I SA/Wa 853/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Elżbieta Lenart (spr.) Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2014 r. sprawy ze skargi Z. K. i Z. K. na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej postanowieniem z [...] stycznia 2013 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] marca 2012 r. nr [...] odmawiające wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody [...] z [...] marca 2011 r., nr [...], orzekającą o nabyciu przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, oznaczonej jako działki: nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, z obrębu [...], położonej w dzielnicy W. oraz orzekającą o ustaleniu odszkodowania za powyższą nieruchomość. Zaskarżone postanowienie wydano w oparciu o następujący stan faktyczny sprawy. Decyzją z [...] kwietnia 2006 r., nr [...], Wojewoda [...]ustalił lokalizację dla inwestycji polegającej na budowie drogi ekspresowej w korytarzu zarezerwowanym pod [...] - wraz z przebudową infrastruktury technicznej. Pismem z 8 stycznia 2007 r., uzupełnionym pismem z 28 marca 2007 r., G. złożył do Wojewody [...]wniosek o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego w stosunku do nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, położonej w W., oznaczonej jako dz. ew. o nr [...]o łącznej pow. [...]ha oraz o udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie ww. nieruchomości wraz z nadaniem tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. W związku z brakiem możliwości ustalenia osób, którym do przedmiotowych nieruchomości przysługują prawa rzeczowe, Wojewoda [...] wszczął postępowanie wywłaszczeniowe w trybie nieuregulowanego stanu prawnego informując o tym na łamach dziennika Rzeczpospolita (z dnia 19 lutego 2007 r.), przez wywieszenie informacji w budynku: Urzędu Dzielnicy W. (od dnia 9 lutego 2007 r. do dnia 23 lutego 2007 r.) oraz Urzędu Wojewódzkiego w W. przez okres dwóch tygodni. W terminie 2 miesięcy od dnia ukazania się informacji o zamiarze wywłaszczenia nie zgłosiły się osoby, którym przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości, będącej przedmiotem wniosku o wywłaszczenie. W związku z tym Wojewoda [...] decyzją z [...] maja 2007 r., nr [...] , udzielił G. zezwolenia na niezwłoczne zajęcie wyżej opisanej nieruchomości. Następnie decyzją z [...]marca 2011 r. nr [...] Wojewoda [...] dokonał wywłaszczenia wyżej opisanej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, ustalił wysokość odszkodowania za tę nieruchomość oraz zobowiązał G. do wpłaty określonego powyżej odszkodowania do depozytu sądowego na okres 10 lat. Organ ten dokonał ogłoszenia przedmiotowej decyzji wraz z jej uzasadnieniem na tablicy ogłoszeń [...] Urzędu Wojewódzkiego w dniach od 18 kwietnia 2011 r. do dnia 4 maja 2011 r. oraz Urzędu W. Powstało zatem domniemanie, że decyzja ta została w dniu 4 maja 2011 r. skutecznie doręczona, zaś termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania upływał w dniu 4 czerwca 2011 r. Pismem z dnia 27 maja 2011 r. pełnomocnik Z. K. oraz Z. K. zwrócił się do Wojewody [...]o doręczenie decyzji tego organu z [...]marca 2011 r., nr [...]. Podniósł, iż wnioskodawcy są stronami w sprawie, ponieważ posiadają tytuł prawny do nieruchomości oznaczonej jako działki ewidencyjne nr [...], położonej w Q. w [...] o łącznej powierzchni [...] ha. Stwierdził, że postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. II Wydział Cywilny z 1 kwietnia 2011 r., sygn. [...], nabyli oni własność wskazanych wyżej działek poprzez zasiedzenie. Wojewoda [...]pismem z 23 sierpnia 2011 r. odmówił doręczenia pełnomocnikowi ww. wnioskodawców przedmiotowej decyzji. Pismem z 26 września 2011 r. (data prezentaty) Z. K. oraz Z. K. wnieśli o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...]nr [...], w części w jakiej decyzja ta ustala odszkodowanie za nabyte przez Skarb Państwa nieruchomości położone w W., oznaczone jako działki ewidencyjne nr [...], o łącznej powierzchni [...] ha, uchylenie przedmiotowej decyzji w tej części oraz uwzględnienia powołanych wniosków dowodowych. W uzasadnieniu wniosku wskazali, iż w dniu wydania decyzji nie posiadali statusu stron postępowania, gdyż tytuł prawny do przedmiotowych nieruchomości nabyli dopiero po jej wydaniu. O fakcie, iż decyzja ta ustala również wysokość odszkodowania za wyżej wskazaną nieruchomość dowiedzieli się dopiero z pisma Wojewody [...] z [...] sierpnia 2011 r. Uważają także ustaloną w decyzji kwotę odszkodowania za zaniżoną. Po rozpoznaniu tego wniosku Wojewoda [...] postanowieniem z [...] marca 2013 r., nr [...], odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody [...] z [...] marca 2011 r., nr [...]. Zapadłe rozstrzygnięcie uzasadnił faktem, że w dniu wydania decyzji Wojewody [...] z [...] marca 2011 r., wnioskodawcy nie byli stronami postępowania zakończonego tą decyzją. Orzeczenie Sądu, na podstawie którego wywodzą oni swój tytuł prawny do nieruchomości objętych rozstrzygnięciem Wojewody [...] nie istniało w dniu wydania decyzji organu wojewódzkiego. Postanowienie Sądu Rejonowego dla W. stało się ostateczne w dniu 23 kwietnia 2011 r. Składający wniosek o wznowienie postępowania uzasadnili swoje żądanie okolicznością, iż bez własnej winy nie brali udziału w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4 kpa), zaś o decyzji z [...] marca 2011 r. dowiedzieli się dopiero z pisma Wojewody [...] z [...] sierpnia 2011 r. Jednak - zdaniem organu - należy uznać, że pełnomocnik wiedzę o wydaniu przez Wojewodę [...] decyzji z [...] marca 2011 r. nr [...] powziął najpóźniej w dniu 27 maja 2011 r., czyli w dniu, w którym złożył wniosek o jej doręczenie. Zatem nie został zachowany miesięczny termin, o którym mowa w art. 148 § 2 kpa. Wojewoda zaznaczył, że wobec uchybienia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania, należało uznać, iż zachodzi przeszkoda formalna, wyłączająca możliwość wznowienia postępowania. Wskazał również, że wnioskodawcy podjęli ustalone odszkodowanie z depozytu sądowego, gdyż postanowieniem z [...]października 2011 r., sygn. akt [...] dokonał wypłaty kwoty w wysokości [...]zł na rzecz Z. K i Z. K tytułem odszkodowania. W zażaleniu na powyższe postanowienie wnioskodawcy podnieśli, że wiedzę o ustaleniu odszkodowania za przedmiotowe działki uzyskali z pisma otrzymanego faxem w dniu 23 sierpnia 2011 r. Wniosek został złożony zatem w terminie 10 dni od dnia, w którym dowiedzieli się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Ponadto zaznaczyli, że w dniu złożenia wniosku do Wojewody [...] o doręczenie decyzji z [...] marca 2011 r. tj. w dniu 27 maja 2011r. nie znali jej treści. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej postanowieniem z [...]stycznia 2013 r,. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo przyjął, że dniem, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia postępowania, jest dzień 27 maja 2011 r. Zatem termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania upłynął w dniu 27 czerwca 2011 r. Organ podniósł, że zwrot, którym posłużył się ustawodawca w przepisie "strona dowiedziała się o decyzji", należy rozumieć w ten sposób, iż strona uzyskała informacje pozwalające zidentyfikować decyzję, której jej nie doręczono, w stopniu pozwalającym na sformułowanie żądania o wznowienie postępowania. Podkreślił również, że wniosek o wznowienie postępowania został nadany w Urzędzie Pocztowym w dniu 22 września 2011 r., bez zachowania terminu określonego w art. 148 kpa. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli Z. K. oraz Z. K., domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy po ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Postanowieniu temu zarzucili: 1. błąd w ustaleniu stanu faktycznego - co do daty powzięcia informacji przez skarżących o treści decyzji, istotnej z punktu widzenia przedmiotu wznowienia postępowania; 2. naruszenie art. 7 w zw. z art. 104 kpa - poprzez pominięcie w ustaleniu stanu faktycznego sprawy okoliczności związanych z odmową doręczenia skarżącym decyzji Wojewody [...] nr [...] z [...] marca 2011 r. i odmową udostępnienia skarżącym akt postępowania w zakresie umożliwiającym zapoznanie się z treścią tej decyzji; 3. