycznych. Organy orzekające w sprawie w treści wydanych rozstrzygnięć, nie poczyniły ustaleń dotyczących zaistnienia określonych w przywołanym przepisie przesłanek.
Wobec powyższego stwierdzić należy, że organ administracji drugiej instancji dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego jak również prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a tym samym wyczerpane zostały przesłanki uwzględnienia skargi określone treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań Sądu. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" oraz 135 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło