II FZ 665/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, , , po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. P. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 sierpnia 2016 r. sygn. akt VIII SA/Wa 86/14 w zakresie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi J. P. L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 11 września 2013 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2016 r., sygn. akt VIII SA/Wa 86/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA") odmówił J. P. L. (dalej: "Skarżący") przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Skarżącego na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. (dalej: "Dyrektor IS") z dnia 11 września 2013 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Podstawą prawną powyższego orzeczenia był art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej: "p.p.s.a."). Ze stanu faktycznego przedstawionego przez WSA wynika, że postanowieniem z dnia 3 lutego 2016 r., sygn. akt II FZ 1053/15, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie Skarżącego na postanowienie WSA z dnia 29 października 2015 r. o odmowie przyznania Skarżącemu prawa pomocy. Pismem z dnia 23 marca 2016 r. Skarżący wystąpił do WSA z kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Powołał się na podobne okoliczności faktyczne do wskazywanych w uprzednim wniosku (k. 118 – 120, 338, 350 – 352 akt sądowych). Odpowiadając na wezwanie WSA wystosowane w trybie art. 255 p.p.s.a. Skarżący wyjaśnił, że aktualnie nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z matką. Przebywa u rodziny żony. Nie jest w stanie udokumentować ponoszonych wydatków na bieżące utrzymanie, gdyż rachunki wystawiane były na właściciela nieruchomości. Nie złożył także żądanych przez WSA kopii zeznań podatkowych za lata 2014 – 2015, wyjaśniając że działalność w tym okresie była "zawieszana i odwieszana". Z powodu jakichkolwiek dowodów została zakończona (w załączeniu kopia potwierdzenia przyjęcia wniosku o wpis do CEIDG z 26 kwietnia 2016 r.). Do wniosku załączył kopie: dokumentacji medycznej dotyczącej jego stanu zdrowia, zawiadomień o zajęciu rachunku bankowego oraz o wszczęciu egzekucji. Postanowieniem z dnia 17 czerwca 2016 r. starszy referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 18 lipca 2016 r. Skarżący prawidłowo wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia starszego referendarza sądowego. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia WSA wskazał, że w realiach rozpoznawanej sprawy nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie Skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. Skarżący nie wykazał, pomimo inicjatywy dowodowej ze strony WSA, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Niezastosowanie się do wezwania skierowanego do Skarżącego w trybie art. 255 p.p.s.a. powoduje, że materiał dowodowy jest niekompletny. Wątpliwości dotyczące oświadczeń Skarżącego pozostały zaś niewyjaśnione. WSA został zatem pozbawiony możliwości rzetelnej i wnikliwej oceny wniosku pod kątem spełnienia przesłanek uzasadniających przyznanie Skarżącemu prawa pomocy. Na powyższe postanowienie Skarżący wniósł zażalenie, w którego obszernym uzasadnieniu wyraził swoje niezadowolenie z zapadłego rozstrzygnięcia. Skarżący przedstawił polemiczne uwagi w stosunku do motywów zaskarżonego postanowienia i opisał swoją aktualną sytuację życiową. Odwołując się do poglądów wyrażonych w orzecznictwie Skarżący stwierdził, że – jego zdaniem – wykazał, iż nie jest w stanie dokonać należnej opłaty. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przystępując do rozpoznania sprawy, należy zacząć od wskazania na kasacyjny charakter postępowania zażaleniowego. Przedmiotem kontroli instancyjnej dokonywanej w postępowaniu zażaleniowym przez Naczelny Sąd Administracyjny jest zgodność z prawem orzeczeń wydawanych przez wojewódzkie sądy administracyjne. Co do zasady, Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznaje ponownie sprawy merytorycznie, a jedynie bada, czy przy wydaniu zaskarżonego orzeczenia nie doszło do naruszenia przepisów obowiązującego prawa. Przedmiotem rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu zażaleniowym nie jest więc istota sprawy wpadkowej, a jedynie ocena legalności postępowania przed sądem pierwszej instancji. Punktem odniesienia oceny postępowania pierwszoinstancyjnego, dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym postępowaniu, jest ustawowa regulacja instytucji prawa pomocy. Stosownie do z art. 245 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków, może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykładnia wyżej przytoczonych przepisów prawa wskazuje, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. To strona winna wykazać, iż znajduje się w takim położeniu, że nie jest w stanie wyłożyć niezbędnych kosztów postępowania i że w tej mierze uzasadniona jest pomoc państwa. Przepisy dotyczące prawa pomocy nie zawierają wyczerpującego katalogu danych, które wnioskodawca powinien przedstawić składając wniosek o przyznanie tego prawa. Zgodnie jednak z art. 252 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Zatem wniosek ten powinien obejmować dane, umożliwiające rzetelną ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy, należy zgodzić się z WSA, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie Skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. Podkreślenia w tym miejscu wymaga fakt, że z tych samych względów WSA postanowieniem z dnia 29 października 2015 r. odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 3 lutego 2016 r. (II FZ 1053/15) oddalił zażalenie Skarżącego. Skoro Skarżący wciąż uchyla się od wskazania w sposób wiarygodny swojej sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych, nie wskazał przy tym nowych, istotnych okoliczności, które mogłyby prowadzić do zmiany stanowiska WSA wyrażonego w postanowieniu z dnia 29 października 2015 r., to jego ostatni wniosek o przyznanie prawa pomocy również nie zasługuje na uwzględnienie. W realiach niniejszej sprawy brak jest podstaw do wniosku, że Skarżący nie posiada możliwości partycypowania w kosztach postępowania sądowego, którego wysokość na obecnym etapie stanowi kwota 100 zł. (wpis od zażalenia). Oceny dokonanej przez WSA Skarżący nie podważył także w złożonym zażaleniu, które stanowi jedynie powielenie dotychczasowej argumentacji. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.