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 8 kpa - poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia Wojewody [...], mimo oczywistych działań organu uniemożliwiających skarżącym uzyskanie wiedzy o treści zaskarżonej decyzji; 4. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 9 kpa - poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia Wojewody [...], mimo oczywistych działań organu naruszających zaufanie skarżących do władzy publicznej, polegających na odmowie doręczenia skarżącym decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011 r. i odmowie udostępnienia skarżącym akt postępowania w zakresie umożliwiającym zapoznanie się z treścią tej decyzji, z powołaniem się przez Wojewodę [...] na rzekome możliwe naruszenie praw osób trzecich, których dotyczy ta decyzja Wojewody, a z całkowitym pominięciem praw skarżących w odniesieniu do tej decyzji; 5. naruszenie art. 148 § 1 i § 2 kpa - poprzez niewłaściwą jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że w § 2 tego przepisu chodzi o dowiedzenie się o czegokolwiek o zaskarżonej decyzji, nie o uzyskanie wiedzy o jej treści istotnej z punktu widzenia przedmiotu wznowienia postepowania i okoliczności uzasadniających wznowienie;. 6. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 140 w zw. z art. 107 § 1 i § 3 w zw. z art. 149 § 2 kpa - poprzez brak jakiegokolwiek odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia do zarzutu odmowy wznowienia postępowania z przyczyn dotyczących istoty sprawy, a nie przyczyn dotyczących wznowienia postępowania. W uzasadnieniu skargi jej wskazali, że postanowienia organów obu instancji zostały oparte o nieprawdziwe ustalenia faktyczne, że pełnomocnik skarżących znał treść decyzji Wojewody [...]z [...] marca 2011 r. już w dniu 27 maja 2011 r. Tymczasem poznał ją dopiero w dniu 23 sierpnia 2011 r. Ponadto, organ odwoławczy nie odniósł się do faktu odmowy doręczenia skarżącym decyzji Wojewody [...] i odmowy udostępnienia akt sprawy w zakresie umożliwiającym zapoznanie się z treści decyzji - zatem zaakceptował sposób działania organu I instancji. Zaznaczyli ponadto, że bez znaczenia w przedmiotowej sprawie jest fakt podjęcia przez skarżących odszkodowania z depozytu sądowego. W odpowiedzi na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo – administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżone postanowienie nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania postanowienia, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] stycznia 2013 r. utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] marca 2012 r. odmawiające wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011 r. W przypadku złożenia przez stronę podania o wznowienie postępowania organ administracji - przed ewentualnym wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania - bada, czy podanie o wznowienie postępowania oparte jest na ustawowych przesłankach wznowienia enumeratywnie wymienionych w art. 145 § 1 kpa oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu przewidzianego w art. 148 § 1 kpa. W przypadku ujawnienia, iż podanie o wznowienie nie wskazuje przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1 tej ustawy, bądź nie został zachowany termin do jego złożenia przewidziany w art. 148 § 1 kpa - organ administracji może, na podstawie art. 149 § 3 kpa, wydać postanowienie odmawiające wznowienia postępowania. W pozostałych przypadkach organ administracji ma obowiązek wydać postanowienie o wznowieniu postępowania i przeprowadzić postępowanie zgodne z zasadami określonymi w art. 150 i 151 kpa. W przedmiotowej sprawie Sąd uznał, że organy orzekające w sprawie prawidłowo stwierdziły, iż nie został zachowany termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Stosownie do treści art. 148 § 2 kpa - termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o