II GSK 2009/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Magdalena Bosakirska po rozpoznaniu w dniu 14 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej H. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 7 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Bk 174/14 o odrzuceniu skargi H. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 7 marca 2014 r. o sygn. akt II SA/Bk 174/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. odrzucił skargę H. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] stycznia 2014 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że pełnomocnik H. K. – adwokat M. G. wniósł skargę na wskazaną powyżej decyzję. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 24 lutego 2014 r. pełnomocnik skarżącego został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi, poprzez złożenie pełnomocnictwa lub uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa do działania w imieniu skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi. Wezwanie to zawierało pouczenie, że nieusunięcie braków formalnych skargi w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, spowoduje jej odrzucenie. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, pismem z dnia [...] lutego 2014 r., pełnomocnik strony poinformował, że pełnomocnictwo złożone do akt sprawy obejmuje także działanie w imieniu skarżącego przed wszystkimi instancjami, a zatem również przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym oraz sądami administracyjnymi. Sąd I instancji stwierdził, że w aktach sprawy prowadzonej przez organy celne znajduje się pełnomocnictwo z dnia [...] października 2013 r., upoważniające adwokata M. G. do prowadzenia sprawy administracyjnej – wykonywanie przewozu drogowego w dn. [...].10.2013 r. z prawem substytucji (we wszystkich instancjach). WSA wskazał na treść art. 37 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), zgodnie z którym pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. W ocenie Sądu I instancji, pełnomocnictwo złożone do akt sprawy administracyjnej, czyli w innym autonomicznym postępowaniu, nie wywołuje skutków prawnych w sprawie przed wojewódzkim sądem administracyjnym, tym bardziej, że w niniejszej sprawie pełnomocnictwo obejmowało umocowanie do działania w imieniu strony wyłącznie w zakresie prowadzenia sprawy administracyjnej. W związku z powyższym Sąd I instancji, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., odrzucił skargę uznając, że jej braków formalnych nie uzupełniono w wyznaczonym terminie. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł skargę kasacyjną, zaskarżając orzeczenie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 58 § 1, art. 46 § 3 oraz art. 37 p.p.s.a., poprzez jego zastosowanie i uznanie, iż brak formalny skargi w zakreślonym przez sąd terminie nie został przez stronę skarżącą uzupełniony, gdyż złożone pełnomocnictwo do akt sprawy administracyjnej nie wywołuje skutków prawnych w sprawie przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w sytuacji gdy stosowne umocowanie znajdowało się w aktach sprawy, co zostało wyjaśnione pismem z dnia [...] lutego 2014 r. (zachowując 7-dniowy termin), iż złożone do akt sprawy pełnomocnictwo obejmuje działanie w imieniu skarżącego przed wszystkimi instancjami, a w związku z tym także przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym oraz sądami administracyjnymi; 2. naruszenie art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. oraz art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez odrzucenie skargi bez bezpośredniego wezwania strony do jej podpisania, przez co strona została pozbawiona możności obrony swych praw. Mając na uwadze powyższe wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia i przyjęcie skargi w przedmiocie kary pieniężnej, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w B. do ponownego rozpoznania. Ponadto wniesiono również o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że uznanie, iż braki formalne skargi nie zostały uzupełnione przez pełnomocnika strony zobowiązuje sąd do bezpośredniego skierowania do strony wezwania do uzupełnienia braków skargi poprzez jej podpisanie. W ocenie kasatora, odrzucenie skargi bez bezpośredniego wezwania strony do jej podpisania w określonym stanie prawnym wypełnia przesłankę nieważności postępowania sądowego z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie do uzupełnienia braków formalnych wezwano wyłącznie pełnomocnika skarżącego, odrzucenie skargi winno wypełnić przesłankę nieważności postępowania sądowego. Zdaniem kasatora, Sąd I instancji ewidentnie naruszył w rozpoznawanej sprawie konstytucyjne prawo skarżącego do sądu. Strona wnosząca skargę kasacyjną stwierdziła ponadto, że Sąd I instancji naruszył wskazane w petitum skargi kasacyjnej przepisy postępowania, poprzez uznanie, że brak formalny skargi nie został uzupełniony w wyznaczonym terminie, bowiem pełnomocnictwo złożone do akt sprawy administracyjnej nie wywołuje skutków prawnych w sprawie przed wojewódzkim sadem administracyjnym. Zdaniem kasatora, złożone do akt sprawy pełnomocnictwo obejmuje działanie w imieniu skarżącego przed wszystkimi instancjami, a w związku z tym również przed WSA oraz sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Przystępując do rozpoznania niniejszej skargi kasacyjnej, na wstępie odnieść się należy do zarzutu, stanowiącego przesłankę stwierdzenia nieważności postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, za nieuzasadnioną należy uznać argumentację strony dotyczącą naruszenia art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Autor skargi kasacyjnej upatruje naruszenia tego