II OZ 555/14

Dnia 9 czerwca 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 25 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 1373/13 o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie w sprawie ze skargi S. L. na decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2013 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 1373/13, oddalił wniosek S. L. o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca we wniosku podała, że jej stan majątkowy nie pozwala na uiszczenie wpisu od skargi. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni wskazała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dwójką dzieci, nie posiada żadnego majątku, a jej jedyny dochód stanowi zasiłek pielęgnacyjny na dzieci w kwocie 306 zł. Na wezwanie Sądu skarżąca przedłożyła kserokopie rachunków za prąd na kwotę 280,08 zł i 243,66 zł wraz z dowodem dokonanego przelewu z rachunku bankowego, kserokopię orzeczenia o niepełnosprawności syna K. K. oraz córki N. K., kserokopię umowy o pracę na okres próbny z dnia 10.01.2014 r. w charakterze sprzątaczki na 1/8 etatu z wynagrodzeniem 330,00 zł miesięcznie, oświadczenie, że nie otrzymuje na dzieci innych świadczeń oprócz zasiłku pielęgnacyjnego i nie ma zasądzonych alimentów, dowody pojedynczych operacji dokonywanych z rachunku bankowego opłat za czynsz, gaz, wyliczenie przez [...] TBS opłat za lokal mieszkalny na kwotę 618,31 zł, faktury za gaz na kwotę 440,71 zł i 465,01 zł miesięcznie. Postanowieniem z dnia 7 marca 2014r. referendarz sądowy odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca w sprzeciwie wskazała, że ze względu na formę prowadzonej działalności zarejestrowaną pod jej adresem, K. K. często przemieszcza się po kraju i za granicą. Wnioskodawczyni pomaga mu odbierać pocztę, dopełnia drobnych formalności związanych z prowadzoną działalnością. W zamian za to K. K. pomaga jej częściowo opłacając rachunki. Oświadczyła, że nie posiada żadnych oszczędności. Do pisma załączyła zaświadczenie z Ośrodka Pomocy Społecznej w Gryficach, iż od dnia 1 grudnia 2013 r. do 28 lutego 2014 r. pobrała w ośrodku zasiłek pielęgnacyjny w łącznej kwocie 918,00 zł. Wezwaniem z dnia 28 marca 2014 r. Sąd wezwał skarżącą do przedłożenia dodatkowych dokumentów. W odpowiedzi na to wezwanie skarżąca oświadczyła, że gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie. Wskazała, że nie jest w żaden sposób związana z K. K. Od czasu do czasu otrzymuje od niego pomoc finansową z tego względu, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. W zamian za to pomaga mu w prowadzeniu działalności gospodarczej. Wraz z pismem nadesłała wyciągi bankowe. Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu wskazał, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Oznacza to, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Przesłanką zwolnienia od kosztów sądowych nie jest zatem brak jakichkolwiek wolnych środków finansowych (oszczędności) na ich opłacenie, ale niemożność ich wygospodarowania z uzyskanych przychodów i posiadanego majątku z uwagi na to, że całość zużywana jest na niezbędne utrzymanie strony postępowania i jej rodziny, z których nie można zrezygnować lub czasowo ograniczyć, bowiem są one nieodzowne. W wyniku dokonanej analizy sytuacji finansowej strony Sąd doszedł do wniosku, że wnioskodawczyni jest w stanie ponieść pełne koszty postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z wyciągu konta bankowego S. L. wynika, iż dokonywała ona wpłat na swoje konto w kwotach: 9000 zł dnia 3.02.2014 r., 2850 zł dnia 10.03.2014r., 250 zł i 560 zł dnia 20.03.2014 r. W dniu 27.02.2014 r. konto skarżącej zostało zasilone przelewem od obcej osoby na kwotę 9900 zł. K. K. dokonywał wpłat na konto skarżącej w kwotach: 6400 zł dnia 8.01.2014r., 1700 zł dnia 17.01.2014r., 1400 zł dnia 27.01.2014r., 2000 zł dnia 3.02.2014r., 230 zł dnia 19.02.2014r., 719 zł dnia 3.03.2014 r., 2900 zł dnia 13.03.2014r., 230 zł dnia 18.03.2014 r. Z kolei S. L. zasilała konto K. K. kwotami: 500 zł dnia 28.02.2014r., 2000 zł dnia 3.02.2014r., 9000 zł dnia 3.02.2014r., 1400 zł dnia 27.01.2014r., 2387 zł dnia 12.03.2014r., 2856 zł dnia 14.03.2014r., 7850 zł dnia 2.03.2014r. Analiza wyciągów z konta bankowego S. L. jak i K. K. wskazuje na wspólny obrót wysokimi kwotami, po kilka tysięcy złotych, jak i na osiąganie przez skarżącą dochodów, których nie wykazała w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym. Rozmiar tych obrotów wskazuje, że skarżąca może bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny część środków pieniężnych wygospodarować na pokrycie kosztów sądowych. Oceniając kompleksowo przedłożone dokumenty, Sąd nie dał wiary oświadczeniu wnioskodawczyni, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Z nadesłanych dokumentów wyraźnie wynika, iż S. L. wspólnie prowadzi gospodarstwo domowe wraz z małoletnimi dziećmi: K. K., N. K. oraz z K. K.. Oświadczenie wnioskodawczyni zawarte na druku PPF, iż jej jedynym dochodem jest zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 306 zł otrzymywany na dwoje niepełnosprawnych dzieci w wieku 13 lat i 9 lat przeczy zasadom logiki jak i doświadczenia życiowego, gdyż kwota ta nie pozwala nawet na minimalną egzystencję. Sąd podkreślił, że postawa strony, która wybiórczo prezentuje informacje mające potwierdzać jej trudną sytuację majątkową uniemożliwia uzyskanie pewności, co do jej rzeczywistej sytuacji finansowej. Przedstawione przez wnioskodawczynię dokumenty w postaci wydruków z kont rachunków bankowych są niespójne z jej oświadczeniami o samodzielnym prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz o osiąganych dochodach, co nie pozwalało na ustalenie jej rzeczywistej sytuacji majątkowej. Zdaniem Sądu wnioskodawczyni nie przedstawiła swojej sytuacji majątkowej i finansowej, w taki sposób by potwierdzała, że nie ma ona realnych możliwości poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Wskazane okoliczności nie tylko nie potwierdzają, że wnioskodawczyni nie ma możliwości płatniczych ich uiszczenia, ale także skutkują uznaniem za niewiarygodne złożonych oświadczeń. Z tych wszystkich względów Sąd oddalił wniosek na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. S. L. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie. Podkreśliła, że pozostaje w gospodarstwie domowym z córką i niepełnosprawnym synem, nie posiada żadnego dodatkowego majątku, otrzymuje jedynie sporadyczną pomoc od K. K. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej zwana "p.p.s.a.") - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ubiegająca się o zwolnienie wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Sąd Wojewódzki oceniając złożone przez skarżącą oświadczenia i dokumenty wyprowadził prawidłowe wnioski co do nierzetelności danych dotyczących jej sytuacji majątkowej. W szczególności zasadnie Sąd przyjął na podstawie wyciągów bankowych, że skarżąca gospodaruje wspólnymi dochodami z K. K.. Trafnie też Sąd wskazał, odwołując się do zasad logiki i doświadczenia życiowego, iż niewiarygodne jest oświadczenie skarżącej co do samodzielnego prowadzenia gospodarstwa domowego i źródeł utrzymania własnego oraz dzieci. W konsekwencji zaakceptować należało stanowisko Sądu Wojewódzkiego, że skarżąca nie wykazał spełnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy na podstawie art. art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.