I SAB/Wa 502/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Elżbieta Lenart (spr.) Protokolant ref. staż. Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2014 r. sprawy ze skargi J. K. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku J. K. z dnia 6 kwietnia 2001 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżącego J. K. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 16 sierpnia 2013 r. J. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. dotyczące rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy [...]. Przedmiotowa nieruchomość objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r., grunty nieruchomości [...] - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy W., a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa. W dniu 16 lipca 1985 r. J. K. (spadkobierca byłego właściciela przedmiotowej nieruchomości) złożył wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość gruntową położoną w W. przy [...]. Pismem z dnia 25 lutego 1986 r. organ poinformował wnioskodawcę, że jego uprawnienia odszkodowawcze wygasły z mocy samego prawa z dniem 1 sierpnia 1985r. W dniu 6 kwietnia 2001 r. (data prezentaty) J. K. ponownie złożył wniosek o przyznanie odszkodowania za ww. nieruchomość. Pismami z dnia 14 czerwca 2002 r., 14 października 2004 r. i 5 grudnia 2007 r. Prezydent W. poinformował wnioskodawcę, że przedmiotowa nieruchomość nie spełnia przesłanek warunkujących przyznanie odszkodowania (art. 215 ust 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) – dlatego też brak jest podstaw prawnych do pozytywnego rozpoznania jego wniosku. W dniu 27 listopada 2012 r. J. K. podpisał z [...] i Spółka Jawna z/s w G. umowę barterową o dochodzeniu odszkodowania za powyższą nieruchomość, w zamian za cesję 35% udziału w roszczeniu o odszkodowanie. Umowa weszła w życie w dniu jej podpisania. Pismem z dnia 28 listopada 2012 r. ww. spółka działając w imieniu J. K., wystąpiła do Wojewody [...] - jako organu wyższego stopnia - z zażaleniem w trybie art. 37 § 1 kpa na niezałatwienie przez Prezydenta sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa. Pismem z dnia 27 marca 2013 r. Prezydent W. poinformował pełnomocnika skarżącego, że w związku z koniecznością uzupełnienia dokumentacji z Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy W.dotyczącej przejęcia przedmiotowej nieruchomości pod inwestycje, nie było możliwe wydanie decyzji w terminie. Jednocześnie zawiadomił o przewidywanym terminie załatwienia sprawy – do dnia 30 czerwca 2013 r. Ponieważ wyznaczony termin nie został dotrzymany, dlatego też J. K. pismem z dnia 16 sierpnia 2013 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. dotyczące rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy [...]. We wniesionej skardze skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisu art. 35 § 1 i 3 kpa polegające na niewydaniu decyzji. Wobec powyższego wniósł o uwzględnienie skargi poprzez: - stwierdzenie bezczynności oraz przewlekłości w prowadzeniu przez Prezydenta W. postępowania o przyznanie odszkodowania, - stwierdzenie, że zaistniała bezczynność, jak i przewlekłość postępowania ma rażący charakter, - zobowiązanie Prezydenta W. do załatwienia sprawy poprzez wydanie decyzji w terminie miesiąca od daty zwrotu akt administracyjnych do organu. Następnie Prezydent W. pismem z dnia 19 września 2013 r. ponownie poinformował pełnomocnika skarżącego, że w związku z koniecznością uzupełnienia dokumentacji o informacje dotyczące zajęcia przedmiotowej nieruchomości pod inwestycje, nie było możliwe wydanie decyzji w terminie określonym w art. 35 kpa. Jednocześnie zawiadomił o przewidywanym terminie załatwienia sprawy – do dnia 31 stycznia 2013 r. Zaś w odpowiedzi na skargę organ podniósł, że pełnomocnik stron został poinformowany o tym, że w związku z koniecznością uzupełnienia akt o dokumenty określające, czy nieruchomość spełnia przesłanki wynikające z art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie było możliwe wydanie decyzji w terminie określonym w art. 35 kpa. W związku z tym wniósł o oddalenie skargi. Do dnia 7 marca 2014 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Na wstępie należy wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżący bowiem, przed wniesieniem skargi, złożył zażalenie w trybie art. 37 § 1 kpa. Wobec podniesienia przez stronę skarżącą zarówno zarzutu bezczynności jak i przewlekłości postępowania Sąd przyjął, iż przedmiotem skargi jest przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W., co wynika z ujmowania w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przewlekłego prowadzenia postępowania jako kwalifikowanej formy bezczynności. Stosownie do treści art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Podnieść również należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej ma zatem miejsce, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie i – mimo ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Zauważyć przy tym należy, iż przewlekłość postępowania występuje w przypadku podejmowania przez organ czynności nie zmierzających bezpośrednio do załatwienia sprawy (organ powinien wykonywać czynności celowe, a nie jakiekolwiek), albo co prawda organ podejmuje czynności w sprawie, ale czyni to w znacznych odstępach czasu, a także w przypadku przedłużania przez organ zakończenia postępowania i nieustannego wyznaczania nowych terminów zakończenia sprawy bez podania rzeczywistych i uzasadnionych przyczyn takiego działania - co prowadzi do znacznego przesunięcia w czasie załatwienia sprawy decyzją administracyjną. Instytucja skargi na przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania ma bowiem na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd - badając skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ – bierze pod uwagę stan prawny i akta sprawy istniejące w dniu wyrokowania. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że Prezydent W. uchybił powołanym na wstępie przepisom bowiem, jak wynika z akt administracyjnych, wniosek o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy [...] został do niego złożony w dniu 6 kwietnia 2001 r. (na poprzedni wniosek z dnia 16 lipca 1985 r. J. K. otrzymał odpowiedź, że jego uprawnienia odszkodowawcze wygasły z mocy samego prawa z dniem 1 sierpnia 1985 r.) i do dnia wydania rozstrzygnięcia przez Sąd nie został rozpoznany. Należy podnieść, że organ co prawda informował stronę o przewidywanych terminach zakończenia postępowania - ale w nie wydał żadnego orzeczenia. W tym stanie rzeczy zarzut przewlekłego prowadzenia postępowania przy rozpoznawaniu wniosku J. K. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w Warszawie przy [...] uznać należy za uzasadniony. Organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie uchybił bowiem wskazanym wyżej przepisom procesowym, określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych, a także naruszył wynikającą z art. 12 kpa zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufania obywateli do organów Państwa. Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu w załatwieniu sprawy, w terminie określonym w art. 35 kpa - nie jest usprawiedliwiona. Stanowisko takie wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sprawie sygn. akt. IV SA 105/00 (LEX 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa." Sąd uznał jednocześnie, że zaistniała w sprawie przewlekłość nosi cechy rażącego naruszenia prawa - ponieważ organ nie dochował terminów do załatwienia sprawy określonych w kpa, jak również nie dochował tych dodatkowych terminów, które sam sobie wyznaczał. Nie do zaakceptowania jest także w państwie prawa sytuacja, w której wniosek złożony w 2001 r. nie został merytorycznie rozpoznany przez wydanie stosownego orzeczenia, a organ ograniczył się do informowania wnioskodawcy kolejnymi pismami, że przedmiotowa nieruchomość nie spełnia przesłanek warunkujących przyznanie odszkodowania (art. 215 ust 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) i dlatego brak jest podstaw prawnych do pozytywnego rozpoznania jego wniosku. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 i art. 200 tej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), orzekł jak w sentencji wyroku.