danej decyzji, tj. powzięła wiadomość o istnieniu decyzji. Istotnym jest więc to, aby do strony dotarła wiadomość o wydaniu decyzji i to niezależnie od źródła, z którego pochodzi informacja. Zatem to data, kiedy strona skarżąca dowiedziała się o decyzji (dotarła do niej wiadomość o wydanym orzeczeniu), ma zasadnicze znaczenie, gdyż w tym dniu rozpoczyna bieg miesięczny termin określony w ww. art. 148 kpa. Pogląd taki utrwalony jest w orzecznictwie sądów administracyjnych np. w wyroku z dnia 14 października 1999 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie IV SA 1662/97 stwierdził, że zgodnie z art. 148 § 2 kpa termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Zatem z treści tego przepisu wynika wprost, iż liczy się dzień, w którym strona się dowiedziała o decyzji, a nie dzień, w którym miała taką możliwość (LEX nr 48730). Również z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 września 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 389/07 (LEX nr 439031) jasno wynika, iż ustawodawca liczy bieg terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania nie od daty doręczenia decyzji, lecz od dnia, w którym strona dowiedziała się o danej decyzji, tj. powzięła wiadomość o istnieniu decyzji i zawartym w niej rozstrzygnięciu. W ocenie Sądu dniem tym jest dzień, w którym strona skarżąca wystosowała wniosek do Wojewody [...] z dnia [...] maja 2011 r. o doręczenie decyzji, wydanej w postępowaniu, którego wznowienia się domaga. W toku postępowania strona - wbrew jej twierdzeniom - została poinformowana o tym, że orzeczenie dotyczyło nie tylko wywłaszczenia, ale także odszkodowania. Wezwaniami z dnia 11 marca 2009 r. i z dnia 22 października 2010 r., nr SPN.III.KB.(ML).77240-76/07 Z. K. i Z. K. zostali przez organ wezwani do przedłożenia dokumentów potwierdzających prawo własności do nieruchomości objętej postępowaniem, w związku z prowadzonym postępowaniem wywłaszczeniowym oraz pouczeni, że niezastosowanie się do wezwania spowoduje, iż ustalone odszkodowanie zostanie złożone do depozytu sądowego. Ostatnie z wezwań zostało doręczone stronom w dniu 27 października 2010 r. Zatem skarżący dokładnie wiedzieli, że toczące się postępowanie dotyczy nie tylko wywłaszczenia nieruchomości, ale także obejmuje ustalenie odszkodowania za nią. Powyższe stanowi o tym, że najpóźniej we wskazanej dacie 27 maja 2011 r. strona wnosząca o wznowienie postępowania uzyskała wiedzę o wydaniu decyzji zarówno wywłaszczeniowej jak i odszkodowawczej. W tym stanie rzeczy Sąd nie mógł uznać za prawdziwe jej twierdzeń, że nie wiedziała, co było przedmiotem decyzji. Skoro strona skarżąca dowiedziała się o decyzji we wskazanej uprzednio dacie - zaś podanie o wznowienie tego postępowania zostało wniesione dopiero pismem z dnia 20 września 2011 r. - to słusznie orzekające w sprawie organy stwierdziły uchybienie terminu określonego w art. 148 § 1 kpa w związku z art. 148 § 2 kpa. Sąd pragnie podkreślić, że nie ma przy tym żadnego znaczenia fakt nieznajomości dokładnej treści decyzji przez stronę, której nie doręczono decyzji – bowiem istotna jest jedynie wiedza o jej wydaniu. Strona taka musi posiadać jedynie informacje umożliwiające wystąpienie z wnioskiem o wznowienie postępowania – co w niniejszej sprawie w przypadku skarżących z całą pewnością miało miejsce już w dniu 27 maja 2011 r. W tej dacie wiedzieli oni bowiem, że została wydana decyzja, która dotyczy wywłaszczenia ich nieruchomości oraz przyznania za nią odszkodowania – gdyż taki był zakres prowadzonego przez organ postępowania, o którym wiedzieli z pism im przesłanych. Podsumowując, Sąd uznał, że postanowienia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej oraz Wojewody [...] są zgodne z prawem, zaś zarzuty skarżących są niezasadne. Stwierdzić też należy, że organy wnikliwie, wszechstronnie i rzetelnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy. Uzasadniły przekonująco swoją decyzje – zyskując całkowitą aprobatę Sądu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.