przepisu w niewezwaniu strony do podpisania skargi w sytuacji niewykazania umocowania pełnomocnika do działania w jej imieniu. Stanowisko w tym zakresie zostało szeroko omówione w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt I FSK 628/11. Naczelny Sąd Administracyjny podziela argumentację przedstawioną w powołanym powyżej orzeczeniu NSA, iż proponowana przez kasatora niejaka "konwalidacja" nieusuniętego braku formalnego w postaci braku pełnomocnictwa na podlegający uzupełnieniu brak formalny w zakresie podpisu strony, nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim wskazać należy, że art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w sposób jednoznaczny przewiduje obowiązek sądu odrzucenia skargi w przypadku nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Sąd zatem nie ma kompetencji do uznania, że nieuzupełniony istotny brak formalny skargi (jakim jest brak pełnomocnictwa dla sporządzającego skargę adwokata) może stać się innego rodzaju brakiem formalnym (brakiem podpisu strony pod skargą), który w dalszym ciągu podlegałby uzupełnieniu. Nieuzupełnienie braku formalnego skargi, w sytuacji gdy brak był istotny, a wezwanie precyzyjne i prawidłowo doręczone obliguje wojewódzki sąd administracyjny do odrzucenia skargi, nie dając w tym zakresie żadnego wyboru. Stanowisko strony o tym, że Sąd I instancji powinien był zignorować obowiązek odrzucenia skargi, mimo spełnienia przesłanek z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa. Zauważyć można, że każdy przypadek odrzucenia skargi w istocie uniemożliwia stronie obronę praw (powoduje, że sąd administracyjny nie rozpoznaje merytorycznie złożonej skargi), co nie oznacza, że odrzucając skargę – którą to kompetencję i obowiązek sądu ustawodawca przewidział wyraźnie w szeregu przypadków, wymienionych w art. 58 § 1 p.p.s.a. – sąd administracyjny za każdym razem naruszy art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Stwierdzić również należy, że dwukrotne wzywanie do uzupełnienia braków formalnych skargi: najpierw pełnomocnika do złożenia stosownego pełnomocnictwa do działania w imieniu strony, a następnie stronę do osobistego podpisania złożonej skargi, prowadziłoby do uprzywilejowania stron korzystających z usług profesjonalnych pełnomocników względem stron, które z takiej możliwości z różnych przyczyn nie korzystają. Z argumentacji autora skargi kasacyjnej wynika bowiem, że w sprawie powinno dojść do "stopniowania" braków formalnych skargi – w przypadku nieuzupełnienia jednego z nich (w zakresie pełnomocnictwa) przez profesjonalnego pełnomocnika strona powinna dostać swoistą "drugą szansę", mogąc uzupełnić brak formalny skargi tym razem w postaci samodzielnego podpisu. Rozwiązanie takie prowadzi, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, do naruszenia art. 32 Konstytucji RP, a więc zasady równości wobec prawa – nie ulega bowiem wątpliwości, iż w przypadku stron, które występują przed sądem administracyjnym bez pełnomocnika profesjonalnego, skarga, której brak formalny (np. w postaci braku podpisu pod skargą) nie zostanie uzupełniony w wyznaczonym terminie, zostanie odrzucona w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. bez ponownego wezwania. Strona korzystająca z usług profesjonalnego pełnomocnika nie powinna z tego tytułu korzystać z dodatkowych przywilejów, którym to przywilejem byłoby nieodrzucenie skargi mimo zajścia ustawowych przesłanek i wzywanie strony do uzupełnienia braków, mimo tego iż zdecydowała się ona na działanie za pomocą pełnomocnika. Posiadanie profesjonalnego pełnomocnika ma być dla strony korzyścią ze względu na posiadaną przez niego wiedzę i doświadczenie zawodowe, nie zaś dlatego, że stwarza dla sądu dodatkowe obowiązki w porównaniu z obowiązkami wobec stron, które takiego pełnomocnika nie ustanowiły. Stąd też Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrujący niniejszą sprawę nie podziela poglądu zawartego w postanowieniu NSA z 13 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2634/11, na który powołał się pełnomocnik strony i uznaje, że odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w przypadku nieuzupełnienia braków formalnych tejże skargi w postaci braku wykazania przez pełnomocnika umocowania do działania w imieniu strony nie narusza art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się również naruszenia przez Sąd I instancji art. 49 § 1 p.p.s.a. Za bezsporne należy w niniejszej sprawie uznać, że pełnomocnik strony skarżącej składając skargę do Sądu I instancji nie dołączył do niej umocowania do działania w jej imieniu, a na wezwanie Sądu do uzupełnienia braków formalnych skargi w tym zakresie przesłał informację, iż złożone do akt sprawy pełnomocnictwo obejmuje także działanie w imieniu skarżącego przed wszystkimi instancjami, a w związku z tym także przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym oraz sądami administracyjnymi. W przedmiotowej sprawie oznacza to, iż pełnomocnik strony w wyznaczonym terminie nie uzupełnił braku formalnego skargi, bowiem nie dostarczył właściwego pełnomocnictwa, tj. takiego, które w sposób jednoznaczny dawałoby mu umocowanie do reprezentowania strony skarżącej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W ocenie NSA, właściwe pełnomocnictwo, to jest takie, które dotyczy bezpośrednio sprawy, w której został zobligowany przez Sąd do uzupełnienia braku formalnego, nie zostało przesłane, w konsekwencji czego brak formalny skargi – pomimo wezwania sądu – nie został uzupełniony, zaś nieuzupełnienie omawianego braku formalnego obligowało sąd do odrzucenia skargi. Mając na uwadze powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.